Rodzaje umów o pracę i wymiar czasu

Umowa o pracę? Tylko na piśmie!

19 stycznia 2024

5 z 5

Ocena: 5 z 5 | 24 głosy

24 głosy

4 komentarze
Umowa o pracę? Tylko na piśmie!
Umowa o pracę w Polsce wymaga formalnego potwierdzenia na piśmie, nawet gdy zawarcie stosunku pracy następuje w sposób dorozumiany – to fundamentalna zasada, która chroni prawa zarówno pracowników, jak i pracodawców. Artykuł ten wyjaśnia różnicę między datą potwierdzenia umowy a datą nawiązania stosunku pracy oraz podkreśla konsekwencje braku formalnej dokumentacji, zwracając uwagę na ważność pisemnego potwierdzenia zatrudnienia.

Umowa o pracę powinna być zawarta na piśmie. Jeśli do tego nie doszło, pracodawca ma obowiązek pisemnie potwierdzić pracownikowi ustalenia dotyczące stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków​​ i to jeszcze przed dopuszczeniem go do obowiązków.

Data potwierdzenia umowy a data nawiązania stosunku pracy

Czy data potwierdzenia umowy i data nawiązania stosunku pracy są tym samym? Nie! Choć często są mylone.

Data potwierdzenia umowy nie stanowi daty nawiązania stosunku pracy. Zgodnie z art. 26 Kodeksu pracy „Stosunek pracy nawiązuje się w terminie określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy, a jeżeli terminu tego nie określono w dniu zawarcia umowy”. 

  • Termin potwierdzenia umowy to dzień, w którym zostaje zawarta umowa o pracę. Oznacza to moment, kiedy obie strony – pracodawca i pracownik – zgadzają się na warunki umowy i ją podpisują. Data ta jest ważna z punktu widzenia dokumentacji i ewidencji, ponieważ stanowi formalne potwierdzenie zawarcia umowy.
  • Termin nawiązania stosunku pracy to data, od której pracownik faktycznie rozpoczyna wykonywanie obowiązków określonych w umowie o pracę. Jest to zatem moment rozpoczęcia pracy. Ta data może być taka sama jak data podpisania umowy, ale również może być ustalona na późniejszy termin. Na przykład, umowa może zostać podpisana w styczniu, ale praca może rozpocząć się od marca.

Video

Zawarcie umowy w sposób dorozumiany

Zawarcie umowy o pracę w sposób dorozumiany oznacza, że stosunek pracy został zawarty bez formalnego dokumentu, lecz na podstawie zachowań i okoliczności wskazujących na istnienie takiego stosunku. Oznacza to, że pracownik zaczyna pracować, a pracodawca akceptuje tę pracę i płaci za nią, mimo że nie została podpisana formalna umowa o pracę.

Szukasz pracy?

Montaż -> na wakacje, bądź na dłużej!

Randstad Polska Sp. z o.o.

  • Łódź
  • 4 550-6 000 zł / mc
Dodana
Dodana
Dodana

Projektant / Projektantka - LEROY MERLIN - Zgorzelec

Leroy Merlin Polska Sp. z o.o.

  • Zgorzelec
Dodana
Dodana

Jak dochodzi do zawarcia umowy w sposób dorozumiany? Najczęściej dzieje się to w sytuacjach, gdy pracownik rozpoczyna pracę na rzecz pracodawcy bez wcześniejszego formalnego ustalenia warunków zatrudnienia. Na przykład, pracownik może zacząć wykonywać obowiązki w oczekiwaniu na formalne sfinalizowanie umowy, które z różnych przyczyn się opóźnia.

Problemy związane z zawarciem umowy w sposób dorozumiany:

  • Brak jasnych warunków zatrudnienia – bez pisemnej umowy trudno jest ustalić konkretne warunki pracy, takie jak wynagrodzenie, godziny pracy, obowiązki czy okres wypowiedzenia.
  • Kwestie prawne i podatkowe – brak formalnej umowy może skomplikować kwestie związane z ubezpieczeniem społecznym, podatkami i innymi obowiązkami prawnymi.
  • Problemy w rozwiązywaniu sporów – w przypadku sporów między pracodawcą a pracownikiem, brak pisemnej umowy utrudnia dowodzenie warunków zatrudnienia przed sądem lub innymi organami.
  • Ryzyko naruszenia przepisów prawa pracy – pracodawca, nie mając formalnej umowy, może nieświadomie naruszać obowiązujące przepisy, np. w zakresie czasu pracy, płacy minimalnej czy bezpieczeństwa i higieny pracy. 

Zawarcie umowy o pracę w sposób dorozumiany może prowadzić do niejasności i problemów prawnych dla obu stron stosunku pracy. Aby uniknąć tych problemów, zaleca się zawsze formalizować stosunki pracy poprzez pisemne umowy, które jasno określają warunki zatrudnienia.

Co musi się znajdować w umowie o pracę?

Umowa o pracę powinna zawierać pewne podstawowe elementy, które zostały określone w kodeksie pracy. Należy do nich określenie stron umowy, rodzaju umowy oraz daty jej zawarcia. Ponadto, umowa powinna zawierać informacje dotyczące wynagrodzenia za pracę, miejsca wykonywania obowiązków, wymiaru czasu pracy oraz terminu rozpoczęcia pracy. Ważne jest, aby pracownik był świadomy tych elementów i mógł się na ich podstawie odpowiednio przygotować do pracy. Konieczne jest, aby strony porozumiały się w zakresie:

  • rodzaju pracy,
  • miejsca jej wykonywania,
  • wynagrodzenia za pracę, które będzie odpowiadało rodzajowi pracy – konieczne jest też wskazanie składników wchodzących w skład tego wynagrodzenia,
  • wymiaru czasu pracy,
  • terminu rozpoczęcia pracy.

Dodatkowy zapis powinien znaleźć się w umowie o pracę na niepełen etat. Mowa tu o tym, że strony powinny ustalić tak zwany limit godzin po przekroczeniu których pracownikowi przysługuje prawo do dodatku za nadgodziny.

Konsekwencje braku formy pisemnej

Art. 29 § 2 Kodeksu pracy wymaga, aby pracodawca potwierdził zatrudnienie w formie pisemnej. Brak dopełnienia tej kwestii jest uważany za wykroczenie przeciwko prawom pracownika. Pracodawca, który nie dopełni swojego obowiązku, naraża się na karę grzywny od 1000 zł do nawet 30 000 zł. Potwierdzenie, jak i ewentualna umowa o pracę powinny zostać sporządzone w języku polskim.

Czy masz jeszcze wątpliwości dotyczące obowiązku zawarcia umowy o pracę na piśmie? Jeżeli tak, zobacz podobny artykuł: Umowa o pracę – zawsze na piśmie.

Video

Rodzaje umów o pracę

Rodzaje umów o pracę w Polsce obejmują:

  1. Umowę na okres próbny, która służy sprawdzeniu kwalifikacji pracownika. Zazwyczaj nie przekracza ona 3 miesięcy, ale może być przedłużona o czas urlopu lub innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika.
  2. Umowę na czas określony, którą można zawrzeć na maksymalnie 33 miesiące i nie więcej niż trzykrotnie z tym samym pracownikiem. Istnieją jednak wyjątki od tej reguły, np. w przypadku zastępstwa pracownika, pracy sezonowej, czy wykonywania pracy na okres kadencji.
  3. Umowę na czas nieokreślony, która nie ma określonego terminu zakończenia.
  4. Umowę o pracę na zastępstwo.

Wypowiedzenie umowy o pracę

Okres wypowiedzenia umowy o pracę w Polsce zależy od rodzaju umowy oraz czasu zatrudnienia u danego pracodawcy. O jakich terminach mowa?

Okresy wypowiedzenia w Polsce:

Dla umowy o pracę zawartej na czas określony i na czas nieokreślony, okresy wypowiedzenia wynoszą:

  • 2 tygodnie, jeśli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,
  • 1 miesiąc, jeśli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy,
  • 3 miesiące, jeśli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Natomiast dla umowy na okres próbny okres wypowiedzenia zależy od długości umowy próbnej:

  • 3 dni robocze, jeśli okres próbny nie przekracza 2 tygodni,
  • 1 tydzień, jeśli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie,
  • 2 tygodnie, jeśli okres próbny wynosi 3 miesiące.

Rozwiązanie umowy o pracę przez pracodawcę

Pracodawca w Polsce może rozwiązać umowę o pracę z pracownikiem na kilka sposobów, zależnie od okoliczności i typu umowy. Główne możliwości to rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem oraz rozwiązanie bez okresu wypowiedzenia.

Pracodawca może zakończyć każdy typ umowy o pracę (na czas nieokreślony, określony, czy na okres próbny) za wypowiedzeniem, składając pracownikowi pisemne oświadczenie o rozwiązaniu umowy. Przyczyny rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem nie są ściśle określone w przepisach, ale mogą dotyczyć zarówno pracownika, jak i pracodawcy. Przykłady przyczyn to np.:

  • nadużycie zaufania przez pracownika,
  • długotrwała nieobecność pracownika,
  • prowadzenie działalności konkurencyjnej,
  • likwidacja stanowiska pracy.

Ważne jest, aby pracodawca miał konkretny, rzeczywisty i indywidualny powód rozwiązania umowy, który musi być wyjaśniony w oświadczeniu o rozwiązaniu umowy.

Rozwiązanie umowy bez okresu wypowiedzenia sprawia, że umowa o pracę rozwiązuje się ze skutkiem natychmiastowym, ale pracodawca musi mieć określone przesłanki do podjęcia takiego kroku. Przykłady to:

  • ciężkie naruszenie przez pracownika podstawowych obowiązków,
  • popełnienie przestępstwa uniemożliwiającego dalszą pracę,
  • strata przez pracownika uprawnień niezbędnych do wykonywania pracy,
  • długotrwała nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy.

W przypadku rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem pracodawca ma obowiązek przeprowadzenia konsultacji z organizacją związkową, jeśli taka działa w firmie.

Istnieją pewne okresy ochronne, na przykład dla pracowników przed emeryturą, w których pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę. Nie można także wypowiedzieć umowy pracownikowi przebywającemu na urlopie lub w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności, chyba że zachodzą okoliczności uprawniające do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Podsumowanie

Umowa o pracę powinna być zawsze zawarta na piśmie. Jest to nie tylko wymóg prawny, ale także praktyczna ochrona zarówno dla pracodawcy, jak i pracownika. Zapewnia to jasność i pewność co do warunków zatrudnienia, a także ułatwia rozwiązywanie potencjalnych sporów.

Aby uniknąć niejasności i problemów prawnych, zaleca się zawsze formalizowanie stosunku pracy poprzez pisemne umowy, jasno określające warunki zatrudnienia. Jest to szczególnie istotne w przypadku rozwiązywania umów o pracę, gdzie przestrzeganie procedur prawnych jest kluczowe.

To może Cię również zainteresować

Rodzaje umów o pracę

Najczęściej zadawane pytania

Czy umowa o pracę musi być zawarta na piśmie?

Tak, umowa o pracę powinna być zawarta na piśmie zgodnie z przepisami prawa.

Jakie są elementy umowy o pracę?

Elementy umowy o pracę to m.in. strony umowy, rodzaj umowy, data zawarcia, wynagrodzenie, miejsce pracy, wymiar czasu pracy i termin rozpoczęcia pracy.

Jaki jest okres wypowiedzenia umowy o pracę?

Okres wypowiedzenia umowy o pracę zależy od rodzaju umowy i stażu pracy.

Jak można rozwiązać umowę o pracę?

Umowa o pracę może być rozwiązana przez porozumienie stron, uzasadniony powód, wypowiedzenie umowy lub zgodnie z przepisami prawa.

Czy można zmienić treść umowy o pracę?

Treść umowy o pracę można zmienić za zgodą obu stron i z zachowaniem przepisów prawa.

Autor

Artykuł został opracowany i zmodyfikowany przez kilku autorów. Poniżej podajemy dane redaktora lub autora, który dokonał ostatniej modyfikacji.

Anna Różak

Copywriterka, autorka głównie dla branży HR. Piszę o rekrutacji, benefitach pracowniczych, jestem na bieżąco ze zmianami w prawie pracy.

Prywatnie mnóstwo czytam i opiekuję się najpiękniejszym kundelkiem po tej stronie Wisły.

4 komentarze

Seba2

Seba2

Umowa o pracę na wyciągnięcie ręki chyba związana jest z pracą na czarno. Ciekawe jak to regulują wszystkie przepisy?
Azory

Azory

Zasadniczą treść umowy o pracę należy przekazać pracownikowi na piśmie nie później niż miesiąc po rozpoczęciu stosunku pracy. Wyjątki istnieją tylko w tych przypadkach, w których stosunek pracy ma zostać rozwiązany tylko po okresie jednego miesiąca.
Bartomiej

Bartomiej

Rozróżnienie między umowami o pracę na czas określony a umowami na czas nieokreślony jest ważne z powodu dużej różnicy w potencjalnych odszkodowaniach, które są dostępne dla pracownika w przypadku ewentualnego sporu.
Utola

Utola

To ważny dokument ja świadectwa pracy i umowy zawsze trzymam w jednym miejscu bo nie wiadomo kiedy się to może przydać. W legalnej pracy wszystko jednak powinno przejść dobrze.

Dodaj komentarz

Wszystkie pola muszą być prawidłowo wypełnione

Komentarz został dodany

Redakcja Aplikuj.pl zastrzega sobie prawo usuwania komentarzy obraźliwych dla innych osób lub zawierających wulgarne słowa, adresy www oraz adesy e-mail i numery telefonów.