Rodzaje umów o pracę i wymiar czasu

Rodzaje stosunków pracy i sposoby ich nawiązywania

18 stycznia 2024

4 z 5

Ocena: 4 z 5 | 5 głosów

5 głosów

4 komentarze
Rodzaje stosunków pracy i sposoby ich nawiązywania
Zgodnie z art. 26 Kodeksu pracy, "Stosunek pracy nawiązuje się w terminie określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy, a jeżeli terminu tego nie określono - w dzień zawarcia umowy". Każdy pracodawca musi pamiętać o szeregu elementów, które muszą pojawić się w umowie o pracę. Dlatego warto zapoznać się z tym artykułem, aby zrozumieć istotę stosunku pracy i jego różne aspekty, które mogą wpłynąć na pracodawców i pracowników.

Zgodnie z art. 26 Kodeksu pracy: ,,Stosunek pracy nawiązuje się w terminie określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy, a jeżeli terminu tego nie określono – w dzień zawarcia umowy". Każdy pracodawca musi pamiętać o szeregu elementów, które muszą pojawić się w umowie. 

Zapisy umowy o pracę powinny określać jej:

  • strony,
  • rodzaj,
  • datę zawarcia,
  • warunki pracy i płacy.

W szczególności zaś musi uwzględniać szczegółowe wytyczne w zakresie rodzaju pracy, wynagrodzenia za pracę, które odpowiadać będzie jej rodzajowi. Należy pamiętać o wymiarze czasu pracy, jak i dacie jej rozpoczęcia. Pozostałe elementy, które znajdą się w umowie, są zależne tylko i wyłącznie od decyzji stron.

Cechy stosunku pracy – co to oznacza?

Stosunek pracy powstaje, gdy pracownik zobowiązuje się wykonywać pracę na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem oraz w zamian za wynagrodzenie. Elementy takie jak obowiązek wykonywania pracy, zależność organizacyjna czy cykliczność wykonywanych czynności stanowią istotne cechy tego rodzaju stosunku.

Umowa o pracę to standardowy sposób nawiązywania stosunku pracy. Jednak warto również zapoznać się z umowami zlecenie i o dzieło, które różnią się od umowy o pracę pod względem charakteru i warunków zatrudnienia.

Stosunek pracy ma także określony charakter ekonomiczny, co oznacza, że pracownik otrzymuje wynagrodzenie za pracę. Ponadto umowa o pracę wiąże strony na dłuższy okres, co zapewnia pracownikowi pewność zatrudnienia oraz dostępu do praw i świadczeń przewidzianych w przepisach prawa pracy.

Rodzaje stosunku pracy

Stosunek pracy nawiązuje się według przepisów prawa pracy, a w szczególności –kodeksu pracy. W umowie o pracę strony określają warunki zatrudnienia, takie jak rodzaj pracy, wynagrodzenie czy wymiar czasu pracy.

Termin powstania stosunku pracy może być określony w umowie lub na podstawie obowiązujących przepisów. Ważne jest, aby spełnić określone warunki (przede wszystkim – zawrzeć umowę na piśmie).

Szukasz pracy?

Monter izolacji przemysłowych - Niemcy - Hamburg

Pracownicy Budowlani Sp. z o.o.

  • Ostrołęka
Dodana
Aplikuj bez CV

Pomocnik Lakiernika

Auto-Fit Centrum

  • Pruszków
Dodana
Aplikuj bez CV

Specjalista ds. rekrutacji

Prosperplast 1 Sp. z o.o.

  • Rybarzowice
Dodana

Ślusarz- hydraulik

CMC POLAND SP. Z O.O.

  • Zawiercie
Dodana

W Polsce istnieją różne formy stosunku pracy, które określają charakter zatrudnienia pracownika. Stosunek pracy charakteryzuje się osobistym wykonywaniem pracy przez pracownika na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem, w wyznaczonym miejscu i czasie, za wynagrodzeniem. 

Umowa o pracę to najbardziej podstawowa i powszechna forma zatrudnienia, oparta na regulacjach kodeksu pracy. Umowy o pracę to:

  • umowa na okres próbny,
  • umowa na czas określony,
  • umowa na czas nieokreślony,
  • umowa na zastępstwo.

Pracownik zatrudniony na umowę o pracę ma przywileje takie jak prawo do płatnego urlopu, wynagrodzenia chorobowego w czasie choroby, uregulowany czas pracy oraz szczegółowo określony sposób zatrudniania i zwalniania.

Umowy cywilnoprawne to umowy regulowane przez kodeks cywilny, obejmujące:

  • umowy zlecenie,
  • umowy o dzieło,
  • umowy agencyjne,
  • kontrakty menedżerskie.

W przeciwieństwie do umowy o pracę, umowy cywilnoprawne nie oferują takich samych gwarancji i świadczeń. Na przykład w umowie o dzieło nie ma gwarantowanego minimalnego wynagrodzenia ani płatnego urlopu.

Samozatrudnienie to forma prowadzenia działalności gospodarczej, gdzie osoba fizyczna prowadzi własną działalność na własny rachunek, odpowiedzialna jest za własne ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

Umowa o pracę a terminy

W kwestii dat zawartych w umowie o pracę istotne jest rozróżnienie pomiędzy różnymi terminami, które mogą się w niej pojawić. Data sporządzenia umowy to dzień, w którym dokument został przygotowany. Data zawarcia umowy wskazuje na moment, kiedy umowa zaczyna obowiązywać i tworzy stosunek prawny między stronami, ale nie oznacza automatycznie początku wykonywania pracy przez pracownika. Następnie jest data rozpoczęcia pracy, która określa, kiedy pracownik faktycznie zaczyna pracę, a także data podpisania umowy przez pracownika.

Z punktu widzenia prawnego i praktycznego, ważne jest, aby data rozpoczęcia pracy w umowie była jasno określona. W przypadku, gdy data ta nie jest wskazana w umowie, stosunek pracy jest nawiązywany w dniu jej zawarcia. Jeśli data rozpoczęcia pracy jest późniejsza niż data zawarcia umowy, to w okresie pomiędzy zawarciem umowy a rozpoczęciem pracy pracownik formalnie nie ma statusu pracownika, co ma wpływ na kwestie takie jak ubezpieczenia, uprawnienia do zasiłków chorobowych czy urlopu wypoczynkowego.

Video

Pracodawca ma obowiązek zgłosić pracownika do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych w ciągu 7 dni od daty rozpoczęcia pracy, a nie od dnia zawarcia umowy. Dla pracownika oznacza to, że ubezpieczenia zaczynają obowiązywać od daty rozpoczęcia pracy, a nie od momentu zawarcia umowy. W przypadku zasiłku chorobowego, prawo do niego pracownik nabywa po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Jeżeli pomiędzy datą wygaśnięcia poprzedniego okresu ubezpieczenia a rozpoczęciem nowego ubezpieczenia jest przerwa dłuższa niż 30 dni, pracownik musi znowu podlegać ubezpieczeniu przez 30 dni, aby nabyć prawo do zasiłku chorobowego.

Warto zwrócić uwagę, że w przypadku umów na czas określony, data początkowa okresu zatrudnienia powinna być identyczna z datą rozpoczęcia pracy wskazaną w umowie. To, że data rozpoczęcia pracy w umowie o pracę może być różna od daty jej zawarcia, jest dopuszczalne i zgodne z przepisami prawa pracy w Polsce.

Wypowiedzenie przed podjęciem pracy?

Duże wątpliwości może też budzić taka sytuacja, w której to pracownik wypowie umowę o pracę i to przed jej podjęciem. Problem, podobnie jak w powyższym przykładzie, leży w fakcie, iż umowa została zawarta wcześniej niż data podjęcia pracy. Co wtedy?

Ile trwa okres wypowiedzenia?
Okres wypowiedzenia przy umowie na czas określony i nieokreślony wynosi:

  • 2 tygodnie – jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,
  • 1 miesiąc – jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy,
  • 3 miesiące – jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Dla umowy o pracę zawieranej na okres próbny, długość okresu wypowiedzenia jest zróżnicowana i zależy od czasu trwania samej umowy próbnej. Konkretne terminy przedstawiają się następująco:

  • W przypadku, gdy umowa próbna trwa do dwóch tygodni, okres wypowiedzenia wynosi 3 dni robocze.
  • Gdy umowa próbna przekracza dwa tygodnie, okres wypowiedzenia wydłuża się do jednego tygodnia.
  • Jeśli umowa próbna ustalona jest na okres trzech miesięcy, okres wypowiedzenia to dwa tygodnie.

Podsumowanie

Stosunek pracy jest złożonym zagadnieniem, które wymaga od pracodawców i pracowników znajomości przepisów prawnych. Znaczenie ma tu przede wszystkim precyzyjne i zgodne z przepisami określenie warunków pracy w umowie, a także świadomość skutków prawnych związanych z datą zawarcia umowy i rozpoczęcia pracy. Pracodawcy powinni być świadomi konsekwencji, jakie niesie ze sobą każdy rodzaj umowy, i jak te różnice wpływają na prawa i obowiązki obu stron stosunku pracy.

To może Cię również zainteresować

Zmiana pracy - jak zrobić to bez stresu

Najczęściej zadawane pytania

Jakie są cechy charakterystyczne stosunku pracy?

Stosunek pracy charakteryzuje się obowiązkiem wykonywania pracy na rzecz pracodawcy w zamian za wynagrodzenie. Jest to umowa, która wiąże strony w określony sposób i obejmuje szereg praw i obowiązków zarówno pracownika, jak i pracodawcy.

Kiedy następuje nawiązanie stosunku pracy?

Stosunek pracy powstaje w momencie, gdy strony zawrą umowę o pracę. Data nawiązania stosunku pracy to zazwyczaj dzień rozpoczęcia pracy określony w umowie lub dzień jej zawarcia, jeśli w umowie nie określono innego terminu.

Jakie są różne sposoby nawiązywania stosunku pracy?

Sposoby nawiązywania stosunku pracy obejmują zawieranie umowy o pracę, umowy zlecenia oraz umowy o dzieło. Każdy rodzaj umowy ma swoje charakterystyczne cechy i skutki prawne.

Czy umowa zlecenie lub umowa o dzieło powoduje nawiązanie stosunku pracy?

Umowa zlecenia lub umowa o dzieło nie powodują nawiązania stosunku pracy w sensie formalnoprawnym. Są to umowy cywilnoprawne, które nie wiążą stron tak samo, jak umowa o pracę.

Jakie przepisy prawa regulują nawiązywanie stosunku pracy?

Nawiązywanie stosunku pracy regulują przepisy prawa pracy, w tym Kodeksu pracy. W tych przepisach znajdują się zasady dotyczące zawierania umów o pracę, warunków pracy i płacy oraz inne kluczowe informacje dotyczące stosunku pracy.

Autor

Artykuł został opracowany i zmodyfikowany przez kilku autorów. Poniżej podajemy dane redaktora lub autora, który dokonał ostatniej modyfikacji.

Anna Różak

Copywriterka, autorka głównie dla branży HR. Piszę o rekrutacji, benefitach pracowniczych, jestem na bieżąco ze zmianami w prawie pracy.

Prywatnie mnóstwo czytam i opiekuję się najpiękniejszym kundelkiem po tej stronie Wisły.

4 komentarze

Leszek

Leszek

To jest oczywiste, jednak reguły czasami są tak opisane, że inaczej to działa. Przecież umowa o dzieło wcale nie musi być w konkretnym dniu podpisana.
Oskar

Oskar

Jeżeli jest tak jak piszecie to spoko, ale z doświadczenia wiemy że ludzie piszą przykłady jak to u nich było i wcale niełatwo jest potem dochodzić swego i nawet gdzie interweniować?
Szalun

Szalun

Wszystko musi być prawnie uregulowane, bo przecież były wielki bałagan i nikt w stanie nie byłby się rozeznać co komu przysługuje, na jakiej podstawie i na jakich zasadach.
Eden2

Eden2

Jeszcze ciekawiej jest gdy np. pracownik odmówi pracy gdy skierowany został z urzędu pracy. Nie dość, że pracy nie ma bo np. nieciekawa a dodatkowo dostaje bana ze świadczeniami ubezpieczeniem w up.

Dodaj komentarz

Wszystkie pola muszą być prawidłowo wypełnione

Komentarz został dodany

Redakcja Aplikuj.pl zastrzega sobie prawo usuwania komentarzy obraźliwych dla innych osób lub zawierających wulgarne słowa, adresy www oraz adesy e-mail i numery telefonów.