Twoje wsparcie w rekrutacji
Znajdź wymarzoną
ofertę pracy i APLIKUJ
OGŁOSZEŃ: 4054        SUBSKRYBUJE: 7538
Tematy, które interesują czytelników:  Urlop, Oferta pracy

Praca na pół etatu - warunki

Praca na pół etatu - warunki
Umowa o pracę może zostać zawarta na pełen etat lub na jego część. Świadczenie pracy w niepełnym wymiarze godzin jest zwłaszcza doceniane przez kobiety, które opiekują się małym dzieckiem, studentów, którzy część dnia spędzają na uczelni czy osoby, które mają już jakąś pracę bądź pobierają rentę, emeryturę czy zasiłek. Trzeba jednak pamiętać, że praca na pół etatu wiąże się z różnymi warunkami i konsekwencjami. Sprawdź, o jakich mowa.

Każdy z pracowników, który podpisuje umowę o pracę, jest zobowiązany świadczyć ją zgodnie z zapisami tego dokumentu. W praktyce jednak, na osoby chętne do pracy czeka wiele pułapek. Praca w niepełnym wymiarze godzin jest jedną z nich. Właśnie takim osobom szefowie najchętniej powierzają pracę po godzinach. Powód? Niższe koszty niż w sytuacji, gdyby tę samą pracę miała wykonywać osoba świadcząca pracę w pełnym wymiarze godzin. Nie oznacza to jednak, że pracodawca ma tu pełną dowolność. Kodeks pracy jasno precyzuje, że niezbędne jest określenie limitu godzin, po przekroczeniu których pracownikowi przysługiwać będzie dodatek, jak za godziny nadliczbowe. Niestety, tylko część osób zatrudnionych jest tego faktu świadoma.
 

Pół etatu – ile to godzin
 

Jak wskazuje art. 129 § 1 Kodeksu pracy: „Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy.”. Tym samym, jest to liczba godzin pełnego etatu. Mówiąc o pracy na pół etatu, można wywnioskować, że taki wymiar czasu pracy powinien zostać obniżony proporcjonalnie do liczby godzin czasu pracy na pełnym etacie.

Tak więc, zgodnie z art. 130 § 1-21 Kodeksu pracy, czas pracy w danym okresie rozliczeniowym czas pracy obliczany jest w następujący sposób:

  • należy pomnożyć 40 godzin przez liczbę tygodni przypadających do przepracowania w tym okresie;
  • następnie dodać do otrzymanego wyniku liczbę dni pozostałych do końca okresu rozliczeniowego, przypadających od poniedziałku do piątku i pomnożonych przez 8;
  • od uzyskanej liczby godzin należy odjąć po 8 godzin za każde święto, które przypada w innym dniu niż niedziela. Nie odejmuje się natomiast czasu (w liczbie 8 godzin), w sytuacji, gdy zgodnie z przyjętym rozkładem czasu pracy, święto przypada w dniu wolnym od pracy, wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, czyli np. w wolną sobotę albo wolny wtorek.

Uzyskany wynik to czas pracy na pełen etat. Chcąc uzyskać informację o tym, pół etatu ile to godzin, należy proporcjonalnie obniżyć uzyskany rezultat – czyli o połowę. Przykładowo: w miesiącu, w którym czas pracy dla pełnoetatowego pracownika wyniesie 160 godzin, wymiar czasu pracy na pół etatu wyniesie 80 godzin.
 

Umowa na pół etatu
 

Praca na pół etatu nie jest równoznaczna z utratą praw pracowniczych. Pracownik zatrudniony na pół etatu na podstawie umowy o pracę ma takie same prawa, jak osoba pełniąca swoje obowiązki w ramach całego etatu. Zgodnie z przepisami, umowa na pół etatu nie może skutkować mniej korzystnymi warunkami zatrudnienia, aniżeli w przypadku pełnego etatu. Tym samym, osoby wykonujące taką samą lub podobną pracę w różnym wymiarze czasu pracy, powinny mieć jednakowe warunki i prawa, jednak zmianie ulega wynagrodzenie i wymiar urlopu, które są proporcjonalnie pomniejszone.

Osoby, które szukają pracy w niepełnym wymiarze godzin, nie zawsze przykładają uwagę do tego, co proponuje ich przyszły szef. Jest to błąd. Zgadzając się na zaproponowane warunki bez ich uprzedniego przeanalizowania, można stracić całkiem sporo i to głównie w sytuacji, gdy szef zaproponuje nadgodziny.

Co do zasady, zgodnie z art. 151 Kodeksu pracy, praca w godzinach nadliczbowych jest dopuszczalna w razie:

  • konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
  • szczególnych potrzeb pracodawcy.

Podmiot zatrudniający najczęściej powołuje się na drugi punkt i wskazuje, że pracownik jest mu potrzebny z uwagi na zaistniałą sytuację. Jest to o tyle uzasadnione, że warunki zawartej umowy mogą być zmieniane tylko w drodze porozumienia lub w drodze wypowiedzenia zmieniającego. W praktyce oznacza to, że pracodawca nie ma możliwości dostosowywania wymiaru czasu pracy osoby zatrudnionej do swoich własnych potrzeb. Trzeba przy tym pamiętać, że pracodawca jest też zobowiązany zrekompensować pracownikowi fakt, że świadczy on pracę w godzinach nadliczbowych, zatem poza wynagrodzeniem powinien wypłacić dodatek za godziny nadliczbowe. Czy zawsze?
 

Nadgodziny przy umowie na pół etatu
 

Uprawnieni do dodatku za godziny nadliczbowe są zarówno pracownicy zatrudnieni na pełny etat, jak i ci na jego część. Każdy zatrudniający powinien pamiętać o tym, aby w umowie o pracę uwzględniona została kwestia odnośnie tego, po przekroczeniu której godziny pracy będzie należała się wypłata dodatku za pracę ponadwymiarową. Mowa tutaj, zgodnie z art. 151 § 5 k.p. o klauzuli, w której określona jest dopuszczalna liczba godzin pracy ponad określony w umowie wymiar czasu pracy osoby zatrudnionej na pół etatu. W związku z tym, pracownikowi oprócz  normalnego wynagrodzenia przyznawany jest dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych.

Trzeba bowiem pamiętać, że limit godzin ponadwymiarowych u osoby zatrudnionej w wymiarze niepełnego etatu nie może być wyższy od wymiaru pełnego etatu, ani nie może być mu równy. Stanowiłoby to poważne nadużycie, a zatrudniający mógłby ponieść poważne konsekwencje prawne i finansowe. Wysokość dodatku przysługującego za godziny ponadwymiarowe wynosi:

  • 100% wynagrodzenia – w przypadku pracy w godzinach nadliczbowych w nocy, w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy oraz w dniu wolnym od pracy, udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy;
  • 50% wynagrodzenia – za pracę w godzinach nadliczbowych w każdym innym dniu.
     

Urlop na pół etatu
 

Rozliczenie urlopów wypoczynkowych pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy, czyli również tych zatrudnionych na pół etatu, odbywa się właściwie na takich samych zasadach, jak w przypadku pełnego etatu. Aby jednak mogło dość do rozliczenia, niezbędne jest ustalenie wymiaru urlopu. W przypadku osób zatrudnionych na niepełnym etacie, wymiar zostaje ustalony proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy pracownika etatowego. Ustalając to, brany jest pod uwagę staż pracy, a także okresy zakończonej nauki. Tak więc pełnoetatowemu zatrudnionemu przysługuje:

  • 20 dni – gdy staż pracy jest krótszy niż 10 lat,
  • 26 dni – gdy staż pracy jest dłuższy niż 10 lat.

Ustalając wymiar urlopu wypoczynkowego dla niepełno etatowca, mnoży się wymiar etatu na jakim jest zatrudniony przez pełny wymiar urlopu. Trzeba tutaj pamiętać, że każdy niepełny dzień urlopu podlega zaokrągleniu do pełnego dnia w górę, czyli na korzyść pracownika. Urlop na pół etatu jest więc ustalany indywidualnie, w zależności od posiadanego stażu pracy.
 

Pełnoetatowy kontra niepełno etatowy pracownik
 

Powyższa zasada, która dotyczy konieczności wypłacenia pracownikowi stosownej rekompensaty dotyczy wyłącznie pracowników, którzy świadczą pracę w pełnym wymiarze godzin. W przypadku osób, które pracują na część etatu, zasady są nieco inne. Otóż, im dodatek przysługuje, ale dopiero po przekroczeniu ustawowych norm czasu pracy, czyli 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo. Oznacza to, że pracownik świadczący pracę od 8 do 12 (zatrudniony na 1/2 etatu), który zostaje w zakładzie pracy do godziny 16 de facto nie pracuje w nadgodzinach. Jego praca jest wyłącznie ponadwymiarowa.
 

W umowie znajdziesz szczegóły
 

Umowa na pół etatu powinna w  jasny sposób przedstawiać wzajemną relację pomiędzy stronami, a także wskazywać na kwestie takie jak nadliczbowe godziny pracy. Zgodnie z art. 151 § 5 Kodeksu pracy: „Strony ustalają w umowie o pracę dopuszczalną liczbę godzin pracy ponad określony w umowie wymiar czasu pracy pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, których przekroczenie uprawnia pracownika, oprócz normalnego wynagrodzenia, do dodatku do wynagrodzenia, o którym mowa w art. 1511 § 1”. Oznacza to, że z punktu widzenia osoby zatrudnionej, istotne powinno być porozumienie się z przyszłym szefem w tym zakresie. Jeżeli kwestia ta nie zostanie dopilnowana, może okazać się, że pracownik będzie świadczył pracę w dodatkowych godzinach bez odpowiedniego wynagrodzenia.
 

Kiedy upomnieć się o swoje?
 

W praktyce może zdarzyć się, że pracodawca będzie wykorzystywał fakt, że pracownik świadczy pracę w niepełnym wymiarze godzin i zlecał mu pozostanie w zakładzie pracy po godzinach. Warto zauważyć, że taka sytuacja nie powinna mieć miejsca, zaś szef nie może wszystkiego. Konieczność wskazania limitu pracy wykonywanej w nadgodzinach jest niezwykle istotna. Inną kwestią jest fakt, że pracownik, który wykonuje pracę w godzinach nadliczbowych niemal każdego dnia, może dochodzić swoich roszczeń. W takiej sytuacji nie chodzi jednak o dodatkowe pieniądze za pracę, ale uznanie wymiaru etatu za fikcyjny. Wówczas zatrudniony może domagać się realizacji choćby uprawnień urlopowych. Zanim pójdzie się do sądu pracy, warto przedstawić swoją argumentację szefowi, jeśli ta jednak nie poskutkuje, można zasięgnąć do innych rozwiązań – właśnie takich jak zgłoszenie sprawy do Państwowej Inspekcji Pracy czy sądu pracy.

Reasumując, praca półetatowca nie pozwala go praw do bycia traktowanym na równi z osobami zatrudnionymi na pełen etat. Podobnie jak te osoby podlega Kodeksowi pracy i może wymagać jego respektowania od zatrudniającego. Musi jednak pamiętać, że urlop na pół etatu oraz wynagrodzenie za pół etatu są proporcjonalnie pomniejszane.

Oceń ten wpis
Praca na pół etatu - warunki
Ocena: 3.5, liczba głosów: 21

Zobacz inne porady

Opinie

(brak komentarzy)
Redakcja Aplikuj.pl zastrzega sobie prawo usuwania komentarzy obraźliwych dla innych osób lub zawierających słowa wulgarne.