Twoje wsparcie w rekrutacji

Pracujesz "na czarno"? Sprawdź, jakie sankcje ci grożą

Pracujesz "na czarno"? Sprawdź, jakie sankcje ci grożą
Utrata pracy to bardzo złożone zagadnienie. Szczególne trudności w odnalezieniu się na rynku pracy mają pracownicy niewykwalifikowani, którzy nie posiadają wykształcenie, nie mogą również pochwalić się dużym doświadczeniem.

Jakie są konsekwencje pracy na czarno?

W ostatnich latach sytuacja na rynku pracy w Polsce diametralnie się zmieniła. Specjaliści mówią o rynku pracy pracownika, bo to pracodawcy mają w ostatnim czasie bardzo duży problem ze znalezieniem osób chętnych do pracy. W listopadzie 2016 r. bezrobocie było wyjątkowo niskie – wyniosło raptem 8,2% (informacja podana przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej). Na ten stan rzeczy wpływ ma m.in. wprowadzenie programu Rodzina 500 plus. Nie oznacza to jednak, że problem pracy „na czarno” zniknął z rynku. Przeciwnie – inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy co roku ujawniają nieprawidłowości związane z zatrudnianiem pracowników na czarno.

Praca na czarno – kiedy możemy o niej mówić?

Rynek pracy to przede wszystkim dwie strony – przedsiębiorcy oraz ludzie, którzy poszukują pracy. Istniejące na rynku pracy zjawisko społeczne, nazywane bezrobociem, polega na tym, że osoby zdolne do pracy oraz deklarujące chęć jej podjęcia, z różnych powodów nie mogą znaleźć zatrudnienia. Osoby, które przez długi czas pozostają na bezrobociu, często uznają, że jedynym wyjściem z tej sytuacji jest zatrudnienie na czarno. Przyczyną podejmowania się zatrudnienia na czarno jest najczęściej widmo niepewności ekonomicznej oraz postępujący proces zubożenia społeczeństwa, zwłaszcza w przypadku osób mających średnie oraz niskie kwalifikacje. Są to osoby, które podejmują się każdej pracy zarobkowej, nawet takiej, która nie jest formalnie zgłoszona, czyli właśnie na czarno.

O pracy na czarno mówi się wtedy, gdy pracownik wykonuje pracę najemną bez nawiązywania stosunku pracy, czy bez umowy o pracę, umowy o dzieło, umowy zlecenia, czy innej umowy pisemnej między pracownikiem a pracodawcą. Oznacza to, że pracownik na czarno wykonuje swoje obowiązki i otrzymuje za nie wynagrodzenie, ale nie może liczyć na żadne świadczenia. Nie jest też w żaden sposób ubezpieczony przez pracodawcę, ponieważ oficjalnie u niego nie pracuje. Zatrudnienie na czarno jest bardzo opłacalna dla przedsiębiorców, ponieważ pozwala znacząco obniżyć koszty zatrudnienia. Pracownik ma z niej korzyści finansowe, ponieważ jego dochód nie jest opodatkowany ani oskładkowany. Należy jednak pamiętać, że taka forma pracy jest nielegalna – kara za zatrudnienie na czarno jest dość dotkliwa. W dalszej części wyjaśniamy, jakie problemy się z tym wiążą, oraz gdzie i jak zgłosić lub udowodnić pracę na czarno.

To Cię powinno też zainteresować: Praca na czarno - na tak czy na nie?

Praca bez umowy – konsekwencje dla pracodawcy 

Jako pracownik wykonujący pracę bez umowy o pracę czy nawet umowy cywilnoprawnej, musisz mieć świadomość, że w razie kontroli, pracodawca zostanie surowo ukarany. Co mogą przedstawiciele Państwowej Inspekcji Pracy w tym zakresie?

Inspektorzy mogą nałożyć na pracodawcę mandat w wysokości do 2 000 zł. Dodatkowo sprawa może zostać skierowana do sądu, ten zaś może nałożyć na przedsiębiorcę karę grzywny. To jednak nie wszystko, bo o fakcie nielegalnego zatrudniania są powiadamiane również inne urzędy:

  • ZUS – pracodawca ma obowiązek odprowadzać za pracownika składki (m.in. społeczne i zdrowotne),
  • właściwy urząd skarbowy – zachodzi podejrzenie, że skoro pracownik nie otrzymał umowy, to pracodawca nie odprowadza podatku.

Przedsiębiorca może zatem spodziewać się sporych problemów, jeżeli nie wręczy swojemu pracownikowi umowy. Gdy mowa o umowie o pracę, to musi być ona podpisana przed dopuszczeniem pracownika do stanowiska pracy. Takie rozwiązanie zostało wprowadzone stosunkowo niedawno temu. Jakie kary za pracę na czarno grożą w 2019 roku?

Kary za pracę na czarno 2019

  • 2 tysiące złotych mandatu za niesporządzenie pisemnej umowy między pracodawcą a pracownikiem
  • 5 tysięcy złotych mandatu za dokonanie tego samego wykroczenia drugi raz
  • Od 1 tysiąca do 30 tysięcy kary, jeśli inspektor pracy postanawia skierować sprawę do sądu
  • 5 tysięcy złotych kary za nieopłacanie składek za pracownika
  • Od 3 tysięcy do 5 tysięcy złotych kary za niezgłoszenie danych, które mają wpływ na wymiar składek na Funduszu Pracy 
  • Kara w wysokości 720 stawek dziennych lub pozbawienie wolności do 3 lat, jeśli pracodawca zostanie uznany za winnego przestępstwa skarbowego

Praca na czarno – konsekwencje dla pracownika

Jeżeli wykonujesz pracę na czarno, to musisz wiedzieć, że zasadniczo nie grożą ci żadne konsekwencje – zostaniesz jedynie pouczony w zakresie swoich praw. Nie oznacza to jednak, że nie możesz mieć problemów – wszystko zależy od tego, czy posiadasz status osoby bezrobotnej.

Czy wiesz jakie są konsekwencje pracy na czarno dla osoby ze statusem bezrobotnego? Jako osoba bezrobotna, czyli zarejestrowana w urzędzie pracy, masz konkretne obowiązki. Jednym z najważniejszych jest regularne stawianie się w urzędzie. W ten sposób wyrażasz gotowość do podjęcia zatrudnienia. Jeżeli pracujesz „na czarno”, to faktycznie naruszasz przepisy, które cię obowiązują. Osoba podejmująca zatrudnienie, która nie powiadomi o tym fakcie urzędników w terminie 7 dni, podlega karze od 500 do 5 tysięcy złotych. Twój portfel może zostać zatem uszczuplony o sporą kwotę pieniędzy. Czy jesteś na to gotowy?

Jeżeli na pracy na czarno przy jednoczesnym posiadaniu statusu osoby bezrobotnej zostaniesz złapany po raz pierwszy, to kara z pewnością będzie najniższa. Musisz jednak wiedzieć, że ponowne niedopełnienie formalności będzie wiązać się z tym, że zostanie nałożona na ciebie najwyższa kara. Dodatkowo będziesz miał problem z ponowną rejestracją w Urzędzie Pracy. Poniżej wyjaśniamy więcej szczegółów, na temat tego, jaki związek z pracą na czarno może mieć Urząd Skarbowy.

Gdzie zgłosić pracę na czarno?

Jeśli wiesz o zatrudnieniu na czarno w twoim miejscu pracy, możesz to zgłosić do Państwowej Inspekcji Pracy, która następnie przeprowadzi kontrolę i jeśli wykryje wykroczenie, zawiadomi Urząd Kontroli Skarbowej. Skarga może mieć formę telefaksu, wiadomości przekazanej pocztą elektroniczną, formularza e-skargi lub protokołu przekazanego ustnie. Zgłaszający ma prawo nie wyrazić zgody na ujawnienie powodu kontroli.

Praca na czarno a Urząd Skarbowy

Pracownik powinien wiedzieć, gdzie zgłosić pracę na czarno, aby wymóc na pracodawcy podpisanie umowy – najlepiej przedstawić problem w Państwowej Inspekcji Pracy. Jest to bardzo ważne zwłaszcza w sytuacji, gdy pracodawca zwleka z wypłatą wynagrodzenia. Trzeba jednak pamiętać, że wówczas pracodawcy grozi grzywna. Szczególnie często wyszukiwana jest w sieci kwestia „praca na czarno a urząd skarbowy”, ponieważ to właśnie urząd skarbowy ma z tego tytułu największe straty i może nałożyć najbardziej dotkliwe kary. Grzywną może być ukarany także pracownik, zwłaszcza gdy był zarejestrowany w urzędzie pracy i nie zgłosił podjęcia zatrudnienia.

Jak udowodnić pracę na czarno?

Jeśli pracodawca nie podpisał umowy z pracownikiem i wykorzystał to, nie wypłacając wynagrodzenia miesięcznego, pracownik może wnieść w tej sprawie pozew do sądu. Następnie do pracownika należy udowodnienie faktu, że wykonywał pracę w firmie na danym stanowisku oraz określenie, jakie z tego tytułu należy mu się wynagrodzenie. Jako dowód mogą posłużyć zeznania świadków, wiadomości SMS, maile lub zdjęcia.

Oceń ten wpis
Pracujesz "na czarno"? Sprawdź, jakie sankcje ci grożą
Ocena: 4.5, liczba głosów: 3

Zobacz inne porady

Opinie

Grzegorz
2019-05-26, 13:58
Kto pracuje na czarno z pracowników, musi liczyć się w przypadku wpadki z konsekwencjami. To samo dotyczy pracodawców, którzy takich ludzi zatrudniają.
Zodiak
2019-05-07, 12:52
Każdy chyba się z tym liczy, ale są sytuacje gdy pracownik i pracodawca jakoś sobie coś ustalili, że jednemu i drugiemu tak jest wygodniej i to jest dobra sprawa.
Mao
2019-04-09, 15:55
Wiele ludzi na czarno pracuje bo nie ma wyboru. Czasami jednak sytuacja jest skomplikowana i nie uwzględniają tego organy prawne. DObrze jednak wiedzieć co grozi w sytuacji.
czytelnik
2019-04-06, 14:31
Teraz chyba jeszcze bardziej sprawdzają to wszystko. Praca na czarno to sobie wyobrażam już jakie nieprzyjemności realnie grożą. Dobrze, że to napisaliście tak czytelnie.
Redakcja Aplikuj.pl zastrzega sobie prawo usuwania komentarzy obraźliwych dla innych osób lub zawierających słowa wulgarne.