Pracodawca - prawa i obowiązki

Upały w pracy - o tym warto pamiętać!

4 maja 2020

4 z 5

Ocena: 4 z 5 | 15 głosów

15 głosów

9 komentarzy
Upały w pracy - o tym warto pamiętać!
Wiele czynników może powodować, że nie jesteśmy w stanie skupić się na wykonywanej pracy. Świetnym przykładem jest hałas. Uciążliwy nie pozwala nam skoncentrować się na zadaniach. Podobnie jest z upałem.

Praca w upały a BHP

Gdy temperatura w zakładzie pracy przekracza 30°C, możemy czuć się osłabieni, zaspani czy po prostu zmęczeni. Wówczas skupić się na pracy jest bardzo trudno. Oczywiście najprostszym rozwiązaniem w pomieszczeniach zamkniętych jest zadbanie przez pracodawcę o klimatyzację, jednak nie każdy właściciel firmy będzie w stanie to zapewnić. Jako pracownik powinieneś znać swoje prawa i obowiązki w czasie upalnych dni, bo dzięki temu łatwiej będzie Ci je przetrwać w pracy.

Kodeks pracy a upały

Zasady dotyczące warunków zatrudnienia w szczególnie uciążliwych warunkach pracy zostały określone w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 roku dotyczącym profilaktycznych posiłków i napojów.  Praca w czasie upałów zalicza się do tych tzw. ciężkich warunków pracy. Wysoka temperatura wpływa na nasz refleks i szybkość kojarzenia faktów. Właśnie dlatego, gdy pracownik czuje, że wykonując powierzone mu czynności, może narazić na niebezpieczeństwo osoby trzecie, to powinien się powstrzymać od ich wykonywania. Wówczas ma obowiązek poinformować o tym fakcie osobę przełożoną. 

Praca w uciążliwych warunkach
Wykonywaniem obowiązków w szczególnie uciążliwych warunkach prawo określa pracę:
  • na otwartej przestrzeni w temperaturze powyżej 25°C,
  • w pomieszczeniach zamkniętych w temperaturze ponad 28°C.

Przerwanie prac może mieć związek z faktem, że pracodawca nie zadbał o bezpieczeństwo pracowników. W takiej sytuacji pracownicy nie powinni narażać na niebezpieczeństwo siebie czy osoby trzecie, ale właśnie zrezygnować z wykonywania pracy. Jeżeli praca jest wykonywana w szczególnie ciężkich warunkach, pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom m.in. dodatkowe napoje. 

Masz prawo do wody lub napojów

Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy jest dostarczenie swoim podwładnym wody zdatnej do picia. W przypadku pracy w upale przepisy podają wspomniane wyżej normy, w których należy już mówić o szczególnie uciążliwych warunkach, w których trzeba dostarczyć dodatkowe napoje. Jest to szczególnie ważne, bo odwodnienie organizmu jest bardzo niebezpieczne. W przypadku pracy w tak wysokich temperaturach będziesz miał prawo, oprócz dostępu do wody pitnej, również do zimnych napojów wzbogaconych witaminami i solami mineralnymi.

Zdecydowana większość pracodawców tworzy w zakładach pracy pomieszczenia socjalne, w których – poza wodą – znajdują się również czajnik, herbata, kawa i kubki. Jeżeli Twój pracodawca nie spełnia jednak tego obowiązku, to dobrze mu o tym przypomnieć.

Pracodawca ponosi odpowiedzialność
Według zasad BHP pracodawca sam powinien udostępnić dodatkowe napoje pracownikom wykonującym obowiązki w ciężkich warunkach – nie muszą oni o to wnioskować.

Jeżeli organy inspekcji pracy stwierdzą brak zastosowania się do tych zasad, pracodawca może się spodziewać kary grzywny, która może wynieść nawet do 30 000 złotych (art. 283 § 1 Kodeksu pracy).

Skrócenie czasu pracy w upał – przerwy regeneracyjne 

Gdy upał naprawdę przeszkadza nam w pracy, wielu pracowników zastanawia się, czy jest sens zostawać w firmie przez całe osiem godzin. Faktycznie, niektórzy pracodawcy sami uważają, że wypuszczenie pracowników szybciej do domu sprawi, że będą oni w stanie efektywniej pracować wówczas, gdy temperatury będą niższe. W takich sytuacjach mowa o tzw. przerwach regeneracyjnych.

Szukasz pracy?

Specjalista ds. Rozwoju

METCHEM Sp. z o.o.

  • Wadowice
  • 7 000-10 000 zł / mc
Dodana

PRZEWOŹNIK Z WŁASNYM SAMOCHODEM DOSTAWCZYM

MK IDEA sp.z o.o.

  • Ciechanów
  • 10 000-16 000 zł / mc
Dodana

Praca sezonowa w Lodziarni

JACEK GUTOWSKI "LEMON ART"

  • Pruszków
  • 4 300-5 000 zł / mc
Dodana

Asystent/Asystentka projektanta konstrukcji

PKB-BUD Bronisław Karcz

  • Warszawa
  • 28-38 zł / h
Dodana
Dodana

Pracownicy często błędnie zakładają, że mają prawo do przerw regeneracyjnych. Nie jest to prawda, bo ich wprowadzenie zależy wyłącznie od pracodawcy. Jeżeli zdecyduje się on skrócić dzień pracy podwładnych, to będą oni mogli wcześniej wyjść do domu. W innych przypadkach konieczne jest jednak pozostanie w pracy do ostatnich minut.

Video

Praca w upale – jak sobie radzić?

Praca podczas upału jest bardzo uciążliwa, a niekiedy nawet niebezpieczna, dlatego kwestie związane z tym problemem reguluje prawo pracy. Temperatura oznaczająca upał wynosi 25°C dla pracy na otwartych przestrzeniach oraz 28°C dla pracy w zamkniętych pomieszczeniach. Pracodawca musi wówczas zapewnić odpowiednie warunki pracy.

Ważne!
Temperatura przekraczająca 30°C w pomieszczeniu oznacza, iż nie mogą w nim pracować osoby młodociane – dla innych osób pracodawca może wyznaczyć dodatkowe przerwy w pracy lub skrócić czas pracy.

Krótszych „dniówek” wynikających z upału pracownik nie musi odpracowywać i nie ma za nie obniżonego wynagrodzenia. Niektórzy pracodawcy organizują też specjalne pokoje relaksacyjne, w których można się odprężyć i odpocząć od upału.

Praca w upalne dni jest bardzo męcząca, dlatego warto zastosować się do znanych, skutecznych sposobów na radzenie sobie z wysokimi temperaturami. Jednym z nich jest picie dużych ilości wody – zgodnie z prawem, pracodawca musi zapewnić ciągły dostęp do wody wszystkim pracownikom. Warto dosypać do wody szczyptę soli, aby uzupełnić utracone z potem elektrolity. Można też wypróbować tradycyjny sposób Beduinów, którzy w czasie upałów wypijają szklankę gorącej i słodkiej herbaty. Takie postępowanie ma na celu wyrównanie temperatury ciała, przez co upał ma być nieco mniej odczuwalny. Czy ten sposób działa, każdy może ocenić na sobie.

Czy wiesz, że...
Włoska metoda walki z upałem to unikanie tłustych, mięsnych posiłków i wypijanie przynajmniej 2 litrów wody dziennie. Warto więc, zamiast kanapki, przygotować sobie do pracy sałatkę owocową, a na obiad, zamiast schabowego, zjeść porcję lodów. Oczywiście należy też stosować kremy z filtrem, zwłaszcza jeśli wykonuje się prace na zewnątrz.

Pracownikom biurowym, którzy nie mają możliwości korzystania z dobrodziejstw klimatyzacji, przydadzą się klasyczne wiatraczki. Ustawodawcy doskonale wiedzą, jak niebezpieczna może być praca w upale. Kodeks pracy szczegółowo reguluje więc kwestie związane z obowiązkami pracodawcy względem pracowników i dba o to, aby praca w czasie wysokich temperatur nie była zanadto uciążliwa.

Jednym z podstawowych obowiązków każdego pracodawcy jest właściwe zadbanie o stanowiska, na których pracują zatrudnieni przez niego pracownicy. W myśl bowiem art. 94§4 Kodeksu pracy, ma on ?zapewniać bezpieczne i higieniczne warunki pracy oraz prowadzić systematyczne szkolenia pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy?. Ponadto, z przeprowadzony badań wynika, że optymalną temperaturą, w jakiej organizm człowieka funkcjonuje najlepiej jest 18-20°C. Według specjalistów warunki atmosferyczne i temperatura powyżej 25°C wymagają określonego postępowania, w tym zwłaszcza zapewnienia właściwych mechanizmów ochronnych.

Woda jest niezbędna

Podwyższona temperatura negatywnie wpływa na organizm człowieka. Niezbędne jest dostarczanie odpowiedniej ilości wody, czyli uzupełnianie płynów na bieżąco. I zapisy o tym właśnie obowiązku znajdują się w przepisach BHP. Zgodnie z § 112 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 roku w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy: ?Pracodawca jest obowiązany zapewnić wszystkim pracownikom wodę zdatną do picia lub inne napoje, a pracownikom zatrudnionym stale lub okresowo w warunkach szczególnie uciążliwych zapewnić oprócz wody, inne napoje. Ilość, rodzaj i temperatura tych napojów powinny być dostosowane do warunków wykonywania pracy i potrzeb fizjologicznych pracowników. Szczegółowe zasady zaopatrzenia w napoje pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnie uciążliwych określają odrębne przepisy?.

Miejsce czerpania wody nie powinno znajdować się dalej niż 75m od stanowiska pracy. Woda powinna być oczywiście zdatna do picia, czyli zbadana pod względem higieniczno-sanitarnym. Z powyżej przywołanego przypisu wynika również, że poza wodą, w niektórych sytuacjach, pracodawca będzie zobowiązany dostarczyć również inne napoje. Sytuacja taka będzie miała miejsce przy pracy w temperaturze:

  • powyżej 25°C ? wykonywanej na otwartej przestrzeni,
  • powyżej 28°C ? wykonywanej w pomieszczenia zamkniętych.

Wówczas obowiązkiem pracownika jest również zapewnienie napojów wzbogaconych w sole mineralne oraz witaminy. Powinny być one zapewnione pracownikom w ilości, która zaspokaja ich potrzeby w ciągu zmiany roboczej.

Kiedy masz prawo powstrzymać się od pracy?

W niektórych sytuacjach pracownicy mogą odmówić wykonywania obowiązków im zleconych. Taką możliwość przewiduje choćby art. 210§1 Kodeksu pracy: ?W razie, gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego?. Wówczas pracownik zachowuje prawo do swojego wynagrodzenia, zaś pracodawca jest zobowiązany wyeliminować zagrożenie.

W przypadku, gdy zatrudniający nie dopełnia ciążącego na nim musi liczyć się nie tylko z faktem, iż pracownicy zaprzestaną wykonywania obowiązków, ale również może zostać on ukarany karą grzywny. Zapewnienie zatrudnionym właściwych napojów musi być realizowane z urzędu. W żadnym przypadku, gdy przekroczona zostaje wskazana powyżej temperatura, o napoje czy wodę nie powinni wnioskować sami pracownicy. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, zgodnie z art. 283§1 Kodeksu pracy: ?Kto, będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega karze grzywny od 1 000zł do 30 000zł?.

Co jeszcze może pracodawca?

Z punktu widzenia przepisów prawa zatrudniający nie ma innych obowiązków poza tymi, które zostały wymienione powyżej. Z drugiej jednak strony, aby pracownicy wykonywali powierzone im zadania w sposób efektywny, każdy zatrudniający może wprowadzić szereg innych udogodnień. Mowa zarówno o dodatkowych przerwach, jak i ewentualnym skróceniu czasu pracy. Takie działanie nie stoi w sprzeczności z przepisami prawa, gdyż w myśl art. 18§1 Kodeksu pracy same postanowienia umów nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy. W związku z powyższym ? w takim przypadku ? mowa jedynie o dobrej woli zatrudniającego, który skraca dzień pracy lub umożliwia pracownikom korzystanie z dodatkowych przerw.

Ewentualne, ekstra pauzy w czasie pracy mogą zostać wyznaczone bezpośrednio przez pracodawcę, mogą również być efektem porozumienia pracowników z szefem. I tutaj prawo pozostawia dużą lukę i swobodę w konstruowaniu takich uzgodnień. Z punktu specjalistów takie działanie jest również korzystne i dla samego pracodawcy, gdyż nawet krótkie przerwy znacząco poprawiają efektywność pracowników i poziom świadczonej przez nich pracy.

To może Cię również zainteresować

Prawa pracownika - nawet nie wiesz, ile Ci się należy

Najczęściej zadawane pytania

Czy pracownik musi pracować w upały?

Według przepisów BHP prawa pracy pracownik ma prawo zrezygnować z wykonywania obowiązków, jeśli grozi to utratą życia lub zdrowia jego bądź osób trzecich. Trudno za takie warunki określić zwykłe upały, jednak nadal są to ciężkie warunki, wobec których pracodawca powinien zapewnić dodatkowe napoje - może też skrócić czas pracy.

W jakich temperaturach można mówić o szczególnie uciążliwych warunkach pracy?

Według prawa o szczególnie uciążliwych warunkach pracy mowa wtedy, gdy temperatura w miejscu pracy na otwartej przestrzeni wynosi powyżej 25°C, a w pomieszczeniach zamkniętych ponad 28°C.

Co może zapewnić pracodawca w upały?

Pracodawca przez cały rok jest zobowiązany prawnie do dostarczenia wody pitnej oraz w lecie dodatkowych napojów (w przypadku wysokich temperatur). Podczas pracy w upały może także skrócić czas pracy (bez konieczności odrabiania godzin) i zastosować tzw. przerwy regeneracyjne.

Autor

Artykuł został opracowany i zmodyfikowany przez kilku autorów. Poniżej podajemy dane redaktora lub autora, który dokonał ostatniej modyfikacji.

Ewa Sztuczka-Mazur

Social Media Manager

Social Media Manager w branży HR, autorka tekstów, copywriterka, specjalistka Facebook ADS, wokalistka i pszczelarka.
Obecnie w Aplikuj.pl odpowiedzialna głównie za treści z obszaru miękkiego HR oraz prawa pracy.

9 komentarzy

Ksenia

Ksenia

Bardzo ważne są przerwy regeneracyjne. Dzięki nim pracownik może odpocząć od upału i wrócić do pracy w pełni sił. Cieszę się, że mój pracodawca przestrzega tych zasad.
studencik

studencik

Artykuł pokazuje, jak wiele obowiązków ma pracodawca względem swoich pracowników w czasie upałów. Wydaje mi się, że taka dbałość o pracowników powinna być standardem w każdej firmie.
działacz

działacz

Cieszę się, że artykuł pokazuje, jakie obowiązki mam jako pracodawca względem moich pracowników w okresie upałów. Zapewnienie im odpowiednich warunków pracy to dla mnie priorytet.
myśliciel

myśliciel

Ważne, aby przed podjęciem pracy dowiedzieć się, jak pracodawca zapewnia odpowiednie warunki w okresach upałów. Cieszę się, że przepisy są na naszej stronie i regulują tę kwestię.
Palikot

Palikot

Zgadzam się z artykułem. Praca w upale może być bardzo uciążliwa, a nawet niebezpieczna. Bardzo ważne jest zapewnienie przez pracodawcę odpowiednich warunków i dostarczenie wody i napojów.
pr. geodez.

pr. geodez.

U mnie w zakładzie pracy, a jest to firma prywatna geodezyjna, jak są upały to makabra. Jest nas 15 osób i ciężko się pracuje. Właścicielka firmy daje napoje zimne. Powinna zdecydować się , aby zrobić klimatyzację. Jak mamy w pomieszczeniach 30 stopni, to każe nam iść do domu po 4 godzinach pracy.
Tadek

Tadek

Bardzo ważne jest, aby pracownik wiedział jakie ma prawa, gdy tam gdzie pracuje jest wysoka temperatura dochodząca do 30 stopni. Przysługują jemu nie tylko zimne napoje... Zapoznajcie się co jest napisane w tym artykule.
Monika

Monika

Trzeba oczywiście zadbać o to by dało się pracować. Ustawa przewiduje jakie są graniczne temperatury i inne warunki w pracy. Jest to bardzo oczywista rzecz jest.
Zdzisław

Zdzisław

To pracodawca musi zapewnić odpowiednie warunki pracy. W biurze musi być zapewniona klimatyzacja, na budowie z kolei odpowiednia ilość napojów i innych materiałów pomocnych w walce z upałami.

Dodaj komentarz

Wszystkie pola muszą być prawidłowo wypełnione

Komentarz został dodany

Redakcja Aplikuj.pl zastrzega sobie prawo usuwania komentarzy obraźliwych dla innych osób lub zawierających wulgarne słowa, adresy www oraz adesy e-mail i numery telefonów.