Przedsiębiorstwo to organizacja, która nie funkcjonuje w oderwaniu od swojego otoczenia. Procesy zachodzące w gospodarce - zarówno w skali mikro-, jak i makroekonomicznej - mogą ułatwić, utrudnić lub nawet uniemożliwić działanie firmy. To właśnie dlatego mikrootoczenie i makrootoczenie stanowią nieodłączny element analizy działalności organizacji biznesowej. Chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat, by móc przeanalizować pozycję strategiczną (konkurencyjną) przedsiębiorstwa? Jeżeli tak, to dobrze się składa. Użyteczne porady na ten temat znajdują się w poniższym tekście.
Spis treści
Jakie zagadnienia porusza artykuł?
- Co zawiera się w mikrootoczeniu?
- Co wchodzi w skład makrootoczenia firmy (przykłady)?
- W jakim celu warto obserwować swoje otoczenie?
- Jakie są metody analizy mikro i makro otoczenia?
- Kiedy powinno przeprowadzić się taką analizę?
Oczywiście, analiza mikro- i makrootoczenia jest ważnym, lecz nie jedynym zagadnieniem, o którym należy pamiętać podczas prowadzenia własnego biznesu lub jego planowania. Cenna może okazać się również wiedza na temat zakładania działalności gospodarczej. Ciekawe wskazówki na ten temat można znaleźć w tekście: "O czym należy pamiętać, zakładając firmę?".
Co zawiera się w mikrootoczeniu?
Mikrootoczenie przedsiębiorstwa (w ekonomii określane czasem także jak tzw. otoczenie bliższe) to ogół czynników, procesów i zjawisk, które bezpośrednio oddziałują na funkcjonowanie danej firmy. Relacja na linii przedsiębiorstwo-otoczenie bliższe ma charakter relacji dwukierunkowej. Oznacza to, że poszczególne elementy wywierają wpływ na firmę; z drugiej jednak strony przedsiębiorstwo także może realnie kształtować sytuację w swoim bezpośrednim otoczeniu.
- konkurenci, z naciskiem na konkurencję na szczeblu lokalnym; rywale biznesowi w tej kategorii mogą konkurować np. poprzez politykę cenową, co zmusza analizowane przedsiębiorstwo do podjęcia określonych działań; konkurencję można postrzegać w wąskim (zalicza się do producentów takiego samego lub bardzo zbliżonego towaru bądź usługi) lub szerokim (firmy wytwarzające dobra komplementarne lub substytucyjne) zakresie;
- podmioty finansujące, w tym w szczególności banki/firmy pożyczkowe/leasingodawcy, którzy dostarczają kapitału niezbędnego do dalszego funkcjonowania przedsiębiorstwa;
- klienci — to właśnie ich gusty, preferencje oraz interesy powinno uwzględniać przedsiębiorstwo podczas tworzenia asortymentu produktów czy ustalania polityki cenowej;
- dostawcy usług dla przedsiębiorstwa — przykładowo od kondycji lokalnej branży księgowej zależy w dużej mierze to, czy analizowana firma będzie w stanie wdrożyć w swojej organizacji outsourcing w zakresie ewidencji rachunkowej.
Co wchodzi w skład makrootoczenia firmy?
Kolejnym ważnym elementem otoczenia biznesowego jest makrootoczenie firmy (tzw. otoczenie dalsze). Kategoria ta obejmuje zbiór czynników, które w pośredni sposób rzutują na funkcjonowanie organizacji biznesowej. W odróżnieniu jednak od otoczenia bliższego, w przypadku makrootoczenia przedsiębiorca ma znacznie mniejszy wpływ na jego kształtowanie.
- system polityczny i zmiany w obowiązującym prawie — negatywny wpływ na funkcjonowanie firmy mogą mieć turbulencje i zawirowania polityczne, czego dobrym przykładem jest konflikt zbrojny pomiędzy Ukrainą i Rosją; oczywiście, wpływ na przedsiębiorstwo w tym zakresie może być też pozytywny, czego przykładem są efekty przystąpienia Polski do struktur Unii Europejskiej w 2004 roku;
- postęp technologiczny i automatyzacja, które mogą trwale zmienić oblicze przedsiębiorstw, doprowadzając do rozkwitu biznesu (przykładowo, rozwój nowoczesnych technologii w korzystny sposób przekłada się na funkcjonowanie firm produkcyjnych, dając im szerokie możliwości w zakresie optymalizacji kosztów) lub jego upadku (dowodem jest tu osławiona anegdota o branży dorożkarskiej, która została na przestrzeni XIX i XX stulecia zastąpiona przez samochody);
- zachowania w społeczeństwie, trendy w modzie oraz zwyczajach konsumenckich — przykładowo, wzrost popularności tematów związanych z ekologią przyczynił się do rozwoju branży produktów ekologicznych; ponadto, pojedyncza firma także może rozwijać swoje działania w obszarze CSR, tj. społecznej odpowiedzialności biznesu, bazując na kwestiach związanych z ochroną środowiska naturalnego.
W jakim celu warto obserwować swoje otoczenie?
Dzięki analizie otoczenia biznesowego można zidentyfikować szanse i zagrożenia w rozwoju przedsiębiorstwa. Oczywiście, trzeba pamiętać o tym, że makro- i mikrootoczenie firmy powinno się badać łącznie. W przeciwnym wypadku analiza może okazać się niepełna, a przecież to walor informacyjny jest najcenniejszym efektem badań w tym zakresie.
Jakie są metody analizy mikro i makro otoczenia?
Współczesna szkoła zarządzania oferuje różne metody w zakresie analizy mikro- oraz makrootoczenia. Jeśli chodzi o otoczenie bliższe, popularnym rozwiązaniem jest analiza pięciu sił Portera, która uwzględnia następujące "siły", czyli: konkurentów, dostawców, nabywców, produkty substytucyjne oraz groźbę pojawienia się nowych podmiotów w sektorze. Taka analiza pozwala przede wszystkim na analizę sytuacji w sektorze.
Z kolei prym wśród analiz makro otoczenia wiedzie metoda PEST. Obejmuje ona takie obszary z otoczenia makro jak sfera: polityczna (zmiany w prawodawstwie, wysokość i stopień skomplikowania podatków itp.), ekonomiczna (np. polityka pieniężna banku centralnego wpływająca na poziom inflacji oraz oprocentowania kredytów), społeczna (gusty i preferencje konsumentów) oraz technologiczna (postęp).
Kiedy powinno przeprowadzić się taką analizę?
Właściwie nie ma sytuacji, w której przeprowadzenie analizy makrootoczenia i mikrootoczenia firmy byłoby złym pomysłem. Przede wszystkim zaleca się wykonanie analizy jeszcze na etapie planowania działalności biznesowej. Wnioski z badań powinny stanowić integralną część biznesplanu, który opracowuje się, by móc pozyskać finansowanie ze strony banku, organów Unii Europejskiej lub urzędu pracy i móc rozpocząć prowadzenie działalności biznesowej.
Oczywiście, tworzenie własnej firmy to nie jedyna sytuacja, w której zaleca się przeprowadzenie analizy otoczenia bliższego i dalszego firmy. Obecne czasy są niezwykle dynamiczne i pełne turbulencji (zarówno w obszarze gospodarki, jak i na przykład dostępności surowców itp.). To właśnie dlatego umiejętne wykonana analiza otoczenia biznesowego może pomóc w znalezieniu odpowiedzi na pytanie: dlaczego przedsiębiorstwo nie zarabia?
- Mikrootoczenie firmy to ogół czynników bezpośrednio oddziałujących na funkcjonowanie przedsiębiorstwa, natomiast makrootoczenie to zbiór czynników pośrednio rzutujących na działalność biznesową.
- Analiza otoczenia biznesowego pozwala zidentyfikować szanse i zagrożenia w rozwoju firmy, a stosowane metody, tj. analiza pięciu sił Portera i metoda PEST, pozwalają na analizę sytuacji w sektorze oraz otoczenia makro, takiego jak sfera polityczna, ekonomiczna, społeczna i technologiczna.
- Przeprowadzenie analizy mikro- i makrootoczenia firmy zaleca się na etapie planowania działalności biznesowej i wnioski z badań powinny stanowić integralną część biznes planu.
- W obecnych czasach, pełnych turbulencji i dynamicznych zmian, analiza otoczenia biznesowego staje się coraz bardziej istotna i warto ją przeprowadzać regularnie.
