Pracownik - prawa i obowiązki

Mój pracodawca gra nie fair - co robić?

18 grudnia 2019

5 z 5

Ocena: 5 z 5 | 9 głosów

9 głosów

18 komentarzy
Mój pracodawca gra nie fair - co robić?
To mit, że każdy pracodawca zastanawia się tylko, jak wydusić z pracownika maksymalnie dużo, płacąc mu jak najmniej lub wcale. Faktem jest jednak, że nieuczciwych pracodawców niestety nie brakuje. Na szczęście w starciu z cwaniakiem i oszustem nie jesteś bezradny. Sprawdź, jak walczyć o swoje.

Nieuczciwy pracodawca

Relacje między pracownikiem i pracodawcą z założenia nie są współpracą dwóch równorzędnych stron. Pracodawca jest stroną, która oferuje wynagrodzenie za usługę, którą oferuje pracownik. Prawo Pracy reguluje zakres obowiązków i praw zarówno pracownika, jak i pracodawcy. Więc jeśli masz wrażenie, że Twój szef nie jest wobec Ciebie uczciwy, lub w inny sposób łamie postanowienia Kodeksu Pracy, pamiętaj, że po Twojej stronie stoją zapisy prawa. Masz wiele możliwości, by wyegzekwować to, co Ci się należy. Czego potrzebujesz? Przede wszystkim wiedzy o swoich prawach, a także informacji, jak o nie walczyć.

Mobbing i molestowanie w pracy

Na początek zajmijmy się problemami największego kalibru. Przewinienia na tle seksualnym, jak również niektóre przewinienia z zakresu mobbingu w pracy są rozpatrywane w świetle Kodeksu Karnego czy Cywilnego, a nie Kodeksu Pracy. Jeżeli więc pracodawca dopuści się wobec Ciebie przestępstwa, jesteś chroniony tak jak każda inna ofiara przemocy. Relacja zawodowa, jaka łączy Ciebie i pracodawcę nie powoduje, że takie przewinienia są traktowane w jakimkolwiek stopniu bardziej ulgowo. Pobicia i innego rodzaju przemoc fizyczna są w relacjach pracodawca — pracownik marginalne. Znacznie częściej pojawia się jednak problem przemocy psychicznej i molestowania seksualnego i właśnie za te czyny najczęściej pracodawcy odpowiadają przed wymiarem sprawiedliwości.

Video

Szef nazwał Cię na zebraniu idiotą? Za każdym razem masz przydzielone najgorsze godziny pracy? Jesteś izolowany od życia firmy? To już nie tylko złośliwość. Jeśli takie zachowania powtarzają się systematycznie, masz do czynienia z mobbingiem. Nękanie może też przejawiać się bezpodstawnym obcinaniem premii, złośliwymi plotkami i pomówieniami - repertuar środków jest, niestety, wyjątkowo bogaty. W większości przypadków takie traktowanie sprawia, że pracownik czuje się coraz gorzej. W skrajnych sytuacjach pojawia się depresja, a nawet myśli samobójcze.

Molestowanie seksualne

Daleko nam jeszcze do USA, gdzie najmniejsze podejrzenie o molestowanie seksualne może zrujnować karierę, na którą pracuje się nieraz przez całe życie. Z drugiej jednak strony, równie daleko nam do cywilizowanych standardów w zakresie opieki nad ofiarami molestowania obowiązujących w wielu państwach. I choć problem istnieje, nadal nie został zdefiniowany odpowiednio przez prawo.

Jak więc sobie radzić? Jeśli w miejscu pracy padniesz ofiarą przestępstwa związanego z seksualnością, to jest to traktowane tak samo, jak gdyby zdarzyło się to w innym miejscu — kwestie te reguluje Kodeks Karny. Znacznie większy problem jest z molestowaniem objawiającym się seksualnymi aluzjami, zaczepkami i żartami, wywieraniem presji na pracownika czy sugerowaniem np. awansu w zamian za seks. Nie oznacza to jednak, że nie można się bronić. Zwykle rozpatrywane jest to jako dyskryminacja ze względu na płeć.

Video

Szukasz pracy?
Dodana
Dodana

KURIER Kierowca DHL

Grimp Logistics Sp. Z o.o.

  • Zielona Góra
  • 4 000-5 700 zł / mc
Dodana

Jak walczyć z mobbingiem i molestowaniem w pracy?

  • Reaguj. Choć to może być trudne, warto otwarcie i spokojnie zaprotestować. Powiedz: "nie życzę sobie takiego zachowania", "przestań na mnie krzyczeć", "nie zgadzam się na takie epitety". To nie pozwoli sprawcy bronić się argumentem, że nie widział sprzeciwów, więc sądził, że sytuacja Ci nie przeszkadza.
  • Zbieraj dowody. Notuj każdy przypadek nieakceptowanego zachowania. Jeśli masz taką możliwość — nagrywaj (uwaga: to nie będzie decydujący dowód w sądzie, ale może się przydać). W przypadku obraźliwych maili czy SMS-ów koniecznie zachowaj ich kopie — rzecz jasna, przechowuj je poza firmą.
  • Zadbaj o świadków. Łatwiej będzie Ci dochodzić swoich praw, jeśli znajdziesz świadków.
  • Złóż oficjalną skargę. Jeśli prawo łamie Twój bezpośredni szef, zwróć się na piśmie do jego przełożonego. Poinformuj o sprawie i poproś o interwencję. Kopię zachowaj.
  • Skorzystaj z porady psychologa. Jeśli na myśl o przyjściu do pracy masz mdłości, negatywne zachowania obniżyły Twoje poczucie własnej wartości, cierpisz na depresję lub bezsenność, to wizyta u psychologa może Ci pomóc. W dodatku jego opinia będzie argumentem w sądzie.

Umowa z nieuczciwym pracodawcą — śmieciowa lub na czarno

O „umowach śmieciowych” słyszał już chyba każdy. Faktem jest, że choć umowy cywilnoprawne, bo o nich mowa, mają liczne zalety, to są przez pracodawców nadużywane. Dlaczego? Sprawa jest prosta — chodzi o pieniądze, a konkretnie o niższe koszty po stronie zatrudniającego. Niektórzy pracodawcy chcieliby jednak zjeść ciastko (ponosić niskie koszty) i mieć ciastko (mieć pracownika działającego jak etatowiec). A to jest niezgodne z prawem i pozwala Ci skutecznie upominać się o swoje.

Kiedy umowa cywilnoprawna jest nadużyciem?

  • pracujesz w wyznaczonych godzinach
  • pracujesz w wyznaczonym miejscu
  • obowiązuje Cię regulamin pracy
  • podlegasz bezpośredniemu kierownictwu kogoś z firmy, kto narzuca ci sposób działania
  • musisz wykonywać polecenia szefa
  • podpisujesz listę obecności
  • musisz być stale dyspozycyjny

To wszystko wskazuje na to, że powinieneś mieć umowę o pracę. Jeśli jednak pracodawca odmawia Ci podpisania takiej formy umowy, masz prawo zgłosić się do sądu pracy. Uwaga: możesz to zrobić po zakończeniu współpracy!

Co może postanowić sąd? Jeśli okaże się, że rzeczywiście mimo umowy cywilnoprawnej istniał stosunek pracy, to możesz domagać się m.in. wstecznego naliczenia należnych składek, czy odszkodowania za urlop, jaki powinien Ci przysługiwać, a także za brak możliwości korzystania ze zwolnień lekarskich. Niekiedy warto też zawalczyć o wypłatę za nadgodziny.

Praca była, pieniędzy nie ma

Najgorszy chyba przypadek, jaki może się przydarzyć pracownikowi to brak wypłaty. Na szczęście nie grozi nam sytuacja taka, jak na Białorusi, gdzie pensja może niespodziewanie przybrać postać worka ziemniaków i cebuli lub paczek z mąką. Statystyki wypłacalności polskich pracodawców prezentują się całkiem przyzwoicie, choć niestety naciągaczy nie brak. Najczęściej działają w obszarze prac sezonowych i wszędzie tam, gdzie powszechne jest zatrudnianie na czarno.

Jak się jednak okazuje, nawet brak umowy nie jest dla oszusta gwarancją bezkarności. Jak to możliwe? Otóż — o czym wiedzą tylko wtajemniczeni — umowa nie musi być zawarta na piśmie, żeby była ważna. Oznacza to ni mniej ni więcej tylko to, że kontrakt zawarty ze specjalistą na piśmie jest tak samo ważny, jak powiedzenie: „Panie Mietku, jak Pan w 3 dni pomaluje te pomieszczenia, to zapłacę Panu 1000 zł”. Uwaga: nie oznacza to, że sąd uwierzy Ci na słowo. Dlatego, jeśli z jakichś względów decydujesz się na pracę na czarno, zadbaj o wszelkie możliwe dowody. Może to być mail lub sms z informacją, o której masz przyjść do pracy, ksero grafika z Twoim nazwiskiem wpisanym na poszczególne dni, a także zdjęcia dokumentujące Twoją pracę. Zawsze przydadzą się też świadkowie.

Czy podwyżka w pracy dla wybranych pracowników to również przejaw dyskryminacji? Zobacz: Podwyżka w pracy dla wybranych czy dla wszystkich?

Video

Gdzie zgłaszać nieuczciwego pracodawcę, mobbing i molestowanie w pracy?

W walce z nieuczciwym pracodawcą masz wielu sprzymierzeńców:

  • Państwowa Inspekcja Pracy. Tu możesz się zgłosić, jeśli masz złe warunki pracy, nie dostajesz wynagrodzenia, jesteś mobbingowany. Słowem — zawsze, gdy są łamane Twoje prawa.
  • Sąd Pracy rozstrzyga wszystkie sprawy, w których doszło do złamania zasad Kodeksu Pracy.
  • Związek zawodowy wbrew medialnym mitom zajmuje się jeszcze kilkoma sprawami poza strajkami. M.in. pomaga zadbać o odpowiednie warunki w miejscu pracy, chroni przed dyskryminacją czy bezprawnym zwolnieniem.
  • Organizacje pozarządowe oferują pracownikom, których prawa są łamane m.in. bezpłatne porady prawne, pomoc psychologia itp. Szukaj w swoim regionie.

Pracodawca i pracownik- dwie strony, które nigdy nie będą równe, chyba że jest to jedna i ta sama osoba ? właściciel jednoosobowej firmy. Z założenia pracodawca jest bardziej uprzywilejowany, na szczęście jednak prawo staje po stronie słabszego, czyli pracownika. Masz więc wiele możliwości by dostać to, co Ci się należy. Najpierw jednak poznaj swoje prawa!

M jak mobbing

Najpierw należy zwrócić uwagę na problemy największego kalibru. Jeżeli Twój przełożony dopuści się wobec Ciebie przemocy, jesteś chroniony jak każda inna ofiara. W każdej firmie obowiązują wszystkie zasady prawne. Podczas gdy pobicia i inne drastyczne czyny są raczej zjawiskiem marginalnym, Znacznie częściej spotkać się można z mobbingiem i molestowaniem.

Molestowanie seksualne

Są kraje, w których nawet najmniejsze podejrzenie o molestowanie może zniszczyć karierę. W Polsce problem istnieje, ale prawo jednoznacznie go nie definiuje. Jeśli w miejscu pracy dojdzie do przestępstwa o podłożu seksualnym, reguluje je kodeks karny, tak jak w każdej innej sytuacji. Jak jednak walczyć z aluzjami, żartami i niemoralnymi propozycjami? Jeśli ktoś wywiera na Tobie presję,np. proponuje awans w zamian za seks możesz się bronić! Takie sprawy są zazwyczaj rozpatrywane z tytułu dyskryminacji płciowej.

Znów nie dostałeś urlopu, na zebraniu szef nazwał Cię idiotą, najgorsze godziny pracy to już w Twoim przypadku standard? Jeśli od jakiegoś czasu obserwujesz taki rozwój wydarzeń, masz do czynienia z mobbingiem. Istnieje wiele czynności, które mogą podchodzić pod to groźnie brzmiące wykroczenie. Izolacja od innych pracowników, wyśmiewanie, groźby, odcinanie premii... Takie traktowanie prowadzi często do złego samopoczucia pracownika, a w skrajnych przypadkach do depresji i myśli samobójczych.

Podejmij walkę

  • Wyraź sprzeciw. Nie będzie łatwo, ale spróbuj spokojnie powiedzieć, że nie życzysz sobie takiego zachowania. Zaprotestuj otwarcie. Daj szefowi do zrozumienia, że nie zgadzasz się na epitety, krzyk i groźby. Pozwoli to zapobiec sytuacji gdy Twój przełożony uargumentuje swoje zachowanie brakiem Twojego sprzeciwu.

  • Łap dowody. Za każdym razem kiedy czujesz się poniżony zanotuj to. Jeśli możesz ? nagraj rozmowę. Nie będzie to wprawdzie decydujący dowód w sądzie, ale nie zaszkodzi. Zachowaj też obraźliwe maile i sms-y. Oczywiście skopiuj je, a nie trzymaj wyłącznie na firmowej skrzynce.

  • Pomyśl, czy są świadkowie. Jeżeli ktoś widział naganne zachowanie szefa wobec Ciebie poproś by wystąpił w roli świadka. A może jest ktoś, kto traktowany jest podobnie?

  • Złóż oficjalną skargę. Jeśli Twój oprawca ma przełożonego, skieruj do niego skargę na piśmie i zachowaj kopię.

  • Poradź się psychologa. Jeżeli płaczesz przed pójściem do pracy, a Twoja rodzina widzi u Ciebie pierwsze objawy depresji, nie czekaj! Wizyta u specjalisty może Ci pomóc, a jego opinia to dodatkowy atut w sądzie.

Umowy śmieciowe

W dzisiejszych czasach nie tylko studenci znają pojęcie umowy śmieciowej. Fakt, te umowy cywilnoprawne mają zalety, ale coraz częściej są przez firmy nadużywane. Zresztą nic dziwnego, skoro pracodawca może mieć mniejsze koszty dlaczego ma z tego nie skorzystać? Mówi się albo rybki, albo akwarium... Niektórzy chcą jednak jednego i drugiego, a w tym przypadku etatowego pracownika za mniejsze pieniądze. To często nadużycie, które pozwala Ci upominać się o swoje.

Kiedy można mówić o nadużyciu:

  • pracujesz w wyznaczonym miejscu
  • pracujesz w ustalonych godzinach
  • podlegasz regulaminowi pracy
  • kierownictwo narzuca ci sposób działania
  • masz obowiązek wykonywać polecenia szefa
  • jesteś rozliczany z frekwencji
  • masz obowiązek być stale dyspozycyjny

Jeśli masz umowę cywilnoprawną, a powyższe punkty dotyczą Ciebie powinieneś mieć umowę o pracę. Jeśli szefostwo Ci jej odmawia zgłoś się do sądu pracy. Możesz to zrobić również po zakończeniu współpracy. Jeśli sąd postanowi, że istniał stosunek pracy możesz odzyskać należne składki,odszkodowanie za urlop i brak możliwości korzystania ze zwolnień lekarskich.

Kolejnym przykładem nadużycia ze strony pracodawcy jest nadmierna interpretacja art. 29 Kodeksu pracy. Artykuł ten pozwala na zatrudnianie osób bez uprzedniego podpisania umowy o pracę. Podczas kontroli inspektorzy niejednokrotnie słyszą odpowiedź, że cała załoga jest... pierwszy dzień w pracy. Zobacz: Cała załoga pierwszy dzień w pracy. Jak oszukują pracodawcy?

Była praca, a gdzie płaca?

Sytuacja w naszym kraju jest znacznie lepsza niż w Chinach czy Białorusi. Nie otrzymujemy wynagrodzenia w postaci worka ziemniaków, jednak zdarzają się i takie sytuacje, że nasza pensja jest mniejsza niż powinna, albo nie ma jej wcale. Ten problem dotyczy głównie pracy na czarno. Jednak nawet brak umowy nie jest gwarancją bezkarności nieuczciwego pracodawcy. Okazuje się, że umowa nie musi być spisana, aby była ważna. Oznacza to, że kontrakt na kilkanaście linijek jest tożsamy z powiedzeniem: ?Zdzisiu, napraw mi samochód, a zapłacę Ci 3 stówki?. Sąd może nie uwierzyć Ci na słowo, dlatego zadbaj o dowody. Świadkowie, ksero harmonogramu, zdjęcia podczas pracy pomogą Ci wyegzekwować Twoje prawa.

Pracowniczy SOS

Zamiast się załamywać skorzystaj z pomocy Twoich sprzymierzeńców. Należą do nich:

  • Państwowa Inspekcja Pracy. Zawsze, gdy są łamane Twoje prawa możesz się zgłosić właśnie tutaj. Niezależnie czy chodzi o brak wynagrodzenia czy mobbing.
  • Sąd Pracy. Zgłoś się do niego jeśli złamano zasady Kodeksu Pracy.
  • Związek zawodowy. Wbrew temu co pokazuje telewizja poza strajkami zajmuje się jeszcze innymi kwestiami. M. in. chroni przed dyskryminacją.
  • Organizacje pozarządowe. Jeśli szef łamie Twoje prawa mogą Ci zapewnić bezpłatne porady prawne,czy pomoc psychologa.

To może Cię również zainteresować

Dyskryminacja i mobbing w Twoim zakładzie pracy

Najczęściej zadawane pytania

Gdzie zgłosić mobbing w pracy?

Jeśli jesteś ofiarą mobbingu w pracy, musisz zadbać o odpowiedni materiał dowodowy. To na Tobie ciąży odpowiedzialność w tym zakresie. Następnie pomocna będzie zarówno Inspekcja Pracy, jak i Prokuratura czy Sąd Pracy.

Co może zrobić ofiara molestowania w pracy?

Podobnie jak w przypadku mobbingu, pomocny będzie materiał dowodowy oraz zeznania świadków. Po pomoc można zwrócić się do Związków Zawodowych, Inspekcji Pracy, Sądu Pracy czy regionalnej instytucji walczącej o prawa pracownicze.

Autor

Artykuł został opracowany i zmodyfikowany przez kilku autorów. Poniżej podajemy dane redaktora lub autora, który dokonał ostatniej modyfikacji.

Ewa Sztuczka-Mazur

Social Media Manager

Social Media Manager w branży HR, autorka tekstów, copywriterka, specjalistka Facebook ADS, wokalistka i pszczelarka.
Obecnie w Aplikuj.pl odpowiedzialna głównie za treści z obszaru miękkiego HR oraz prawa pracy.

18 komentarzy

Tomek

Tomek

Ja z pracodawcą wygrałem w sądzie … teraz on obsmarowuje mnie wszędzie gdzie się da robiąc z siebie ofiarę. Jest nawet artykuł w buesnes insider że kierowca wywalczył 36tys… a należało mu się tylko 6brutto. Z tym że zapomniał dodać że o swoje naprawdę ciężko zarobione pieniądze musiałem walczyć 9msc… i przez 9msc nie było z nim kontaktu… dopiero po tym jak komornik zajął mu konto zaczął się odzywać. Dziś mi grozi i nachodzi. No i są tam same kłamstwa bo wszystko wyglądało zupełnie inaczej
Synthia

Synthia

Praca bez wypłaty to moje największe obawy. Czy rzeczywiście nie ma sposobu na zabezpieczenie się przed takimi sytuacjami? Słyszałam o przypadkach, że pracownicy podpisywali umowy o dzieło i po kilku miesiącach nie dostawali wynagrodzenia.
Roksana

Roksana

Niestety, muszę przyznać, że znam przypadki, gdzie pracownicy zostali potraktowani nieuczciwie. Jestem jednak zdania, że dobre relacje z pracownikami są w interesie każdej firmy. Szanuję swoich podwładnych i staram się dbać o ich dobre samopoczucie w pracy.
Bolit

Bolit

To straszne, że pracodawcy nadużywają umów cywilnoprawnych. Jestem bezrobotna od dłuższego czasu i ciągle spotykam się z takim podejściem ze strony pracodawców. Mam nadzieję, że sądy będą rozstrzygać w taki sposób, aby pracownik miał prawo do umowy o pracę i godnych warunków zatrudnienia.
Zoda

Zoda

Tak, zgadzam się, że mobbing i molestowanie w pracy to poważne problemy, z którymi nie powinno się walczyć samemu. Należy zebrać dowody, znaleźć świadków i skorzystać ze wsparcia psychologa. Warto również pamiętać, że w takich przypadkach pracownik ma prawo do odszkodowania i pomocy prawnej.
Pedro

Pedro

Obecnie jest wiele łatwiej, kiedyś ta wiedza była mniej znana i wiele więcej negatywnych rzeczy wychodziło z takich sytuacji.
Miśka

Miśka

Rozmowy nic nie dają pracownik jest kpiącym uśmieszkiem traktowany. Nic na piśmie, żadnych dowodów. Oni wiedzą co robić.
Marlena

Marlena

Dzien dobry u nas zapierdziel na 200 procent brakuje pracownikow robi sie wszystko podwyzka jak ja ominac obciecie etatow zabranie premi pod stolem urlop obnizenie premi krzyki kazdy to idiota i to sluzba zdrowia i najlepiej caly dzien w pracy zastanowcie sie zanim ktos pojdzie na asystentke stomatologiczna jak sprzataczka wynies przynies pozamiataj smutne czlowieka za nic maja pozdrawiam
Emeryt Bogdan

Emeryt Bogdan

Jestem emerytem,z niską emeryturą,musiałem podjąć pracę, przez 1.5 m-ca pracowałem na czarno za 15zl/h. Po tym okresie otrzymałem umowę na 1/2 etatu,a pracowałem 180 h m-cu,moje wynagrodzenie to 1200 na rękę.Szukam pomocy,moje pisma skierowane do Sądu Pracy o ustanowieni pełnomocnika z urzedu zostały oddalone .moja emeryturą to1540zl.Sprawa jest skomplikowana i zjawiła.Jestem w trudnej sytuacji materialnej.Prosze o pomoc!!!
ta!

ta!

Pracowałam w firmie X z Wrocławia gdzie otrzymałam umowę niezbyt jasną dla mnie, nie spodziewałam się, że pracodawca uwarunkuje wypłatę aneksem podstepnie sporzadzonym by nie wypłacić ... :( napracowałam się , on zaczął mi grozić, nie przyjął zlecenia jako wykonane... co w sytuacjach gdy tak gra pracodawca - ma wygórowane żądania, nie możesz poprawic nic...
Czarek

Czarek

Czy pracodawca lub sekretarka mogą podsłuchiwać rozmowy służbowe, które wcześniej kierują do mnie (na 1-ej linii 2-a telefony, slysze ich oddechy, i czuje się skrepowany).
Adam

Adam

Mój pracodawca krzyczy na mnie mam się wziąć do roboty. W pracy ludzie piją alkohol jestem narażony na wypadek. Gasi światło mówi że oszczędza prąd. W zakładzie jest 6 stopni Celsjusza. Co mogę zrobić proszę o pomoc?
Celina

Celina

Warto czytać podobne sytuacje jakie mają w firmach miejsce, wiele ludzi opisuje swoje sprawy i jak finalnie się one zakończyły i to może być pomocne.
Karol

Karol

Marek z Wałbrzycha ma rację. I do kogo z tym pójdziesz jak jesteś sam z problemem. A nasłać pip ? Po kontroli odrazu będziesz miał mobbing ze strony współpracowników.
Irena

Irena

Nie każdy pracodawca jest "uczciwy". Przeczytajcie ten artykuł: Mój pracodawca gra nie fair - co robić?
Rexon

Rexon

Wszystko zależy co dokładnie jest problemem. Dzisiaj jest sporo możliwości by na przykład nagrać takie sytuacje, są minikamerki, dyktafony i cała gama innych rzeczy.
jedrzejtarka@gmail.com

jedrzejtarka@gmail.com

Kto moze mi pomoc?Pracodawca nie placi za nocki,bo jest ustawa o minimalnym wynagrodzeniu z 2002r.Ona mowi,ze pracodawca moze wliczac do min.wyn.nocki.Czyli ja pracjuje w nocy 10 czy 150 godzin,to dostaje taka sama pensje! Czy ktos wie ,kiedy pracodawca moze ta ustawe stosowac czy musi spelnac jakies warunki.Pozdrawiam J.T.
MAERK KICKA Z WAŁBRZYCHA.

MAERK KICKA Z WAŁBRZYCHA.

CO Z TEGO JAK PRACOWNICY SĄ ZASTRASZANI I BOJĄ SIĘ STRACIĆ BYLE JAKĄ PRACĘ . WY NIC PRAWIE NIE WIECIE CO DZIEJE SIĘ W ZAKŁADACH PRACY.

Dodaj komentarz

Wszystkie pola muszą być prawidłowo wypełnione

Komentarz został dodany

Redakcja Aplikuj.pl zastrzega sobie prawo usuwania komentarzy obraźliwych dla innych osób lub zawierających wulgarne słowa, adresy www oraz adesy e-mail i numery telefonów.