Pracownik - prawa i obowiązki

Rozwiązywanie sporów pracowniczych – sądowne i polubowne

24 lutego 2024

5 z 5

Ocena: 5 z 5 | 10 głosów

10 głosów

4 komentarze
Rozwiązywanie sporów pracowniczych –  sądowne i polubowne
Konflikty bywają nieuniknione, także w miejscu pracy. Istnieją różne metody ich rozwiązywania, oferujące stronom osiągnięcie zadowalającego wyniku bez konieczności wchodzenia na drogę sądową. Czasem jednak pozew jest nieunikniony. Sprawdź, co powinieneś wiedzieć.

W kodeksie pracy zostały uwzględnione dwa tryby rozwiązywania sporów: sądowy i polubowny. Z uwagi jednak na doniosłość stosunków pracy w życiu społecznym, jak i gospodarczym, nacisk położony został na ugodowe likwidowanie wszelkich sporów. Dzięki temu zarówno pracownik, jak i pracodawca mogą zaoszczędzić czas, nie muszą również gromadzić i przedstawiać dowodów na daną okoliczność. Taki sposób rozwiązywania kwestii spornych jest również przyjaźniejszy finansowo. Warto przy tym dodać, że polubowne załatwianie kwestii spornych jest możliwe na wiele sposobów.

Polubowne załatwianie sporów – na czym polega?

Jeśli znajdziesz się w sytuacji sporu z pracodawcą, pamiętaj, że masz do wyboru kilka ścieżek jego rozwiązania. Dwie główne metody, które mogą Ci pomóc osiągnąć porozumienie bez konieczności angażowania sądu, to mediacje oraz postępowanie przed komisją pojednawczą.

Ważne jest, byś wiedział, że udział w takich formach rozwiązywania sporów nie jest obowiązkowy. Oznacza to, że jeśli nie chcesz korzystać z mediacji czy komisji pojednawczej, możesz bezpośrednio zwrócić się do sądu. Pamiętaj jednak, że próba polubownego załatwienia sprawy może być pozytywnie oceniona przez sąd i wpłynąć na lepsze postrzeganie Twojej postawy w trakcie procesu​​.

Jeśli stoisz przed wyborem metody rozwiązania sporu, zastanów się, która opcja najlepiej odpowiada Twoim potrzebom i możliwościom. Niezależnie od wybranej ścieżki, warto mieć na uwadze, że czasem porozumienie osiągnięte poza salą sądową może przynieść szybsze i mniej stresujące rozwiązanie. W przypadkach wątpliwości czy niejasności związanych z prawem pracy, zasięganie porad u specjalistów zawsze jest dobrym pomysłem. Pozwolą upewnić się, że Twoje działania są w pełni zgodne z obowiązującymi przepisami.

Postępowanie pojednawcze i mediacja – czym są?

Postępowanie przed komisją pojednawczą oraz mediacja to dwa sposoby polubownego rozwiązywania sporów w miejscu pracy. Obydwie metody mają na celu znalezienie rozwiązania konfliktu między pracownikiem a pracodawcą bez konieczności angażowania sądu. Choć podobne w swoim założeniu, różnią się procedurą i formą.

Postępowanie przed komisją pojednawczą

Komisja pojednawcza to organ, który może być powołany w każdym zakładzie pracy w celu rozwiązywania sporów pracowniczych. Składa się z przedstawicieli pracowników i pracodawcy, co ma gwarantować obiektywność i sprawiedliwość podejmowanych decyzji.

Proces przed komisją pojednawczą zaczyna się od wniosku jednej ze stron konfliktu, a jego celem jest osiągnięcie porozumienia, które zadowoli obie strony. Podczas posiedzeń komisji strony mają możliwość przedstawienia swoich argumentów, a komisja stara się znaleźć kompromisowe rozwiązanie. Jeśli dojdzie do porozumienia, spór zostaje rozwiązany polubownie.

Wartość komisji pojednawczej leży w jej znajomości specyfiki danego miejsca pracy, co może przyczynić się do bardziej trafnych i akceptowalnych dla obu stron rozwiązań​​.

Mediacja

Mediacja to proces, w którym neutralna trzecia strona – mediator – pomaga stronie konfliktu w negocjacjach, aby osiągnęły porozumienie. Mediator nie podejmuje decyzji, a jego rola ogranicza się do ułatwiania dialogu i pomocy w znalezieniu wspólnego języka.

Proces mediacji charakteryzuje się elastycznością i może być dostosowany do potrzeb i możliwości stron. Mediacje są zazwyczaj szybsze i tańsze niż postępowanie sądowe, a uzyskane porozumienia często są bardziej satysfakcjonujące dla obu stron, ponieważ to one same pracowały nad ich kształtem. Mediacje mogą być wykorzystywane na każdym etapie konfliktu, nawet jeśli sprawa trafiła już do sądu. Sukces zależy od woli stron do osiągnięcia porozumienia oraz od umiejętności mediatora​​.

Video

Szukasz pracy?

Pracownik produkcji

JOBME S.A.

  • 4 500-5 500 zł / mc
  • Kraków
Dodana

Pracownik fizyczny do rozładunku kontenerów

Domino Polska Sp. z o. o.

  • Bieruń
Dodana
Dodana

Młodszy Inspektor - Psycholog

Straż Miejska m. st. Warszawy

  • Warszawa
Dodana

Obie metody mają swoje zalety i mogą być skutecznym sposobem na rozwiązanie konfliktu bez konieczności długotrwałego i kosztownego procesu sądowego. Wybór między nimi zależy od specyfiki sporu, preferencji stron oraz od tego, na jakim etapie znajduje się konflikt. W obu przypadkach ważne jest jednak to, że strony mają szansę na aktywne uczestnictwo w rozwiązywaniu sporu i wspólne dążenie do znalezienia optymalnego rozwiązania.

Dochodzenie roszczeń przed sądem

Kwestią oczywistą jest, że każda ze stron może swoich roszczeń dochodzić przed sądem. W takim przypadku kwestie sporne rozstrzygają sądy pracy. Zgodne z art. 262 § 1 Kodeksu pracy są to:

  • sądy pracy stanowiące odrębne jednostki organizacyjne sądów rejonowych,
  • sądy pracy i ubezpieczeń społecznych stanowiące odrębne jednostki organizacyjne sądów wojewódzkich, zwane sądami pracy,
  • sądy apelacyjne jako sądy drugiej instancji,
  • Sąd Najwyższy, który rozstrzyga skargi kasacyjne.

Czy z każdą sprawą można zwrócić się do dowolnej instancji? Niekoniecznie.

W polskim prawie, jeśli chcesz złożyć pozew w sprawach związanych z prawem pracy, musisz zdecydować, do którego sądu się zgłosić, biorąc pod uwagę dwie kwestie: właściwość miejscową i rzeczową sądu.

Właściwość miejscowa oznacza, że możesz złożyć pozew albo w miejscu, gdzie praca jest, była lub miała być wykonywana, albo w miejscu, gdzie znajduje się zakład pracy, czyli siedziba pracodawcy.

Właściwość rzeczowa z kolei determinuje, czy sprawę będzie rozpatrywał sąd rejonowy, czy sąd okręgowy, w zależności od wartości przedmiotu sporu. Dla większości spraw z zakresu prawa pracy właściwy będzie sąd rejonowy, niezależnie od wartości przedmiotu sporu​​.

Jeśli na przykład nie zgadzasz się z otrzymanym wypowiedzeniem umowy o pracę i uważasz, że narusza ono przepisy prawa, masz prawo wnieść odwołanie do sądu pracy, którym jest w każdym przypadku sąd rejonowy, w terminie 21 dni od otrzymania oświadczenia pracodawcy. Możesz wybrać sąd w miejscu siedziby pracodawcy lub sąd w miejscu, gdzie praca jest, była lub miała być wykonywana, korzystając z tzw. właściwości przemiennej​​.

Sądy pracy zajmują się wszystkimi sprawami związanymi z wykonywaną pracą, w tym ustaleniem istnienia stosunku pracy, roszczeniami ze stosunku pracy, odszkodowaniami, wypowiedzeniem, przywróceniem do pracy, karą porządkową, mobbingiem i innymi​​.

Pamiętaj, że przed złożeniem pozwu lub odwołania warto skonsultować się z prawnikiem, który pomoże Ci przygotować wszystkie niezbędne dokumenty i doradzi, jak najlepiej postąpić w Twojej sytuacji.

Jak powinien wyglądać pozew?

Sporządzanie pozwu nie jest sprawą trudną, niemniej jednak każdy zainteresowany pracownik musi pamiętać o kilku podstawowych kwestiach. Przede wszystkim istotne jest to, że dokument ten musi odpowiadać wymogom pisma procesowego.

Zgodnie z art. 126 Kodeksu postępowania cywilnego, każde pismo procesowe powinno zawierać pewne stałe elementy. Są nimi:

  • oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników,
  • oznaczenie rodzaju pisma, osnowę wniosku lub oświadczenia oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności,
  • podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika,
  • wymienienie załączników.

Pismo inicjujące – co to znaczy?

Pozew jest pismem inicjującym postępowanie przez sądem. Jest to pierwszy dokument kierowany do sądu, dlatego konieczne jest zamieszczenie dodatkowych informacji. Mowa tu o miejscu zamieszkania lub siedzibie stron, ich przedstawicielach ustawowych i pełnomocnikach oraz samym przedmiocie sporu. W kolejnych pismach strony powinny podawać już sygnaturę akt. Tę znaleźć można w każdym dokumencie, które zostało wydane przez sąd i dotyczy prowadzonego postępowania.

Video

Obowiązki stron podczas procesu

W trakcie procesu przed sądem pracy zarówno pracownik, jak i pracodawca mają określone obowiązki, które muszą spełnić, aby proces mógł przebiegać sprawnie i zgodnie z prawem. Oto niektóre z najważniejszych obowiązków stron:

  • Zgłaszanie powództwa – pracownik (powód) ma obowiązek złożyć pozew w odpowiedniej formie i terminie, uwzględniając wszystkie wymagane przez prawo elementy, takie jak: oznaczenie stron, sądu, rodzaju pisma, faktów i dowodów na ich wykazanie, a także podpis strony albo jej przedstawiciela​​.
  • Reprezentacja przed sądem – zarówno pracownik, jak i pracodawca mogą działać samodzielnie lub przez pełnomocnika, którym może być radca prawny, adwokat, inspektor pracy, przedstawiciel związku zawodowego lub inny pracownik zatrudniony w zakładzie pracy. Decyzja o wyborze sposobu reprezentacji może mieć wpływ na przebieg procesu​​.
  • Przedstawianie dowodów – obie strony mają obowiązek przedstawić dowody na poparcie swoich twierdzeń. Obejmuje to dokumentację, powołanie świadków, ekspertyzy itd. Ważne jest, aby wszystkie dowody zostały zgłoszone w odpowiednim czasie, aby sąd mógł je uwzględnić podczas rozpatrywania sprawy​​.
  • Udział w rozprawach – strony są zobowiązane do uczestnictwa w wyznaczonych terminach rozpraw. Nieobecność może wpłynąć na przebieg procesu i finalne orzeczenie sądu. W niektórych przypadkach sąd może wydać wyrok zaoczny, jeśli strona nie stawi się na rozprawie bez uzasadnionej przyczyny​​.
  • Podjęcie próby mediacji – chociaż nie jest to formalny obowiązek, sądy zachęcają strony do podjęcia próby mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu przed rozpoczęciem procesu sądowego. Informacja o podjęciu takiej próby może być przedstawiona w pozwie​​.
  • Przestrzeganie terminów – zarówno pracownik, jak i pracodawca muszą przestrzegać określonych terminów dotyczących składania pism procesowych, apelacji czy innych środków zaskarżenia. Przekroczenie terminów może skutkować utratą praw procesowych​​.

Każda ze stron ma także obowiązek postępowania zgodnie z zasadami uczciwości procesowej, co oznacza między innymi zakaz przedstawiania sądowi nieprawdziwych informacji czy dowodów. Współpraca ze stronami procesu oraz z sądem jest kluczowa dla prawidłowego i sprawiedliwego rozstrzygnięcia sprawy.

Video

Sąd pracy – o czym warto pamiętać?

Wystąpienie do sądu pracy często uznaje się za ostateczność. Warto zauważyć, że ustawodawca nakłada na strony obowiązek dążenie do polubownego załatwienia sporu ze stosunku pracy (art. 243). Bywa to jednak niemożliwe.

Pracownicy, którzy zdecydują się na złożenie pozwu powinni wiedzieć, że zwolnieni są z opłat. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy przedmiot sporu przewyższa kwotę 50 tys. złotych. Powód zobowiązany jest do uiszczenia tak zwanej opłaty stosunkowej, która wynosi odpowiednio 5% wartości sporu od kwoty przekraczającej wspomniane 50 tys. zł.

Dodatkowe opłaty ponieść trzeba będzie w przypadku składania apelacji, zażalenia, skargi konstytucyjnej czy też skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego. Warto też pamiętać, że odnosi się to wyłącznie do pracownika, zaś pracodawca nie jest zwolniony z konieczności opłaty kosztów sądowych.

Koszty postępowania sądowego – kiedy trzeba płacić?

Nieco inaczej sytuacja wygląda, gdy konieczne jest powołanie biegłych sądowych, których zadaniem jest wydanie opinii. W takim przypadku koszty ich pracy tymczasowo są przenoszone na Skarb Państwa. W postanowieniu kończącym sprawę sąd rozstrzyga o wydatkach i może obarczyć nimi zarówno pracownika, pracodawcę, jak i przenieść je na Skarb Państwa.

Z punktu widzenia pracownika istotne jest, że obarczenie jego osoby kosztami jest możliwe, niemniej jednak tylko i wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach. Dzieje się tak wówczas, gdy zachowywał się on w sposób naganny w trakcie procesu, dochodził bezzasadnych roszczeń czy też mnożył nieuzasadnione wnioski dowodowe i tym samym podwyższał koszty prowadzonego procesu.

Podsumowanie

Rozwiązanie konfliktów w miejscu pracy z pomocą polubownych i sądowych metod jest nie tylko oznaką dojrzałości prawnej społeczności zawodowej, ale także świadectwem zrozumienia, że harmonijne relacje między pracownikiem a pracodawcą są fundamentem zdrowego środowiska pracy.

Polubowne metody, takie jak mediacja czy postępowanie przed komisją pojednawczą, oferują szansę na szybsze i mniej obciążające emocjonalnie rozwiązanie sporu, jednocześnie zachowując relacje zawodowe na przyzwoitym poziomie. To podejście nie tylko oszczędza czas i zasoby obu stron, ale również promuje kulturę dialogu i współpracy​​​​​​.

Z drugiej strony, system sądowy, zapewniając formalną i regulowaną procedurą rozstrzygania sporów, stanowi niezbędny mechanizm ochrony prawnej. Obowiązki stron w procesie sądowym, od zgłoszenia powództwa po reprezentację i przedstawianie dowodów, wymagają od uczestników procesu aktywnego zaangażowania oraz przestrzegania procedur prawnych, co gwarantuje sprawiedliwe rozwiązanie sporu zgodnie z obowiązującym prawem​​.

To może Cię również zainteresować

Kara porządkowa - szef karze podwładnego

Najczęściej zadawane pytania

Jakie są metody rozwiązywania sporów pracowniczych?

Metody rozwiązywania sporów pracowniczych to m.in. postępowanie pojednawcze i mediacja, a w ostateczności skierowanie sprawy do sądu pracy.

Jak działa postępowanie pojednawcze?

Postępowanie pojednawcze prowadzone jest przez komisje pojednawcze przy zakładach pracy. Celem jest osiągnięcie ugody w terminie 14 dni.

Czym jest mediacja w rozwiązywaniu sporów pracowniczych?

Mediacja to alternatywny sposób rozwiązywania sporów, prowadzony przez mediatora. Może być umowna lub na podstawie postanowienia sądu.

Jakie są sądy rozstrzygające spory pracownicze?

Sądy pracy, sądy pracy i ubezpieczeń społecznych, sądy apelacyjne oraz Sąd Najwyższy rozstrzygają spory pracownicze.

Kiedy warto skierować sprawę do sądu pracy?

Jeśli polubowne metody rozwiązania sporu nie przynoszą rezultatów, warto skierować sprawę do sądu pracy w celu ostatecznego rozstrzygnięcia.

Autor

Artykuł został opracowany i zmodyfikowany przez kilku autorów. Poniżej podajemy dane redaktora lub autora, który dokonał ostatniej modyfikacji.

Anna Różak

Copywriterka, autorka głównie dla branży HR. Piszę o rekrutacji, benefitach pracowniczych, jestem na bieżąco ze zmianami w prawie pracy.

Prywatnie mnóstwo czytam i opiekuję się najpiękniejszym kundelkiem po tej stronie Wisły.

4 komentarze

Alicja

Alicja

Lepiej zawsze polubownie jednak jak się nie da inaczej to oczywiście sądownie.
Stanisław

Stanisław

Zawsze wszystko najlepiej załatwiać polubownie, jednak często nie ma innego wyjścia jak sądownie do tych spraw podejść. To bardzo kluczowe kwestie są i warto je znać.
Irek

Irek

Według mnie spór pomiędzy pracodawcą a pracownikiem powinno się zakończyć polubownie ( nie poprzez sąd pracy).
Polach

Polach

Wszystko zawsze jest dobrze załatwiać polubownie, sąd to przecież wiele komplikacji, a często wiąże się z przeznaczeniem czasu i finansów na realizację takiej sytuacji.

Dodaj komentarz

Wszystkie pola muszą być prawidłowo wypełnione

Komentarz został dodany

Redakcja Aplikuj.pl zastrzega sobie prawo usuwania komentarzy obraźliwych dla innych osób lub zawierających wulgarne słowa, adresy www oraz adesy e-mail i numery telefonów.