Wynagrodzenie - przepisy i rodzaje

Praca na czarno - jakie niesie za sobą konsekwencje?

19 sierpnia 2022

5 z 5

Ocena: 5 z 5 | 13 głosów

13 głosów

0 komentarzy

Praca na czarno - jakie niesie za sobą konsekwencje?
Praca na czarno nie jest dobrym rozwiązaniem, zarówno z perspektywy pracownika, jak i pracodawcy. To prawda, ten drugi może sporo zaoszczędzić, nie płacąc podatku dochodowego czy składek na ubezpieczenie, jednak konsekwencje braku pisemnej umowy z pracownikiem mogą okazać się naprawdę przykre. Co grozi pracodawcy za zatrudnianie na czarno? I w jakim przypadku podjęcie pracy bez umowy może skończyć się koniecznością zapłacenia kary? O tym wszystkim w tekście poniżej.

Z artykułu dowiesz się:

  • co grozi pracodawcy za zatrudnianie na czarno,
  • czy pracownik odpowiada za brak podpisanej umowy z pracodawcą,
  • w jaki sposób zgłosić pracę na czarno i gdzie,
  • dlaczego nie warto pracować bez żadnej umowy.

Przeczytaj także: Zatrudnienie na czarno a szukanie pracy

Jakie są konsekwencje dla pracodawcy za zatrudnianie na czarno?

Każdy pracodawca, który zatrudnia pracownika na czarno lub przekazuje mu część wypłaty pod stołem, musi liczyć się z tym, że mogą czekać go poważne konsekwencje. W zależności od sytuacji, kara za zatrudnianie na czarno to:

  • mandat na kwotę 2 lub 5 tysięcy zł – to kara za brak pisemnej umowy z pracownikiem. Wyższą kwotę, czyli 5 tysięcy złotych, pracodawca musi zapłacić w przypadku, gdy po raz drugi dopuści się takiego czynu;
  • kara w wysokości od 1 tysiąca do nawet 30 tysięcy zł – tyle może wynosić kara za zatrudnianie pracowników na czarno, jeśli sprawa zostanie skierowana do sądu pracy;
  • mandat w wysokości 5 tysięcy zł – karę można zapłacić również w przypadku niezgłoszenia danego pracownika do składek lub nawet w przypadku nieopłacania tych składek na rzecz danego pracownika.

Sąd może oskarżyć pracodawcę zatrudniającego pracowników na czarno i uchylanie się od płacenia podatku dochodowego. Co grozi mu w przypadku uznania za winnego dokonania przestępstwa skarbowego? Niestety oprócz grzywny w wysokości maksymalnie 720 stawek dziennych, winnemu może grozić również pozbawienie lub też ograniczenie zdolności do lat 3. Od roku 2022 pracodawcy będą również zobligowani do zapłacenia zaległych składek zdrowotnych i społecznych za pracowników, którzy nie mieli podpisanej umowy lub dostawali część pensji pod stołem. Zaplanowano również specjalny podatek dla pracodawców od wynagrodzenia wypłacanego za pracę na czarno. Jak widać, praca na czarno konsekwencje może mieć naprawdę bardzo poważne.

Czy pracownik ponosi konsekwencje prawne z tytułu świadczenia pracy bez umowy?

Wiadomo już, z jakimi przykrościami może zmierzyć się pracodawca, gdy chce nieco "zaoszczędzić" na pracowniku. Czy jednak praca bez umowy może odbić się również na portfelu samego pracownika? Okazuje się, że tak. Ma to miejsce jednak w nieco innych okolicznościach i dotyczy tych, którzy są zarejestrowani w Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotne, dzięki czemu mogą pobierać zasiłek i korzystać z publicznego ubezpieczenia zdrowotnego. Po podjęciu przez bezrobotnego jakiejkolwiek pracy, która da mu wynagrodzenie, ma on 7 dni, by zrezygnować ze statusu bezrobotnego. Dotyczy to również sytuacji, gdy osoba bezrobotna postanowi założyć własną działalność gospodarczą. Jeśli tego nie zrobi, a pracę podejmie, może grozić mu grzywna w wysokości co najmniej 500 złotych. Maksymalna kawa to nawet 5 tysięcy zł. A to tylko początek negatywnych stron podejmowania pracy na umowę zlecenie czy umowę o pracę.

Video

Kto ponosi odpowiedzialność za pracę na czarno?

Już wspomniano, co grozi za pracę na czarno. Konsekwencje ponoszą w pewnym stopniu obie strony, chociaż to pracodawca ma najczęściej większe kłopoty. Nic w tym dziwnego, to w końcu on ma obowiązek zawarcia z pracownikiem umowy pisemnej. Umowa w większości przypadków nie zostaje podpisana, gdyż pracodawca nie chce płacić dodatkowych, niemal podwójnych kosztów. Oczywiście może zdarzyć się sytuacja, w której to pracownikowi zależy, by nie stracić zasiłku lub innych praw, jakie przysługują osobom ze statusem bezrobotnego, który utraciliby w przypadku podjęcia nawet małej, dodatkowej pracy o umowę o dzieło. Nie można zaprzeczyć, że jest to trudna sytuacja.

Konsekwencje zatrudniania pracowników na czarno ponosi również budżet państwa. Szacuje się, że straty z powodu pracy na czarno czy działalności w szarej strefie mogą sięgać miliardów złotych. Dlatego też rząd stara się zniechęcić pracodawców do zatrudniania pracowników na czarno. Robi to wprowadzając dodatkowe, wymienione powyżej kary.

Video

Gdzie i kiedy należy zgłosić fakt pracy na czarno?

Co zrobić, jeśli pierwszego dnia pracy nasz pracodawca będzie unikał podpisania umowy? Może on zapewniać, że umowa zostanie zawarta w przyszłości, na przykład po okresie próbnym. Może też jasno powiedzieć, że umowy nie będzie, ale dzięki temu jest on w stanie zapłacić nam wyższą stawkę. Fakt zatrudniania na czarno może wyjść na jaw podczas rutynowej kontroli. Za ich przeprowadzanie odpowiedzialni są inspektorzy pracy, którzy w razie potrzeby oddają sprawę w ręce Urzędu Kontroli Skarbowej. Pracownik sam również może zgłosić to, że pracodawca nie zapewnia mu legalnego zatrudnienia. Gdzie zgłosić taką sytuację? Takimi sprawami zajmuje się Państwowa Inspekcja Pracy, w skrócie – PIP. Autor skargi złożonej mailowo lub za pomocą poczty tradycyjnej, ma zapewnioną anonimowość. Pracownik PIP-u nie ujawnia, że inspekcja – będąca następstwem złożenia skargi – nie jest przypadkowa, chyba że autor skargi wyrazi zgodę na ujawnienie takich informacji.

Brak ubezpieczenia, problemy z Urzędem Skarbowym – to nie jedyne konsekwencje pracy na czarno

Perspektywa kary pieniężnej zniechęca pracodawców przed zatrudnianiem pracowników na czarno. A dlaczego to głównie pracownicy powinni unikać jak ognia pracy bez umowy? Nie grozi im właściwie żadna kara, chyba że pracują i jednocześnie są zarejestrowani jako osoby bezrobotne. Co z tymi, którzy nie mają statusu ucznia lub studenta czy pracującego małżonka, zrezygnowali ze statusu bezrobotnego, a jednocześnie pracodawca nie chce z nimi podpisać legalnej umowy o dzieło lub umowy o pracę? Oznacza to jedno, nie mają prawa do ubezpieczenia zdrowotnego, gdyż pracodawca nie odprowadza składek na to ubezpieczenie. Na takie warunki pracy nigdy nie powinny się godzić zwłaszcza osoby pracujące w miejscach, gdzie łatwo o wypadek. Bez umowy nie ma również urlopu chorobowego, płatnych wakacji czy odszkodowania. Nie są odkładane również składki na emeryturę. Jak widać, praca na czarno konsekwencje również może mieć bardzo poważne. Jednorazowa, pieniężna kara za pracę na czarno wcale nie musi być najgorszym losem.

Najczęściej zadawane pytania

Co grozi pracodawcy za zatrudnianie na czarno?

W przypadku kontroli Państwowej Inspekcji Pracy, pracodawcy grozi kara grzywny od 2 tysięcy zł w górę. W przypadku uznania pracodawcy za winnego przez sąd, będzie musiał on zapłacić nawet do 30 tysięcy złotych.

Jaka kara grozi pracownikowi za pracę bez umowy?

Pracownikowi, jeśli nie pobierał zasiłku i nie był zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie grozi w zasadzie żadna kara. Jeśli jednak nie zgłosił się w Urzędzie Pracy do 7 dni po rozpoczęciu pracy, może zapłacić nawet 5 tysięcy zł kary.

Jakie są negatywne strony pracy na czarno?

Negatywne strony to brak ubezpieczenia zdrowotnego i brak możliwości wzięcia płatnego urlopu. Pracownik nie ma również pewności, że dostanie wynagrodzenie za swoją pracę i czy następnego dnia nie zostanie zwolniony.

Podziel się

Komentarze

Nikt jeszcze nie dodał komentarza do tego artykułu.

Dodaj komentarz

Wszystkie pola muszą być prawidłowo wypełnione

Komentarz został dodany

Redakcja Aplikuj.pl zastrzega sobie prawo usuwania komentarzy obraźliwych dla innych osób lub zawierających wulgarne słowa, adresy www oraz adesy e-mail i numery telefonów.

Dbamy o Twoją prywatność

Serwis wykorzystuje pliki cookies, czyli pliki tekstowe, które za zgodą Użytkownika są przechowywane na komputerze lub urządzeniu mobilnym Użytkownika, co może wiązać się również z przetwarzaniem danych osobowych Użytkownika. Pliki cookies przetwarzane przez Aplikuj.pl Paweł Strykowski, zarejestrowany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej pod adresem: ul. Legionów 26/28, 43-300 Bielsko-Biała, NIP: 5471567654, REGON: 070776507, w celu umożliwienia korzystania z Serwisu, jak również na potrzeby analizy zachowań Użytkownika w Serwisie, personalizacji prezentowanych Użytkownikowi treści oraz reklam, zapewnienia działania funkcji mediów społecznościowych oraz do zarządzania Serwisem. Szczegółowe informacje dotyczące plików cookies, jak również dostęp do panelu zarządzania ustawieniami cookies znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.

Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych zawartych w plikach cookies jest zgoda na przetwarzanie danych osobowych wyrażona poprzez akceptację wykorzystania plików cookies (art. 6 (1)(a) RODO).

Zgoda udzielona poprzez wybór opcji "Wyrażam zgodę" oznacza akceptację wszystkich wykorzystywanych w Serwisie plików cookies. Zgoda Użytkownika może być w każdym momencie zmieniona poprzez kliknięcie w link umieszczony w Polityce Prywatności.

Użytkownikom przysługują następujące prawa: prawo do żądania dostępu do swoich danych, prawo do ich sprostowania, prawo do usunięcia danych, prawo do ograniczenia przetwarzania oraz prawo do przenoszenia danych. Więcej informacji na temat przetwarzania danych osobowych, w tym przysługujących Użytkownikowi praw, można znaleźć w naszej Polityce Prywatności.

Dostosowuję swój wybór

Dokonaj szczegółowego wyboru poniższych ustawień, aby zapisać indywidualne ustawienia prywatności. Więcej szczegółowych informacji na ten temat znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.

Pliki cookies niezbędne do świadczenia usług drogą elektroniczną Zawsze aktywne
Narzędzia statystyczne i marketingowe Google Tag Manager, Google Analytics, Google Ads, Facebook Piksel (remarketing)
Narzędzie analityczne HotJar Statystyka