Pracownik - prawa i obowiązki

Kiedy nie można odmówić wykonania polecenia służbowego?

26 marca 2020

5 z 5

Ocena: 5 z 5 | 15 głosów

15 głosów

14 komentarzy
Kiedy nie można odmówić wykonania polecenia służbowego?
Stosunek pracy charakteryzuje się m.in. tym, że pracownik powinien wykonywać polecenia swojego przełożonego. Zasadniczo nie ma on obowiązku wykonywania wszystkich poleceń, lecz trzeba pamiętać, że nieuzasadniona odmowa może być podstawą do wręczenia przez pracodawcę dyscyplinarki.

Polecenie służbowe - co to jest?

Polecenia służbowe są nieodłącznym elementem świadczenia pracy. Pracownik powinien nie tylko przestrzegać ustalonego w zakładzie trybu pracy, lecz także wykonywać zadania, które przydzielane są mu przez pracodawcę. Niestety, wykonywanie wszystkich poleceń bez ich weryfikacji może być powodem zwolnienia i odpowiedzialności np. karnej. W związku z tym osoby zatrudnione powinny wiedzieć, kiedy mogą odmówić wykonania zleconego im zadania, kiedy zaś odmowa może być przyczyną utraty pracy.

Polecenie służbowe niezgodne z prawem? Masz prawo odmówić

Podstawową zasadą jest, że pracownik powinien wykonywać tylko te polecenia, które nie są sprzeczne z prawem i etyką. Jeżeli pracodawca zażąda od swojego pracownika np. kradzieży czy fałszowania dokumentacji firmowej, ma on prawo odmówić. W takiej sytuacji zatrudniony nie powinien obawiać się konsekwencji. Jeżeli efektem niewykonania polecenia służbowego będzie zwolnienie dyscyplinarne, może on dochodzić swoich roszczeń w sądzie pracy. Trzeba jednak pamiętać, że konieczne będzie udowodnienie (przedstawienie dowodów), że takie zdarzenie miało miejsce. W praktyce zatem mogą być to zeznania, ale pracownik może również przedstawić świadków, np. współpracowników, którzy byli obecni przy wydawaniu polecenia służbowego.

Innym rozwiązaniem (wówczas, gdy pracownik podejrzewa, że odmowa wykonania polecenia może spowodować, że pracodawca rozwiąże umowę) jest poproszenie pracodawcy, by wydał je na piśmie. Wówczas do przełożonego można skierować wiadomość zwrotną (również w formie pisemnej) i wskazać, że polecenie służbowe nie zostanie wykonane z uwagi na to, że jest ono niezgodne z prawem. Dzięki temu pracownik ma w ręku silny dowód w postaci dokumentacji podpisanej przez przełożonego lub szefa.

Nie zawsze można odmówić wykonania polecenia służbowego

Bywa, że pracownik nie jest pewien, czy wykonując dane polecenie służbowe, nie łamie prawa. Innym przypadkiem, w którym zatrudniony może się wahać, jest np. nieznajomość przepisów prawa. Co wówczas? Najlepiej upewnić się, że ma się rację. Taka sytuacja może dotyczyć np. kobiet w ciąży, które wysyłane są w delegację. Zgodnie z literą prawa, pracodawca nie może wysłać takiej pracownicy w delegację. Ale to wyjątek od reguły. Zasadniczo bowiem przełożony może wybrać pracownika i wydać mu polecenie wyjazdu. Odmawiając w takiej sytuacji, pracownik naraża się na odpowiedzialność.

Szukasz pracy?

MYSŁOWICE - Kompletacja zamówień 30.00 zł/br. Spożywka

TWG Polska Sp. z o.o.

  • Jaworzno
  • 30-31 zł / h
Dodana

MYSŁOWICE - Kompletacja zamówień 30.00 zł/br. Spożywka

TWG Polska Sp. z o.o.

  • Chełm Śląski
  • 30-31 zł / h
Dodana
Dodana

MYSŁOWICE - Kompletacja zamówień 30.00 zł/br. Spożywka

TWG Polska Sp. z o.o.

  • Mysłowice
  • 30-31 zł / h
Dodana

MYSŁOWICE - Kompletacja zamówień 30.00 zł/br. Spożywka

TWG Polska Sp. z o.o.

  • Lędziny
  • 30-31 zł / h
Dodana

Zakres obowiązków pracownika a polecenie służbowe:

  • Gdy mowa o tym, kiedy pracownik może odmówić wykonania polecenia służbowego, wskazać należy przede wszystkim na zakres jego obowiązków. Ten powinien być punktem odniesienia.
  • Jeżeli dana czynność nie mieści się w zakresie wskazanym w umowie, zatrudniony ma prawo odmówić.
  • Inną kwestią jest to, czy polecenie służbowe jest karalne, lub może spowodować konsekwencje prawne.

Dyscyplinarka za odmowę wykonania polecenia służbowego

Wręczenie pracownikowi zwolnienia dyscyplinarnego z uwagi na ignorowanie przez niego wydawanych poleceń służbowych to ostateczność. Jeżeli dochodzi to takiej sytuacji, osoba zatrudniona powinna przede wszystkim przeanalizować swoją sytuację. Warto skorzystać z pomocy specjalistów – adwokata lub radcy prawnego, który będzie mógł na sprawę spojrzeć merytorycznie. Wówczas też możliwe będzie podjęcie dalszych kroków, np. skierowanie pozwu do sądu i dochodzenie przywrócenia do pracy lub odszkodowania. Zawsze należy bowiem rozpatrywać taką sprawę indywidualnie. Ważne, by specjalista miał dostęp do umowy o pracę podpisanej przez pracownika, poznał okoliczności sprawy. Jeżeli pracownik rzeczywiście zachował się nieodpowiednio i to pracodawca miał rację, pomoc adwokata czy radcy prawnego również się przyda. Wniesienie sprawy do sądu wtedy może skończyć się tym, że będzie on musiał płacić odszkodowanie swojemu przełożonemu.

Polecenie służbowe a kodeks pracy

Podstawowym obowiązkiem każdego pracownika jest wykonywanie służbowych poleceń pracodawcy. Jednak jest to wymagane tylko wtedy, gdy takie polecenia wynikają z nawiązanego stosunku pracy. Warto wiedzieć, kiedy pracownik może odmówić wykonania pracy, a kiedy nie ma takiej możliwości. Zgodnie z art. 100 § 1 Kodeksu pracy pracownik jest zobowiązany do wykonywania swojej pracy sumienne i starannie, a także do stosowania się do poleceń przełożonych, jeśli nie są one sprzeczne z umową o pracę lub przepisami prawa. Pracodawca może wydawać polecenia wiążące oraz kontrolować pracowników. Istnieją jednak sytuacje, kiedy niewykonanie polecenia służbowego jest dopuszczalne.

Video

Odmowa wykonania polecenia służbowego jest możliwa, gdy nie jest ono zgodne z obowiązującą umową lub przepisami prawa. Należy jednak uwzględnić przy tym art. 94 Kodeksu pracy, a dokładnie paragraf 1, który nakłada na pracodawcę obowiązek zaznajomienia pracowników, którzy podejmują pracę, z ich obowiązkami, a także sposobem wykonywania pracy na określonych stanowiskach. Pracodawca musi też zapoznać pracowników z ich uprawnieniami, przy czym ustawodawca nie sprecyzował, jaka powinna być forma spełnienia tego obowiązku. Przyjmuje się jednak, że wytyczne powinny być przekazane w formie pisemnej, ponieważ w takiej sytuacji, gdy pracownik odmawia wykonania polecenia, można łatwo określić, czy ma takie prawo.

Konsekwencje niewykonania polecenia służbowego nie są przyjemne, dlatego należy zadbać o to, aby dokładnie zaznajomić się ze swoimi obowiązkami. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 7 stycznia 1998 roku, sygnatura akt I PKN 457/97, zapoznanie pracowników z obowiązkami może mieć formę ustną, jednak konieczne jest wzięcie pod uwagę specyfiki raz złożoności pracy. Z punktu widzenia pracownika oraz pracodawcy, znacznie lepszym rozwiązaniem jest ustalenie zakresu obowiązków w postaci pisemnej, np. w formie aneksu do umowy. Pozwala to uniknąć niepotrzebnych nieporozumień i ułatwia ocenę zgodności polecenia służbowego z wytycznymi. Co ważne, polecenie służbowe może mieć formę pisemną lub ustną – w tym przypadku najlepiej wydawać je przy świadkach.

To może Cię również zainteresować

Prawa pracownika - nawet nie wiesz, ile Ci się należy

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy można umówić wykonania polecenia służbowego?

Jeśli polecenie służbowe wykracza poza zakres obowiązków pracownika lub jest niezgodne z prawem, wówczas pracownik może odmówić jego wykonania.

Jakie mogą być konsekwencje odmowy polecenia służbowego?

Jeśli pracownik uporczywie nie wykonuje poleceń służbowych, to konsekwencją może być nawet zwolnienie dyscyplinarne.

Autor

Artykuł został opracowany i zmodyfikowany przez kilku autorów. Poniżej podajemy dane redaktora lub autora, który dokonał ostatniej modyfikacji.

Ewa Sztuczka-Mazur

Social Media Manager

Social Media Manager w branży HR, autorka tekstów, copywriterka, specjalistka Facebook ADS, wokalistka i pszczelarka.
Obecnie w Aplikuj.pl odpowiedzialna głównie za treści z obszaru miękkiego HR oraz prawa pracy.

14 komentarzy

Emigrantka

Emigrantka

Ja osobiście parę razy odmówiłm wykonania polecenia nieszgodnego z prawem i niestety skończyło się egzekwoaniem mobingu czy uzasadnionej dyscyplinarki. Jednakże ten artykul pokazuje, że walczenie o swoje prawa jest jak najbardziej warto cie.
Tola

Tola

Jako pracodawca staram się zawsze wydawać legalne polecenia, ale czasami przez złe zrozumienie mogą być one odbierane jako niewłaściwe. Dobrze byłoby, gdyby pracownicy śmiało pytali o kontekst i liczyli na otwartą dyskusję.
Cezary

Cezary

a co z kwestią sumienia (względy religijne) ?
klipperek

klipperek

Ważne jest też współpraca i komunikacja z prawodawcą oraz innymi pracownikami. Świadkowie mogą oswoić sytuację i pomóc udowodnić nielegalne działania. Inni również mogliby bronić swoich praw i wspólnymi siłami zmienić podejście pracodawcy.
podatnik RO

podatnik RO

Prawo do odmowy wykonania polecenia służbowego w praktyce bywa trudne do zrealizowania ze względu na obawę przed stratą pracy. Dobrze jednak wiedzieć, że można dochodzeit swoich roszczeń w sądzie pracy i jakie mamy opcje, jeśli działania pracodawcy są niezgodne z prawem.
Kamila.

Kamila.

Ciekawy artykuł, choć wolałabym żeby moja krótkotrwała praca nie kończyła się przez konieczności odrzuca polecenia. Ale z drugiej strony, przynajmniej teraz będę wiedzieć jak się zachować, gdy ktoś znowu będzie próbować mnie wykorzystać.
Adam Mucha

Adam Mucha

Warto też, jako pracownicy, pamietać o rozsądnej komunikacji z przełożonym. Czasami warto zwrócić uwagę na niezgodne z prawem polecenie, ale mniej oskarżycielskim tonem. Można otwarciej wyrazić swoje wątpliwosci i dać pracodawcy szansę wyjaśnienia.
Clouchard

Clouchard

Dzięki za przypomnienie o tych przepisach. Przechodząc od jednej próby zatrudnienia do kolejnej, często spotykam się z nielegalnymi poleceniami. Teraz będę wiedziałą jak się bronić i jak zgłosić takie przypadki.
Bułgar

Bułgar

Dobrze, że to poruszacie. Kilka razy miałm do czynienia z problemem, gdy pracodawcy prosił o wykonanie polecenia niezgodnego z prawem. Trudno się oprzeć presji, ale warto wiedzieć, że mamy prawo ochronić siebie i własne sumienie.
Paweł

Paweł

Więc co tydzień polecenie służbowe na pracę w sobotę za darmo tzn do wybrania dzień za dzień kiedy pracodawca Cię nie potrzebuje w okresie rozliczeniowym jaki sam sobie określi np. Rok
Irek

Irek

Jak widać, sytuacje mogą się znaleźć bardzo różnorodne. Dobrze zatem wiedzieć jakie są schematy w tym postępowania.
Wolak

Wolak

No i fajnie i zrozumiale opisane. Teraz dużo na ten temat wiem i wiele się dowiedziałem z powyższego artykułu. Dobrze poznać szczegóły takich zagadnień.
Wolny

Wolny

Jeśli dostanę polecenie służbowe zgodne z przepisami i regulaminem pracy, nie mogę odmówić. Musze to polecenie wykonać. Odmowa może mieć negatywne skutki.
Mateusz

Mateusz

Takie zasady jak wszystkie regulaminy, opisy stanowiska i co trzeba robić w pracy dobrze poznać wcześniej i na bieżąco wiedzieć co jest legalne, a czego nie można odmówić.

Dodaj komentarz

Wszystkie pola muszą być prawidłowo wypełnione

Komentarz został dodany

Redakcja Aplikuj.pl zastrzega sobie prawo usuwania komentarzy obraźliwych dla innych osób lub zawierających wulgarne słowa, adresy www oraz adesy e-mail i numery telefonów.