Urząd Pracy, ZUS, PIP i Urząd Skarbowy

Praca na czarno w Unii Europejskiej

16 listopada 2023

5 z 5

Ocena: 5 z 5 | 4 głosy

4 głosy

4 komentarze
Praca na czarno w Unii Europejskiej
Dowiedz się, jak praca nierejestrowana wpływa na społeczeństwo i gospodarkę Polski i Unii Europejskiej oraz poznaj kluczowe strategie, które mogą pomóc w zwalczaniu tego zjawiska i promowaniu legalnego zatrudnienia. Zrozum, dlaczego współpraca pomiędzy rządem, pracodawcami, pracownikami i całym społeczeństwem jest niezbędna w budowaniu sprawiedliwego rynku pracy.

Znajomość problematyki pracy nierejestrowanej jest ważna zarówno dla pracowników, jak i pracodawców. Często nazywane „pracą na czarno”, zatrudnienia bez umowy są nie tylko nielegalne, ale mogą mieć poważne konsekwencje dla wszystkich zainteresowanych stron.

Jakie konsekwencje niesie praca na czarno?

Praca na czarno, znana również jako niezarejestrowana lub nielegalna praca, odnosi się do sytuacji, gdy pracownik wykonuje pracę bez formalnej umowy. W takim przypadku ani „zatrudniony”, ani pracodawca nie płacą podatków i składek na ubezpieczenie społeczne.

Praca na czarno jest nielegalna i wiąże się z wieloma ryzykami, w tym z brakiem ochrony prawnej dla pracownika, brakiem ubezpieczenia zdrowotnego i innych świadczeń, a także ryzykiem kar finansowych zarówno dla zatrudnionego (za zatajenie dochodów), jak i pracodawcy.

Ponadto, pracownicy wykonujący pracę na czarno nie mają gwarancji bezpieczeństwa pracy, nie są chronieni przed nieuczciwymi praktykami ze strony pracodawcy, a także nie mają prawa do urlopu czy wynagrodzenia za czas choroby.

Kontrole działalności nierejestrowanej

Właściwe instytucje, takie jak Państwowa Inspekcja Pracy, Straż Graniczna czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych, mają prawo kontrolować przedsiębiorców. Weryfikują legalność zatrudnienia, sprawdzają dokumenty takie jak umowy o pracę czy regulaminy. W skrajnych przypadkach sprawa może trafić do sądu.

Zatrudniasz na czarno? Grożą Ci opłaty z listy poniżej:

  • Kary nałożone przez ZUS za nieopłacenie składek: 5000 zł.
  • Kary finansowe nałożone przez Urząd Skarbowy: do 720 stawek dziennych.
  • Kara pozbawienia wolności do 3 lat za nielegalne zatrudnienie.
  • 2000 zł kary pieniężnej za brak pisemnej umowy o pracę.
  • 5000 zł kary za kolejny przypadek nieprzygotowania pisemnej umowy o pracę.
  • Kary w wysokości od 1000 do 5000 zł lub od 3000 do 5000 zł za nieprzekazanie danych niezbędnych do naliczania składek na Fundusz Pracy.

Kary za pracę na czarno w Unii Europejskiej

Na liście kar przewidzianych przez Unię Europejską za pracę na czarno znalazły się:

Szukasz pracy?
Dodana

Kierowca - Magazynier

F.H.U. NOWO-BUD

  • Dankowice
Dodana
Dodana

Pracownik inwentaryzacji Warszawa

Work&Profit sp. z o.o.

  • Warszawa
Dodana
Dodana
  • Grzywny za każdego nielegalnie zatrudnionego obywatela spoza UE.
  • Pokrycie kosztów powrotu tych osób do ich kraju pochodzenia.
  • Odpowiedzialność za zaległe płatności, takie jak niezapłacone wynagrodzenia i składki na ubezpieczenie społeczne.
  • Umożliwienie nielegalnie zatrudnionym obywatelom spoza UE ubiegania się o zaległe wynagrodzenie od pracodawców.
  • Możliwość utraty prawa do korzystania z niektórych lub wszystkich świadczeń publicznych, w tym funduszy UE, na okres do 5 lat.
  • Obowiązek zwrotu świadczeń otrzymanych w ciągu 12 miesięcy przed wykryciem nielegalnego zatrudnienia.
  • Wykluczenie z udziału w przetargach publicznych na okres do 5 lat.
  • Tymczasowe lub stałe zamknięcie działalności gospodarczej, jeśli będzie to uznane za stosowne​​.

Te środki są częścią szerszej strategii UE mającej na celu zwalczanie nielegalnego zatrudnienia i ochronę praw pracowników.

Jak wpływa na nas nielegalne zatrudnienie?

Kwestia pracy na czarno dotyczy nie tylko nieuczciwych pracodawców i ich pracowników. Skutki tego procederu dotykają nas wszystkich. Wśród nich można wymienić:

  1. Utratę dochodów publicznych. Niepłacenie podatków i składek ubezpieczeniowych przez pracowników i pracodawców prowadzi do zmniejszenia wpływów do budżetu państwa, co ogranicza możliwości finansowania usług publicznych, takich jak edukacja czy opieka zdrowotna.
  2. Niesprawiedliwa konkurencja. Firmy zatrudniające pracowników na czarno unikają kosztów związanych z legalnym zatrudnieniem. To sprawia, że mogą oferować niższe stawki za usługi, co daje im nieuczciwą przewagę nad firmami działającymi zgodnie z prawem i szkodzi uczciwej konkurencji rynkowej.
  3. Zwiększenie nierówności społecznych. Pracownicy nielegalnie zatrudnieni nie mają dostępu do świadczeń socjalnych i często otrzymują niższe wynagrodzenie, co przyczynia się do pogłębiania nierówności społecznych i ekonomicznych.
  4. Brak ochrony prawnej dla pracowników. Osoby pracujące na czarno nie mają gwarancji prawnych związanych z zatrudnieniem, takich jak ochrona przed nieuzasadnionym zwolnieniem, prawo do urlopu czy świadczeń zdrowotnych.
  5. Obciążenie systemu opieki społecznej. Brak składek ubezpieczeniowych oznacza, że pracownicy zatrudnieni na czarno będą mieli ograniczone prawo świadczeń emerytalnych i innych form wsparcia społecznego, co może prowadzić do większego obciążenia systemu opieki społecznej w przyszłości.

Co możemy zrobić jako społeczeństwo?

Zapobieganie pracy nierejestrowanej jest zadaniem dla wszystkich – rządu, pracodawców, pracowników i społeczeństwa jako całości. Wymaga to edukacji na temat praw pracowniczych, odpowiednich kar dla pracodawców łamiących prawo, a także systemów wsparcia dla osób, które nie mogą znaleźć legalnej pracy. Wszyscy musimy pracować razem, aby zrozumieć i zwalczyć to zjawisko. Zgłaszanie przypadków pracy nierejestrowanej i podjęcie działań w celu jej eliminacji to kroki w kierunku uczciwego i sprawiedliwego rynku pracy.

Dodatkowo warto mieć świadomość, że zatrudnienie na czarno może być następstwem braku odpowiednich regulacji prawnych lub zbyt wysokich opłat związanych z legalnym zatrudnieniem. To zadaniem rządu jest działanie mające na celu nowelizację przepisów tak, aby pracodawca mógł zatrudniać na umowę o pracę z korzyścią nie tylko dla pracownika, ale także dla siebie.

Społeczne pojęcie pracy na czarno

W społeczeństwie istnieje wiele nieporozumień dotyczących zjawiska pracy nierejestrowanej. Niektórzy uważają, że „praca na czarno” to forma ekonomicznego buntu przeciwko restrykcyjnym regulacjom i wysokim podatkom. Innym wydaje się, że to łatwy sposób na dodatkowe zarobki bez konsekwencji.

Jest jednak istotne, aby zrozumieć, że praca nierejestrowana niesie ze sobą ryzyko i może prowadzić do poważnych konsekwencji, także dla pracowników.

Konsekwencje dla pracowników

Pracując na czarno w Polsce, pracownik naraża się na szereg negatywnych konsekwencji, które obejmują między innymi:

  • Grzywny – pracownik może zostać obciążony grzywną w wysokości minimum 500 zł, szczególnie jeśli jest zarejestrowany jako bezrobotny, a jednocześnie pracuje bez umowy.
  • Brak gwarancji wynagrodzenia – pracując bez umowy, nie ma się pewności co do otrzymania wynagrodzenia.
  • Brak praw pracowniczych – osoba pracująca na czarno nie może korzystać z praw przewidzianych w kodeksie pracy, w tym związanych z wynagrodzeniem czy warunkami pracy. Dodatkowo takie zatrudnienie nie jest wliczane do stażu pracy, co ma wpływ na wyliczanie emerytury.
  • Brak dostępu do opieki zdrowotnej – nielegalni pracownicy nie mają dostępu do publicznej służby zdrowia.
  • Brak świadczeń pracowniczych – osoba zatrudniona na czarno nie ma możliwości korzystania z płatnych urlopów, zwolnień lekarskich czy urlopu rodzicielskiego.
  • Brak odszkodowania w razie wypadku – przy wypadku w pracy, pracodawca nie ponosi odpowiedzialności i nie wypłaca odszkodowania.

Wszystkie punkty możemy sprowadzić do utraty poczucia bezpieczeństwa i stabilności zawodowej. 

Odgórne sposoby przeciwdziałania pracy nierejestrowanej

Rząd i różne instytucje publiczne, takie jak Państwowa Inspekcja Pracy czy Urząd Skarbowy, starają się zwalczać problem pracy nierejestrowanej poprzez różnego rodzaju kontrole oraz kampanie informacyjne.

Działania te mają na celu zwiększenie świadomości społecznej na temat negatywnych konsekwencji pracy na czarno oraz promocję legalnej pracy. Jednak najważniejszym elementem przeciwdziałania pracy nierejestrowanej jest odpowiednie prawo i jego egzekwowanie.

Podsumowanie

Praca na czarno w Polsce i w Unii Europejskiej ma szereg poważnych konsekwencji zarówno dla pracowników, jak i pracodawców. Nieuczciwe praktyki  skutkują nie tylko osobistym ryzykiem zatrudnionych, takim jak brak ochrony prawnej i świadczeń socjalnych, ale także szerszymi problemami społecznymi, w tym utratą dochodów publicznych i wzrostem nierówności społecznych.

Aby efektywnie zwalczać ten problem, pomocne będą zarówno odpowiednie przepisy, jak i edukacja społeczna dotycząca negatywnych aspektów pracy nierejestrowanej. Współpraca pomiędzy rządem, instytucjami, pracodawcami, pracownikami oraz całym społeczeństwem jest kluczowa w promowaniu legalnego zatrudnienia i budowaniu sprawiedliwszego rynku pracy.

To może Cię również zainteresować

Praca na czarno - na tak czy na nie?

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest praca nierejestrowana, czyli praca na czarno?

Praca na czarno to praca bez oficjalnego wynagrodzenia i odprowadzania składek oraz podatków, co jest nielegalne i niesie poważne konsekwencje.

Jakie są konsekwencje pracy na czarno dla pracowników?

Konsekwencje to brak zabezpieczenia społecznego, narażenie na wyzysk, trudności w dochodzeniu praw i brak dostępu do świadczeń.

Jakie są konsekwencje pracy na czarno dla pracodawców?

Dla pracodawców konsekwencje to kary finansowe, grzywny, potencjalna odpowiedzialność karna i strata reputacji.

W jaki sposób można zwalczać pracę nierejestrowaną?

Zwalczanie pracy na czarno odbywa się poprzez kontrole instytucji publicznych, kampanie informacyjne, odpowiednie prawo pracy i jego egzekwowanie.

Jak praca nierejestrowana wpływa na gospodarkę?

Praca nierejestrowana wpływa negatywnie na gospodarkę, powodując straty z tytułu podatków i ubezpieczeń oraz wpływając na konkurencyjność.

Autor

Artykuł został opracowany i zmodyfikowany przez kilku autorów. Poniżej podajemy dane redaktora lub autora, który dokonał ostatniej modyfikacji.

Anna Różak

Copywriterka, autorka głównie dla branży HR. Piszę o rekrutacji, benefitach pracowniczych, jestem na bieżąco ze zmianami w prawie pracy.

Prywatnie mnóstwo czytam i opiekuję się najpiękniejszym kundelkiem po tej stronie Wisły.

4 komentarze

Giza

Giza

Na czaro pracują ludzie w całej UE. Pracodawcy zatrudniają cudzoziemców, bo to tania siła robocza. Jest ryzyko z takiego lewego zatrudnienia, ale o tym żadna ze stron nie myśli...
Edko

Edko

Praca "na czarno" w Unii Europejskiej. Pracuję na czarno rok rocznie w Austrii na winobraniu. Dorabiam w ten sposób. Zamiast wypoczywać na urlopie, pracuję na czarno.
Dumbier

Dumbier

Każdy przecież zna kogoś, kto pracuje na czarno w jakimś kraju lub to robił. Oczywiście to nie jest pozytywna rzecz, jednak takie są czasy, że czasami dana osoba nie ma wyjścia.
Kamila Nolka

Kamila Nolka

Sporo ludzi pracuje na czarno w wielu krajach i u nas to także nie jest nowość. Są sytuacje gdy każdej ze stron się to opłaca. Tak wiem, prawo, ale praca dla wielu ludzi ma znaczenie jakakolwiek.

Dodaj komentarz

Wszystkie pola muszą być prawidłowo wypełnione

Komentarz został dodany

Redakcja Aplikuj.pl zastrzega sobie prawo usuwania komentarzy obraźliwych dla innych osób lub zawierających wulgarne słowa, adresy www oraz adesy e-mail i numery telefonów.

Dbamy o Twoją prywatność

Serwis wykorzystuje pliki cookies, czyli pliki tekstowe, które za zgodą Użytkownika są przechowywane na komputerze lub urządzeniu mobilnym Użytkownika, co może wiązać się również z przetwarzaniem danych osobowych Użytkownika. Pliki cookies przetwarzane przez Aplikuj.pl Paweł Strykowski, zarejestrowany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej pod adresem: ul. Legionów 26/28, 43-300 Bielsko-Biała, NIP: 5471567654, REGON: 070776507, w celu umożliwienia korzystania z Serwisu, jak również na potrzeby analizy zachowań Użytkownika w Serwisie, personalizacji prezentowanych Użytkownikowi treści oraz reklam, zapewnienia działania funkcji mediów społecznościowych oraz do zarządzania Serwisem. Szczegółowe informacje dotyczące plików cookies, jak również dostęp do panelu zarządzania ustawieniami cookies znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.

Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych zawartych w plikach cookies jest zgoda na przetwarzanie danych osobowych wyrażona poprzez akceptację wykorzystania plików cookies (art. 6 (1)(a) RODO).

Zgoda udzielona poprzez wybór opcji "Wyrażam zgodę" oznacza akceptację wszystkich wykorzystywanych w Serwisie plików cookies. Zgoda Użytkownika może być w każdym momencie zmieniona poprzez kliknięcie w link umieszczony w Polityce Prywatności.

Użytkownikom przysługują następujące prawa: prawo do żądania dostępu do swoich danych, prawo do ich sprostowania, prawo do usunięcia danych, prawo do ograniczenia przetwarzania oraz prawo do przenoszenia danych. Więcej informacji na temat przetwarzania danych osobowych, w tym przysługujących Użytkownikowi praw, można znaleźć w naszej Polityce Prywatności.

Dostosowuję swój wybór

Dokonaj szczegółowego wyboru poniższych ustawień, aby zapisać indywidualne ustawienia prywatności. Więcej szczegółowych informacji na ten temat znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.

Pliki cookies niezbędne do świadczenia usług drogą elektroniczną Zawsze aktywne
Narzędzia statystyczne i marketingowe Google Tag Manager, Google Analytics, Google Ads, Facebook Piksel (remarketing)
Narzędzie analityczne HotJar Statystyka