Twoje wsparcie w rekrutacji
Znajdź wymarzoną
ofertę pracy i APLIKUJ
OGŁOSZEŃ: 4229        SUBSKRYBUJE: 7516
Tematy, które interesują czytelników:  Sekretarka i asystentka, Badania okresowe

Zasady prawa pracy

Zasady prawa pracy
Podstawowe zasady prawa pracy zostały opisane w drugim rozdziale Kodeksu Pracy. Oprócz nich, zawarte są tam również zasady zbiorowego prawa pracy. Łącznie przeczytać możemy tam 14 punktów, które wyrażają podstawowe idee i założenia polityki społecznej państwa. Poniżej znajdziesz informacje o najważniejszych z nich.

Mimo tego, że wspomniany wyżej rozdział Kodeksu Pracy (KP) jest głównym źródłem wiedzy na temat zasad prawa pracy, kwestie te można znaleźć jeszcze w dwóch innych miejscach. Do pierwszego z nich odsyła artykuł 300 KP, który głosi, że w sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy, stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego. Z kolei drugim źródłem jest Konstytucja RP, w której znajdziemy takie zasady jak zasada równości czy ochrona pracy, zdrowia i życia pracownika.

Podstawowe zasady prawa pracy
 

Zgodnie ze wspomnianymi powyżej regulacjami prawnymi, każdy obywatel ma prawo do pracy, nie zaś obowiązek do jej świadczenia. Oznacza to, że nikogo nie można zmusić, aby podjął zatrudnienie – wyjątkiem są wyroki sądu nakazujące wykonywanie prac społecznych, jako sankcję za popełniony czyn. Istotne jest również to, że każdy może swobodnie wybrać pracę, którą chce świadczyć – wyjątkiem są sytuacje, które zostały zapisane w ustawie. Innymi ważnymi zasadami są ta mówiąca o poszanowaniu godności i innych dóbr osobistych oraz zasada równouprawnienia pracowników, zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu, prawo do godziwego wynagrodzenia oraz kilka innych, które przybliżymy w poniższych akapitach.
 

Prawo do swobodnie wybranej pracy
 

Punkt ten oznacza, że żadna osoba nie może zostać zmuszona do wykonywania konkretnego zawodu. Ma on również związek z zakazem dotyczącym wykonywania pracy przymusowej. Ponadto oznacza, że pracodawca nie ma prawa ograniczać swoich pracowników w podejmowaniu zatrudnienia, chyba że będzie to działać na szkodę firmy.

Zasada ta dotyczy także obowiązków państwa, które ma za zadanie zapewnić możliwość podjęcia pracy każdej osobie, która ukończyła 18 rok życia. Z kolei w przypadku osób bezrobotnych, musi prowadzić działania mające pomóc im w powrocie na rynek pracy. Punkt ten oznacza również, że każdy pracownik ma prawo do minimalnego krajowego wynagrodzenia oraz możliwości wolnego rozwiązania stosunku pracy.
 

Poszanowanie dóbr osobistych pracownika
 

Zasada ta dotyczy ochrony danych osobowych pracownika oraz niezbywalnych praw osobistych człowieka. Te ostatnie określają artykuły 23 i 24 Kodeksu Cywilnego. Należą do nich między innymi, wolność, swoboda przekonań, wizerunek, nazwisko, pseudonim czy tajemnica korespondencji. Złamanie zasady poszanowania dóbr osobistych może dotyczyć na przykład sytuacji, w której pracodawca obraża pracownika czy przegląda jego prywatną pocztę elektroniczną. Punkt ten oznacza również to, że pracodawca w kontaktach z pracownikiem powinien kierować się ogólnie przyjętymi zasadami kultury osobistej.
 

Równość w traktowaniu
 

Przepis ten dotyczy głównie równego traktowania kobiet i mężczyzn, którzy pełnią te same obowiązki. Jeśli są zatrudnieni na tym samym stanowisku, to jedno z nich nie może zarabiać więcej ze względu na płeć. Równość w traktowaniu odnosi się także do identycznego wynagrodzenia bez względu na to, czy dana osoba pracuje na cały, czy też na część etatu. W przypadku zauważenia przez pracownika nieprawidłowości w tej kwestii, ma on prawo starać się o odszkodowanie w Sądzie Pracy.

Z tą zasadą łączy się również inna, dotycząca dyskryminacji ze względu na wiek, niepełnosprawność, religię, poglądy polityczne czy orientację seksualną. Należy pamiętać, że dyskryminacją jest także molestowanie czy mobbing. Ten ostatni rozumie się jako długotrwałe nękanie, zastraszanie czy poniżanie pracownika przez pracodawcę. W takiej sytuacji osoba pokrzywdzona może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy oraz żądać odszkodowania oraz zadośćuczynienia.
 

Prawo do godziwego wynagrodzenia
 

Każda praca powinna być płatna, a godziwe wynagrodzenie określa płaca minimalna ustalana przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W 2018 roku wyniosła ona 1530 zł netto dla pracowników zatrudnionych w ramach umowy o pracę. Ponadto pracodawca ma prawo dostosować pensję do danej osoby, biorąc pod uwagę takie czynniki jak rodzaj wykonywanych obowiązków, doświadczenie, kwalifikacje zawodowe czy wykształcenie.
 

Prawo do wypoczynku
 

Według przepisów Kodeksu Pracy o czasie pracy, dniach wolnych i urlopach, pracownik ma prawo do wypoczynku. Ma on na celu ochronę jego zdrowia oraz możliwość regeneracji. Na przykład osoba, która pracuje minimum 6 godzin, ma prawo do przerwy w ciągu dnia, 11 godzin odpoczynku na dobę oraz 35 godzin odpoczynku w tygodniu. Ponadto każdy pracownik ma prawo do dni wolnych oraz urlopu. Zapis o prawie do wypoczynku widnieje również w Konstytucji RP.

Do innych podstawowych zasad prawa pracy należą między innymi zasada dotycząca obowiązku pracodawcy co do zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, ułatwienia podnoszenia kwalifikacji zawodowych czy zaspokojenia bytowych, socjalnych i kulturalnych potrzeb pracowników. Ostatni punkt realizowany jest głównie przy pomocy Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.

Mimo że Kodeks Pracy skupia się na zasadach prawa pracy dotyczących pracowników, to znalazł się w nim również punkt związany z pracodawcami. Mówi on o tym, że mają oni prawo do tworzenia i przystępowania do organizacji, które mają na celu reprezentowanie oraz obronę ich praw i interesów, na przykład związków zawodowych.
 

Zasady zbiorowego prawa pracy
 

W Kodeksie Pracy określone są również zasady, które przysługują pracownikom jako zbiorowości. Pierwszą z nich jest prawo do koalicji, która zezwala na tworzenie organizacji mających na celu obronę praw i przywilejów pracowników. Zasady działania takich stowarzyszeń reguluje ustawa o związkach zawodowych oraz ustawa o organizacjach zawodowych. W ustawach tych znajdziemy również środki, jakimi mogą posługiwać się pracownicy w walce o swoje prawa. Należą do nich między innymi strajki.

Kolejną zasadą zbiorowego prawa pracy jest prawo do partycypacji pracowników w zarządzaniu zakładem pracy. Zapewnia ono możliwość uczestnictwa w bezpośrednim, jak i pośrednim zarządzaniu przedsiębiorstwem przez pracowników, a także prawo do wyrażania opinii czy uzyskiwania informacji. Uprawnienia te można wykorzystać poprzez związki zawodowe oraz pozazwiązkowe instytucje partycypacji. Zasadę tę rozwijają ustawy o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego, komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, europejskich radach zakładowych i informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji przez pracodawców.

Znajomość prawa pracy jest ważną kwestią – zarówno od strony pracownika, jak i pracodawcy. Należy pamiętać, że brak wiedzy na temat któregokolwiek z powyższych przepisów nie zwalnia żadnej ze stron od poniesienia odpowiedzialności w przypadku ich złamania. Jeśli nie mamy pewności co do któregoś z punktów zawartych w Kodeksie Pracy, to warto zgłosić się do Państwowej Inspekcji Pracy, która udziela bezpłatnych porad w zakresie prawa pracy.
Oceń ten wpis
Zasady prawa pracy
Ocena: 5.0, liczba głosów: 18

Zobacz inne porady

Opinie

(brak komentarzy)
Redakcja Aplikuj.pl zastrzega sobie prawo usuwania komentarzy obraźliwych dla innych osób lub zawierających słowa wulgarne.