Twoje wsparcie w rekrutacji

Urlop bezpłatny czy urlop płatny - o jaki wnioskować?

Urlop bezpłatny czy urlop płatny - o jaki wnioskować?
Pracownicy świadczący pracę na podstawie umowy o pracę mają prawo do płatnego urlopu wypoczynkowego. Jego rolą jest umożliwienie zatrudnionym regenerację sił oraz dostęp do realizacji codzienny spraw w ciągu roku. Poza nim ustawodawca przewidział również urlop bezpłatny. Co warto wiedzieć o wnioskowaniu o dni wolne? O jakim urlopie rozmawiać z pracodawcą i kiedy podjąć taką decyzję?

Świadczenie pracy nieodłącznie wiąże się z prawem do urlopu. Zasadniczo pracownik ma do wyboru kilka rodzajów urlopu, ze względu na konkretne okoliczności i posiadane predyspozycje. Poza podstawowym urlopem wypoczynkowym pracownik może też wnioskować o urlop bezpłatny. Zasady przyznawania tego są zdecydowanie inne, niż urlopu wypoczynkowego i – w efekcie – nie każdy pracownik może z niego skorzystać. Warto znać różnicę między tymi urlopem płatnym a urlopem bezpłatnym, by wnioskować o taki, który będzie najbardziej odpowiednim w danym momencie.

Ważne! Przy udzielaniu płatnego bądź bezpłatnego urlopu należy brać pod uwagę następujące czynniki: długość każdego z urlopów, kolejność ich udzielania. Z punktu widzenia pracownika najkorzystniejsza jest sytuacja, gdy najpierw wykorzysta on w całości urlop wypoczynkowy, a następnie uda się na urlop bezpłatny.

W przypadku korzystania z urlopu bezpłatnego w wymiarze mniejszym niż jeden miesiąc, urlop bezpłatny nie będzie w żaden sposób wpływał na pełny wymiar urlopu wypoczynkowego, (a więc 20 lub 26 dni w danym roku kalendarzowym). Sytuacja pracownika wygląda inaczej, gdy jego urlop bezpłatny trwa dłużej niż jeden miesiąc.

 Wykorzystanie pełnego miesiąca kalendarzowego urlopu bezpłatnego powoduje obniżenie o 1/12 wymiaru urlopu wypoczynkowego, przysługującego pracownikowi z mocy art. 154 § 1 k.p. Jeśli natomiast urlop bezpłatny obejmuje niepełne miesiące kalendarzowe, za miesiąc przyjmuje się okres 30 dni. (§ 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop).

Urlop płatny

Najczęstsze pytanie, zwłaszcza wśród osób, które dopiero wkraczają na ścieżkę kariery zawodowej dotyczy kwestii tego czy urlop jest płatny? Podpisanie umowy o pracę to dla pracownika gwarancja, że będzie on mógł skorzystać z szeregu przysługujących mu praw, w tym złożyć wniosek o urlop i wykorzystać należny mu zgodnie z Kodeksem pracy  urlop wypoczynkowy

Wszystkie regulacje związane z urlopami pracowniczymi podlegają zapisom kodeksu pracy i nie mogą być modyfikowane, ani przez zatrudnionego ani przez pracodawcę.  Prawo do takiego osoba zatrudniona nabywa z początkiem roku kalendarzowego. Zgodnie z przepisami, osoba zatrudniona nie może też zrzec się prawa do swojego „corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego” (art. 152). Tym samym, wszelkie nieprawidłowości czy nadużycia stanowią więc podstawę do zgłoszenia się o pomoc do odpowiedniego organu. Przykładowo, jeśli pracodawca podejmuje próbę skrócenia przysługującego pracownikowi urlopu, odwołuje go, a nawet nie wyraża zgody na wybranie wolnych dni bez uzasadnionej przyczyny, pracownik może dochodzić się do uznania swoich praw.

Czym jest urlop płatny? Przede wszystkim w trakcie jego trwania pracownik wykorzystuje dni wolne i nie może pojawiać się w miejscu pracy. Według ustawodawcy dzień urlopowy równa się 8 godzinom pracy, dlatego wynagrodzenie pracownika wylicza się na podstawie tego jakie pobory przysługiwałaby mu, gdyby był w tych dniach w pracy. Procedury formalne dotyczące ubiegania się o urlop płatny, czyli wypoczynkowy mogą nieznacząco różnić się w zależności od firmy.

Zwykle jednak pracownik składa do przełożonego wniosek o urlop, w którym wskazuje rodzaj urlopu oraz termin jego wykorzystania. W wielu firmach, aby ułatwić proces organizacji urlopów pracowników, wykorzystuje się tak zwane planowanie urlopowe, według którego pracownicy określają potrzeby urlopowe z dużym wyprzedzeniem. Pomaga to w ułożeniu efektywnego planu urlopowego, zwłaszcza w firmach zatrudniających dużą ilość osób. Dzięki takim działaniom firma może funkcjonować bez ryzyka, że w danym okresie zabraknie pracowników w poszczególnych działach, co mogłoby znacznie utrudnić jej sprawne działanie.

Wymiar urlopu wypoczynkowego

Urlop pracowniczy nie dotyczy każdego zatrudnionego w taki sam sposób. Dni wolne, za które pracownikowi przysługuje prawo do wynagrodzenia, może wykorzystać każda osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Trzeba jednak pamiętać, że wymiar dni wolnych może być różny dla poszczególnych pracowników. Wszystko dlatego, że długość urlopu zależy od stażu pracy pracownika. Aktualnie wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi:

  • 20 dni wówczas, gdy pracownik pracował krócej niż 10 lat,
  • 26 dni wtedy, gdy pracownik przepracował co najmniej 10 lat.

Pamiętaj! Nie ma znaczenia, ani miejsce pracy ani sposób rozwiązania umowy. Niestety  szeroko pojmowana aktywność zawodowa, w przypadku wyliczenia przysługującego wymiaru urlopu wypoczynkowego nie obejmuje okresu zatrudnienia w oparciu o umowy  cywilnoprawne oraz czasu prowadzenia własnej działalności gospodarczej.

Na całkowity wymiar urlopu wypoczynkowego ma wpływ nie tylko staż pracowniczy stanowiący całość okresów zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, i tzw. okresy zaliczanych, ale również kontynuacja edukacji, okres zdobywania wykształcenia przez pracownika. Do całkowitego wymiaru urlopu wypoczynkowego wlicza się więc okresy ukończenia:

- średniej szkoły zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż pięć lat

- średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych - 5 lat

- średniej szkoły ogólnokształcącej - 4 lata

- szkoły policealnej - 6 lat

- szkoły wyższej - 8 lat

- zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż trzy lata

Ponadto na wymiar urlopu składają się również okresy pobierana zasiłku dla bezrobotnych, świadczenie legalnej pracy poza granicami kraju, odbywanie czynnej służby wojskowej, okres urlopu wychowawczego oraz czas prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego.

Pracownik, który zna swoje prawa dotyczące urlopu wypoczynkowego,  może je w pełni wykorzystać. I optymalnie zaplanować coroczny urlop.  Kiedy skorzystać z urlopu wypoczynkowego? Każdy pracownik musi wykorzystać swój urlop wypoczynkowy. Istnieją, co prawda, wyjątkowe sytuacje, gdy zamiast dni wolnych pracownik otrzymuje ekwiwalent pieniężny, ale takie zdarzają się rzadko i związane są np. z odejściem zatrudnionego z firmy. Wówczas może zaistnieć konieczność wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany przez pracownika urlop wypoczynkowy. Większość pracodawców, w obawie o konieczność zatrudnienia pracowników tymczasowych, sporządza  plany urlopowe na początku każdego roku. Dzięki temu każdy zatrudniony ma możliwość wyboru dogodnego terminu odpoczynku od pracy. To najlepsze rozwiązanie, pozwalające zaplanować wakacje. W związku z tym istnieje zapis, nakazujący wybranie części urlopu wypoczynkowego w formie nieprzerwanej, trwającej co najmniej 14 dni kalendarzowych.

Ważne!

Czy urlop na żądanie jest płatny? 

Urlop na żądanie wchodzi w zakres urlopu wypoczynkowego, co w praktyce oznacza, że jest on urlopem wypoczynkowym. Nie zwiększa więc wymiaru okresu, jaki przysługuje pracownikowi na wypoczynek. Jeśli pracownikowi w danym dniu kalendarzowym przysługuje wymiar 26 dni urlopu wypoczynkowego to możliwość skorzystania z (maksymalnie 4 dni) urlopu na żądanie nie zwiększa go do 30 dni. Czy otrzymuje się wynagrodzenie za urlop na żądanie?  Tak , dlatego, że jest urlopem wypoczynkowym. Urlop na żądanie jest urlopem wypoczynkowym. Różnica między pozostałą częścią urlopu wypoczynkowego, a urlopem na żądanie polega na tym, że nie został on wcześniej uzgodniony z pracodawcą, a ten nie ma prawa odmówić pracownikowi udzielenia takiego urlopu (art. 167 Kodeksu pracy). 

Urlop bezpłatny

Urlop bezpłatny to przerwa w świadczeniu pracy, za którą nie przysługuje wynagrodzenie. Sam stosunek pracy i wiążące się z nim przywileje nie ustają, a jedynie podlegają zawieszeniu. Pracownicy z urlopu bezpłatnego korzystają najczęściej wtedy, kiedy wykorzystali już urlop wypoczynkowy, a muszą np. załatwić swoje prywatne sprawy. O taki wnioskują również zatrudnieni uczący się do egzaminów. Jeżeli nie przysługuje im urlop szkoleniowy, mogą oni wykorzystać urlop płatny, a po nim wnioskować właśnie o bezpłatny. Zasadniczo urlop bezpłatny może zostać udzielony na podstawie wniosku zatrudnionego, zleceniu za zgodą pracownika świadczenia pracy na rzecz innego pracodawcy oraz w przypadku pracowników młodocianych. 

Ważne! Urlop bezpłatny jest udzielany na wniosek pracownika złożony na piśmie stanowi przerwę w wykonywaniu pracy i w tym czasie nie przysługują uprawnienia pracownicze i socjalne. W związku z tym czas ten nie jest zaliczany do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, takie jak: okres, od którego zależy prawo do urlopu wypoczynkowego, nagrody jubileuszowe, odprawa przedemerytalna czy długość okresu wypowiedzenia umowy na czas nieokreślony. Warto jednak podkreślić, że stosunek pracy trwa nadal, jest on tylko zawieszony.

Ponieważ pracodawca może nie być w stanie przewidzieć ilości pracy w firmie, jeżeli urlop bezpłatny pracownika ma trwać dłużej niż 3 miesiące szef może wnioskować o to, by w dokumentach znalazła się informacja o możliwości odwołania podwładnego z urlopu z ważnych przyczyn.

Wniosek o urlop bezpłatny musi zawierać czas trwania urlopu oraz termin jego odbywania. Pracownik nie ma obowiązku wskazania przyczyny ubiegania się o urlop bezpłatny, jednak uzasadnienie może okazać się pomocne w jego uzyskaniu Trzeba bowiem pamiętać, że pracodawca nie musi wyrazić zgody na taki urlop. Niestety, o ile pracodawca wskaże sensowe powody swojej decyzji i nie będą się one odnosić do czynników dyskryminacji lub subiektywnej oceny, pracownik nie ma prawa odwołania.

Urlop bezpłatny a ZUS – jak wygląda kwestia formalna? Urlop bezpłatny nie jest objęty wynagrodzeniem ani okresem ubezpieczeniowym, dlatego co do zasady stanowi przestój w odprowadzaniu składek na ubezpieczenie społecznej i zdrowotne. Co więcej okres urlopu bezpłatnego nie wlicza się do stażu pracy. Każdy kto zastanawia się nad urlopem bezpłatnym powinien mieć na uwadze, że pracodawca ma prawo do odwołania pracownika. Przesłankami do takiej decyzji jest urlop bezpłatny trwający dłużej niż 3 miesiące, klauzula umożliwiająca odwołania uzgodniona już na etapie udzielania urlopu bezpłatnego a także ważne przyczyny mające wpływ na ogólne funkcjonowanie firmy. Z kolei pracownik powracający z urlopu bezpłatnego powinien zając stanowisko, które opuszczał. W przypadku, gdy jest to niemożliwe, pracodawca może odesłać pracownika na okres maksymalnie 3 miesięcy do wykonywania pracy na innym stanowisku, jednak odpowiadającym wykształceniu, kwalifikacjom i przede wszystkim ustalonym warunkom zatrudnienia.

Podsumowując, w życiu każdego pracownika może zdarzyć się sytuacja, gdy przysługujący mu wymiar czasu urlopu wypoczynkowego okaże się niewystarczający. Wtedy pojawia się myśl o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o urlop bezpłatny. Nie wszyscy zdają sobie sprawę, że oba rodzaje urlopu można połączyć w ciągu jednego roku pracowniczego. Optymalnym rozwiązaniem jest wybranie urlopu wypoczynkowego, a następnie wnioskowanie o urlop bezpłatny w zależności od potrzeb. Warto wziąć te wszystkie ewentualności pod uwagę, by w przyszłości bez zbędnego stresu zaaplikować do pracodawcy o potrzebny nam w danym czasie rodzaj urlopu: urlop bezpłatny czy urlop wypoczynkowy.

 

Oceń ten wpis
Urlop bezpłatny czy urlop płatny - o jaki wnioskować?
Ocena: 4.5, liczba głosów: 13
Tematy, które interesują czytelników:  Pół etatu, Oferta pracy

Zobacz inne porady

Opinie

Alek
2019-05-14, 11:56
Urlop wypoczynkowy jest płatny i każdemu kto spełnia warunki - przysługuje on. Według mnie urlopu bezpłatnego nie warto brać, bo wtedy traci się za taki urlop staż pracy.
Wera
2019-05-08, 17:08
Czasami nie ma innej opcji jak wykorzystać urlop bezpłatny, oczywiście są zasady jakie obowiązują i na które firma wcale nie musi się zgodzić. Musze się z tm liczyć.
Bran
2019-05-02, 10:27
W święta specjalne niepracujące pracownicy nie otrzymają żadnego wynagrodzenia, chyba że będzie korzystna polityka firmy. Jeśli pracownik zgłosił się do pracy, otrzyma dodatkowe 30% regularnej stawki. Bezpłatny urlop nie zawsze jest też możliwy.
Sofia
2019-04-01, 11:48
Czasami nie ma wyjścia i pozostaje bezpłatny urlop. Grunt by pracodawca się zgodził, to wtedy można coś zrealizować prywatnie lub zadbać o inne sprawy niezbędne.
Redakcja Aplikuj.pl zastrzega sobie prawo usuwania komentarzy obraźliwych dla innych osób lub zawierających słowa wulgarne.