Jak zostać lektorem?

Zapomnieć nie można również o audiobookach, które w ostatnich latach są bardzo popularne wśród konsumentów. Przy ich realizacji może pracować jeden lektor, może też kilku – zależy to wyłącznie od tego, jaki efekt chce uzyskać producent. Obecnie niektórzy samodzielni twórcy zakładają własne firmy zajmujące się produkcją audiobooków oraz ich rozprowadzaniem. W tym celu kontaktują się z wydawnictwami, zatrudniają lektorów czy nawet sami nagrywają swój głos, w celu podłożenia go pod tekst książki. Ponieważ lektor pracuje przede wszystkim głosem, to najważniejszym elementem jest barwa tego ostatniego. Istotne jest również to, by lektor nie miał problemów z wymową czy akcentem. Specjaliści uczestniczący na co dzień w realizacji nagrań podkreślają, że najlepiej radzą sobie lektorzy potrafiący wczuć się w czytane kwestie. Jak zostać lektorem?

Praca jako lektor filmowy w Polsce

W krajach Europy Zachodniej lektorzy biorą udział głównie w nagrywaniu materiałów reklamowych lub audiobooków. W Polsce lektorzy często znajdują zatrudnienie również przy filmach. Ma to związek z historią polskiej kinematografii i tym, że przez długi czas w naszym kraju działały tylko dwa studia zajmujące się opracowywaniem filmów. Z uwagi na problemy z dubbingiem, który jest czasochłonny i wymaga sporych nakładów finansowych, w Polsce praca jako lektor jest częściej wykorzystywana. Dziś jest to też jedna z najpopularniejszych form tłumaczenia filmów zagranicznych w naszym kraju.

Wykorzystanie umiejętności lektorów do lokalizacji filmów jest powszechnie stosowane również w innych krajach Europy Wschodniej, np. na Ukrainie, Białorusi czy w Rosji. Kraje Europy Zachodniej w innym sposób rozwiązują problem tłumaczenia filmów zagranicznych – najczęściej decydują się na napisy, rzadziej wykorzystują dubbing.

Czy lektor musi mieć wykształcenie?

Osoby, które interesuje praca jako lektor, nie potrzebują specjalnego wykształcenia. Ci, którzy sprawdzają się w tej pracy najlepiej i należą do czołówki, najczęściej są absolwentami wydziałów aktorskich (np. Szkoły Filmowej w Łodzi). Aktor, jako osoba potrafiąca wczuć się w rolę, znacznie lepiej daje sobie radę z wypowiedzeniem każdej kwestii. Wielu lektorów rozpoczynało swoją karierę jako aktorzy teatralni lub filmowi; doświadczenie w tym zawodzie pomogło im podjąć pracę jako lektor, ponieważ już wcześniej musieli zwracać uwagę na barwę głosu i tempo, a także interpretację wypowiedzi.

Obok wykształcenia, które nie jest jednak najistotniejsze, każda osoba zainteresowana zdobyciem pierwszej pracy lekarskiej, powinna pomyśleć o tym, by umieścić próbkę swoich umiejętności w jednym z banków głosów. Właśnie w takich miejscach nowych głosów szukają łowcy talentów i osoby poszukujące lektora. Przykładowym bankiem głosów jest bankglosow.com.pl.

Kariera i zarobki lektorów

Kariera lektora zależy od jego umiejętności i podpisanych kontraktów. Każdy potencjalny lektor powinien przemyśleć ścieżkę swojej przyszłej kariery i określić, czy jest zainteresowany pracą w reklamie, czy też bardziej interesuje go praca z filmem. Specjalizowanie się jest o tyle istotne, że w ten sposób lektor może skupić się na rozwijaniu umiejętności w kierunku swoich celów zawodowych. Tylko najlepsi są w stanie przeczytać każdą z kwestii i wypaść przy tym wiarygodnie. Warto przyjąć radę od profesjonalistów czy ludzi bardziej doświadczonych, którzy mogą ocenić umiejętności początkującego lektora, odpowiedzieć na jego pytania i wątpliwości, a także podpowiedzieć, jak pokierować swoją ścieżką zawodową. Ofert pracy przyszli lektorzy mogą szukać na przykład na portalu Aplikuj.pl.

Zarobki lektora, podobnie jak jego kariera, zależą przede wszystkim od ilości podpisanych kontraktów. Im jest ich więcej, tym na większe wynagrodzenie może liczyć lektor. Warto więc być częstym kandydatem castingów i przesłuchań, które mogą ułatwić nam poszukiwanie potencjalnej pracy jako lektor. Część lektorów prowadzi przy tym własne firmy, część zaś decyduje się na stabilne zatrudnienie i podejmuje się dodatkowych, dorywczych prac w prywatnych studiach nagraniowych. Najlepsze dochody mają oczywiście doświadczeni, rozpoznawalni lektorzy, którzy mogą wybierać najkorzystniejsze z wielu ofert współpracy. 

Na poniższym materiale o swoich zarobkach mówi popularny lektor Jarosław Łukomski:

Jak zostać dubbingerem?

Bez wątpienia lektor filmowy odznacza się umiejętnościami związanymi z modulacją głosu czy naturalnym wypowiadaniem się. Istnieje wiele sposobów, aby trenować swój głos - wystarczy ćwiczyć jego barwę lub znaleźć osobę, która potrafi wskazać błędy i zaproponować rozwiązania, a także nauczyć pokonywania swoich słabych stron. Przykładowym treningiem może być ćwiczenie emisji głosu. Praca nad emisją głosu jest ważna, ponieważ może pomóc zwalczać i zapobiegać chorobom krtani, a także nieprzyjemnym objawom, na które narażone są osoby przesilające głos. Tymi objawami są między innymi chrypka, suchość w gardle, uczucie drapania i zalegania.

Przygotowując się do ćwiczeń, należy zacząć od rozluźnienia mięśni karku, żuchwy, języka i podniebienia. Można to robić, wyginając język, a także ziewając, głośno się śmiejąc, gwiżdżąc lub cmokając. Ważnym etapem są również ćwiczenia oddechowe, na które składa się wydłużanie wydechu i zatrzymanie wdechu w klatce piersiowej na dłużej. Niektórzy wykonują te czynności przed lustrem, co pomaga im kontrolować układ narządów mowy.

Warto zaufać specjalistom, którzy mogą przedstawić nam cenne uwagi. Jak zostać dubbingerem? Stawiając pierwsze kroki na ścieżce swojej kariery, warto poprosić o pomoc doradcę zawodowego lub poznać uwagi bardziej doświadczonych profesjonalistów. Zasadnicze ćwiczenia dobrze sprawdzą się podczas trenowania głosu. Sprawiają, że mówiący brzmi pewnie i autentycznie. Należy pamiętać, co jest najważniejsze w zawodzie dubbingera oraz jak rozsądnie pokierować swój rozwój w zawodzie. Lektor filmowy ma szansę dostać pracę, wygrywając casting organizowany przez kierownika produkcji danego filmu lub reżysera.

Polscy lektorzy

Polscy lektorzy czasami swoją karierę rozpoczynali w radio – przykładem jest Krystyna Czubówna. Inni, tak jak Bartłomiej Kasprzykowski, Łukasz Nowicki czy Ireneusz Machnicki byli aktorami telewizyjnymi lub teatralnymi. Polscy lektorzy uczestniczą w opracowaniu zagranicznych filmów na język polski, zastępując pierwotny głos swoim. Polscy lektorzy muszą zwracać uwagę na poprawną wymowę słów, końcówek i specyficznych zestawień liter w języku polskim. Potrafią skupić uwagę słuchaczy, nie zwracając uwagi na siebie, jedynie na czytany przez nich tekst, przez co są naturalni i autentyczni. Dobierają odpowiednie tempo i wysokość głosu, mówią płynnie, a w ich głosie nie słychać stresu ani pomyłek.