Twoje wsparcie w rekrutacji

Praca bez etatu? Uważaj na odpowiedzialność materialną

Praca bez etatu? Uważaj na odpowiedzialność materialną
Umowa o pracę w najpełniejszy sposób chroni pracowników. Dotyczy to również odpowiedzialności materialnej osoby zatrudnionej. Jak wygląda ta kwestia wówczas, gdy szef proponuje podpisanie umowy cywilnoprawnej?

Odpowiedzialność materialna pracownika

Otwierając firmę, przedsiębiorca musi liczyć się z ryzykiem. Dotyczy ono nie tylko sytuacji, w której firma nie będzie w stanie pozyskać klientów, lecz także odnosi się do szkód spowodowanych przez pracownika. Zatrudnienie w oparciu o umowę o pracę sprawia, że osoba zatrudniona nie odpowiada w całości za szkodę, jaką wyrządziła. O odpowiedzialności materialnej pracownika możemy mówić w momencie powstania szkody w majątku pracodawcy.

Rodzaje odpowiedzialności materialnej pracownika:

  • odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną pracodawcy,
  • odpowiedzialność za mienie powierzone pracownikowi.

Ustawodawca w momencie powstania szkody chroni słabszą stronę stosunku pracy, czyli właśnie pracownika. Od tej sytuacji istnieją wyjątki, niemniej jednak dotyczą one tylko i wyłącznie przypadków, w których do wyrządzenia szkody doszło w sposób umyślny. Właśnie dlatego, aby ograniczyć swoje ryzyko, część pracodawców rozważa możliwość podpisania z kandydatami jednej z umów cywilnoprawnych.

Umowa zlecenie a odpowiedzialność pracownika

Pracodawca, który chce ograniczyć swoje ryzyko, nie tylko może podpisać z zainteresowanymi jedną z umów cywilnoprawnych, lecz także rozpocząć współpracę z tymi osobami, które prowadzą własną działalność gospodarczą (samozatrudnienie). Ich odpowiedzialność za szkody jest bowiem niemal nieograniczona. Mowa tu o odpowiedzialności deliktowej (za czyn niedozwolony) i odpowiedzialności kontraktowej (za niezrealizowane umowy) czy za bezpodstawne wzbogacenie się.  Odpowiedzialność deliktowa zachodzi w momencie powstania szkody z winy jednego z podmiotów wzajemnego stosunku zobowiązaniowego. Jeśli zaś chodzi o odpowiedzialność kontraktową, to dotyczy ona jedynie szkody obejmującej niewykonanie, lub nienależyte wykonanie kontraktu/zobowiązania. Wierzyciel nie może dochodzić odszkodowania za krzywdę wyrządzoną na osobie. W praktyce przywołane zasady oznaczają, że pracodawca może ubiegać się od pracowników zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych lub na zasadzie B2B nie tylko pokrycia szkody, lecz także utraconych korzyści.

To Cię powinno też zainteresować: Umowa zlecenie a umowa o pracę - poznaj różnice

Odpowiedzialność porządkowa pracowników

Poruszając temat odpowiedzialności pracowników, nie sposób pominąć zagadnienia odpowiedzialności porządkowej. Dotyczy ona osób objętych stosunkiem pracy, czyli zatrudnionych na umowie o pracę. Jeżeli pracownik nie stosuje się do przepisów Kodeksu Pracy lub wewnętrznych przepisów obowiązujących w danej firmie czy przedsiębiorstwie, pracodawca ma prawo wymierzyć jedną z dostępnych kar porządkowych.

Rodzaje kar porządkowych:

  • upomnienie
  • nagana
  • kara pieniężna

Poniższy film zawiera więcej informacji na temat możliwości udzielenia kary porządkowej pracownikowi i przepisów, które regulują jej wymierzenie:

Odpowiedzialność majątkowa dochodzona w sądzie

Przedsiębiorcy najczęściej nie mają czasu, aby sądzić się z osobami, które zatrudniają. Z tego też względu w sądach spraw związanych z dochodzeniem pokrycia szkody czy utraconych korzyści jest stosunkowo niewiele. Warto jednak wiedzieć, że pracodawca ma taką możliwość i powinien o tym pamiętać.

Z punktu widzenia pracodawcy, który zatrudnia w oparciu o umowę cywilnoprawną, warto się też odpowiednio zabezpieczyć. Dobrym rozwiązaniem jest umieszczenie konkretnych zapisów w umowie. Jeżeli takie znajdą się w dokumencie podpisywanym przez strony, dochodzenie roszczeń jest formalnością.

Inaczej sprawa ta wygląda z punktu widzenia zleceniobiorcy. On powinien dążyć do tego, aby w umowie znalazły się zapisy korzystne dla niego. Mowa o tym, aby dokument zawierał klauzulę określającą odpowiedzialność na zasadach, jakie ustawodawca ustalił w Kodeksie pracy. Trudności mogą jednak pojawić się już na etapie przekonywania pracodawcy, że takie zapisy w umowie powinny się znaleźć. Wynika to bowiem z faktu, że w umowach cywilnoprawnych mają zastosowanie przepisy Kodeksu Cywilnego, a nie Kodeksu Pracy.

Odpowiedzialność materialna w pracy - jak uniknąć kłopotów?

Omawiane zagadnienie rodzi pytanie, w jaki sposób osoba wykonująca zlecenia na podstawie umowy cywilnoprawnej może zabezpieczyć się przed roszczeniami pracodawcy. Okazuje się, że jest to możliwe. Dobrym rozwiązaniem, na które wskazują specjaliści, jest wykupienie odpowiedniego ubezpieczenia OC. Wówczas, w sytuacji wyrządzenia pracodawcy szkody, obowiązek wypłaty odszkodowania spoczywa na ubezpieczycielu. To on bowiem ponosi ryzyko w zamian za regularne uiszczanie składek na jego rzecz.

Inną możliwością jest wykazanie, że z pracodawcą faktycznie został nawiązany stosunek pracy. Trzeba bowiem pamiętać, że co do zasady sama nazwa umowy nie ma znaczenia. Jeżeli zleceniobiorca wykonywał pracę pod nadzorem przełożonego, w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, był de facto pracownikiem. Udowadniając, że zawarł umowę o pracę, również zostanie uwolniony od odpowiedzialności finansowej, wówczas bowiem będą miały zastosowanie przepisy Kodeksu pracy.

Oceń ten wpis
Praca bez etatu? Uważaj na odpowiedzialność materialną
Ocena: 5.0, liczba głosów: 22

Opinie

jarko
2019-12-11, 16:09
Pracuję w zakładzie na umowie o pracę. Odpowiadam za mienie powierzone mojej osobie - komputer, laptop, komórka, auto służbowe. Jak zgubię np. komórkę, to muszę za nią zapłacić...
Jan
2019-05-20, 15:38
Praca bez etatu? Uważaj na odpowiedzialność materialną - świetny artykuł.
Ganek
2019-05-08, 12:54
Chociaż większość stosunków pracy ma charakter dobrowolny, pracownik, który z powodzeniem wykonuje pracę, prawdopodobnie, choć nie jest to gwarantowane, może utrzymać pracę. Warto walczyć o etat.
Redakcja Aplikuj.pl zastrzega sobie prawo usuwania komentarzy obraźliwych dla innych osób lub zawierających słowa wulgarne.