Twoje wsparcie w rekrutacji
Znajdź wymarzoną
ofertę pracy i APLIKUJ
OGŁOSZEŃ: 4087        SUBSKRYBUJE: 7544
Tematy, które interesują czytelników:  Choroba zawodowa, Warunki szkodliwe, Opłacalne kierunki studiów

Czym jest spór zbiorowy?

Czym jest spór zbiorowy?
Spór zbiorowy może dotyczyć między innymi warunków pracy i płacy. W każdym przypadku jest on sporem zarówno o interesy, jak i prawa pracowników. Jaki charakter ma spór zbiorowy? Jakie spory można rozróżnić w praktyce i jak są one rozwiązywane?

Ustawa o sporach zbiorowych

Definicję sporu zbiorowego znaleźć można w ustawie z dnia 23 maja 1991 roku o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. Zgodnie z art. 1 powyższego dokumentu, spór zbiorowy pracowników z pracodawcą lub pracodawcami może dotyczyć ?warunków pracy, płacy lub świadczeń socjalnych oraz praw i wolności związkowych pracowników lub innych grup, którym przysługuje prawo zrzeszania się w związkach zawodowych?. Oznacza to, że w każdym przypadku toczony spór dotyczy nie tylko interesów, ale również praw pracowników. Co więcej, niezbędne jest rozróżnienie tego sporu od indywidualnych sporów pracy. O ile sporu dotyczącego praw nie trzeba tłumaczyć, o tyle spór o interesy jest dążeniem do ustanowienia takich przepisów, które będą uwzględniały interesy pewnej zbiorowości pracowników.

 

Zakres sporu zbiorowego

Przedmiotem sporu zbiorowego, jak wspomniano powyżej, mogą być warunki pracy, płacy i świadczeń socjalnych. Ponadto, pracownicy mogą walczyć o swoje prawa czy wolności związkowe. W pierwszym przypadku zazwyczaj chodzi o takie kwestie, jak czas pracy, zasady bezpieczeństwa i higieny pracy czy urlopy pracownicze. Gdy przedmiotem sporu zbiorowego jest płaca, to trzeba wskazać, że chodzi nie tylko o warunki wynagradzania pracowników, ale również o warunki, w jakich poszczególnym zatrudnionym przyznaje się inne świadczenia związane z pracą. Inaczej mówiąc, pracownicy mogą upominać się o ustalenie zasad wypłacania dodatkowych składników wynagrodzenia czy też warunków nabywania i wymiaru odprawy emerytalno-rentowej.

 

Rodzaje sporów zbiorowych

Ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych wyróżnia dwa rodzaje sporów. Mowa tu odpowiednio o sporze:

  • zakładowym,

  • wielozakładowym.

Spór zakładowy obejmuje swoim zakresem jednego prawodawcę, zaś spór wielozakładowy dotyczy zawsze kilku. To rozróżnienie jest istotne, gdyż inny jest tryb prowadzenia sporu zakładowego, inny zaś właśnie wielozakładowego. Co więcej, w zależności od sporu konieczne jest, aby pracownicy dostosowali się do procedur organizacji strajku czy też właściwości kolegium arbitrażu społecznego.

To Cię powinno też zainteresować: Prawa pracownika - nawet nie wiesz, ile Ci się należy

 

Spór zbiorowy - strony sporu

W każdej sytuacji, zgodnie z art. 1 przywołanej ustawy, spór zbiorowy toczy się pomiędzy pracodawcą (pracodawcami) a pracownikami lub innymi osobami, którym przysługuje prawo zrzeszania się w związkach zawodowych. Trzeba przy tym zauważyć, że każdy pracodawca ma możliwość występować w sporze bezpośrednio, choć nic nie stoi na przeszkodzie, aby upoważnił w swoim imieniu organizację pracodawców. W takim przypadku to ona go reprezentuje.

Nieco inaczej jest w przypadku pracowników. Ich zawsze reprezentuje związek zawodowy. W zakładzie pracy może jednak działać więcej niż jedna organizacja związkowa. Wówczas każda z nich ma prawo występować w interesie poszczególnych pracowników. Co więcej, jeżeli pomiędzy nimi dojdzie do porozumienia, to mogą one utworzyć wspólną reprezentację związkową.

 

Granice czasowe sporu zbiorowego

Niezależnie od tego, czy spór jest zakładowy, czy wielozakładowy, istnieje zawsze od dnia, w którym związki zawodowe wystąpiły z żądaniami, a ?pracodawca nie uwzględnił wszystkich żądań w terminie określonym w wystąpieniu, nie krótszym niż 3 dni? (art. 7 ustawy). Oznacza to, że jeżeli pracodawca nie uwzględni zgłoszonych żądań, to spór będzie istniał właśnie od momentu wystąpienia przez związki zawodowe z tymi żądaniami. Inaczej jest jednak, gdy pracodawca zaakceptuje żądania ? wówczas w praktyce spór nie powstaje.

Gdy związki zawodowe nie mogą porozumieć się z pracodawcą lub pracodawcami, to istnieje możliwość uprzedzenia drugiej strony, że odrzucenie wysuniętych żądań spowoduje ogłoszenie strajku. Dodatkowym wymogiem formalnym jest tu termin. Zgodnie z zapisami ustawy, dzień zapowiedzianego strajku nie może przypadać przed upływem 14 dni od dnia zgłoszenia sporu.

Spór nie zawsze musi skończyć się z chwilą zawarcia porozumienia na etapie rokowań. Równie dobrze może to być moment wydania orzeczenia przez kolegium arbitrażu społecznego. W takim jednak przypadku istotne jest, aby strony nadały mu wiążący charakter.

 

Spór zbiorowy – procedura i skutki prawne

W przypadku, gdy różnice zdań między związkiem zawodowym a pracodawcą są zbyt duże, rozpoczyna się spór zbiorowy. Procedura i skutki prawne są dokładnie opisane w kodeksie pracy, dlatego warto dowiedzieć się na ten temat nieco więcej. Rozwiązanie takiego sporu określa ustawa o sporach zbiorowych, która powstała 23 maja 1991 roku. Zapisano w niej, że spór zbiorowy może dotyczyć zarówno warunków pracy, jak i płac lub świadczeń socjalnych, a także praw i wolności związkowych pracowników. W spór może wejść związek zawodowy, działający w imieniu pracowników. Przedstawia on swoje żądania dotyczące określonych kwestii, a pracodawca ma na uwzględnienie tych żądań nie mniej niż 3 dni. Nie każda różnica zdań czy konflikt oznacza od razu spory zbiorowe. Prawo pracy daje takie możliwości, ale przed wejściem na drogę oficjalną warto spróbować zwykłej rozmowy z pracodawcą, delegując do niego wybranego pracownika.

W przypadku, gdy związek zdecyduje się jednak na wejście w spór zbiorowy, pierwszym krokiem jest określenie, czego konkretnie ten spór dotyczy, np. wysokości płac. Nie można toczyć sporu o kwestie, które podlegają sądowi pracy w postępowaniu indywidualnym. Na samym początku sporu pracodawca musi poinformować o jego zaistnieniu okręgowego inspektora pracy. Powinien też podjąć rokowania ze związkiem, czyli wstępne rozmowy, których celem jest stwierdzenie, czy na obecnym etapie można zawrzeć porozumienie. Jeśli negocjacje zakończą się powodzeniem, strony podpisują porozumienie kończące spór zbiorowy.

Ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych zakłada, że w przypadku, gdy pracodawca w określonym czasie nie obejmie stanowiska względem zaistniałego sporu, oznacza to odmowę uwzględnienia żądań. Wówczas obie strony sporu wyznaczają bezstronnego mediatora, który prowadzi postępowanie mediacyjne. Jeśli i to nie przyniesie efektu, to organizacja związkowa może zorganizować strajk ostrzegawczy trwający nie więcej niż 2 godziny. Ostatnią fazą sporu zbiorowego jest strajk, przed którego rozpoczęciem związek jest zobowiązany do przeprowadzenia referendum. Pracownicy przystępują do strajku dobrowolne – nie można ich do tego przymuszać.

Oceń ten wpis
Czym jest spór zbiorowy?
Ocena: 4.1, liczba głosów: 19

Zobacz inne porady

Opinie

(brak komentarzy)
Redakcja Aplikuj.pl zastrzega sobie prawo usuwania komentarzy obraźliwych dla innych osób lub zawierających słowa wulgarne.