Wynagrodzenie - przepisy i rodzaje

Premia a nagroda – zasady i różnice

27 stycznia 2024

5 z 5

Ocena: 5 z 5 | 6 głosów

6 głosów

5 komentarzy
Premia a nagroda – zasady i różnice
Poznaj różnice między premią a nagrodą. Dowiedz się, czy powinny być oskładkowane i jakie są warunki ich przyznawania.

Pracownikom, którzy przez wzorowe wypełnianie swoich obowiązków, przejawianie inicjatywy w pracy i podnoszenie jej wydajności oraz jakości przyczyniają się szczególnie do wykonywania zadań zakładu, mogą być przyznawane nagrody i wyróżnienia. Odpis zawiadomienia o przyznaniu nagrody lub wyróżnienia składa się do akt osobowych pracownika.
art. 105 Kodeksu pracy

Kodeks pracy w Polsce, w szczególności artykuł 105, koncentruje się głównie na nagrodach. Premie ustala się na podstawie wewnętrznych regulaminów pracy, umów o pracę lub innych wewnętrznych porozumień w firmie. Są one często związane z wynikami pracy, osiąganiem celów lub innymi wskaźnikami efektywności.

W praktyce, zarówno nagrody, jak i premie są ważnym elementem systemu wynagradzania, ale regulacje prawne dotyczące premii są mniej sformalizowane i zależą od polityki wewnętrznej pracodawcy.

Nagroda pieniężna od pracodawcy

Nagroda, często nazywana premią uznaniową, nie jest stałym elementem wynagrodzenia pracownika. To o niej mówi wspomniany art. 105 Kodeksu pracy.

To, czy pracownik ją otrzyma, zależy całkowicie od decyzji pracodawcy. Prawo do nagrody powstaje dopiero w momencie, gdy pracodawca wyrazi swoją wolę jej przyznania. Dopiero w takiej sytuacji pracownik może domagać się jej wypłaty. Nagrody są zwykle przyznawane tym pracownikom, którzy szczególnie przyczyniają się do sukcesu firmy poprzez sumienne wykonywanie obowiązków, inicjatywę w pracy oraz podnoszenie jakości pracy. Informacja o przyznanej nagrodzie jest wpisywana do akt osobowych pracownika.

Chociaż nagroda może być przewidziana w umowie o pracę lub innych dokumentach, takich jak układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania czy regulamin premiowania, zwykle nie określa się w nich dokładnych kryteriów jej przyznania. W takich przypadkach nagroda pozostaje w gestii pracodawcy, który decyduje, czy i kiedy ją przyznać.

Szukasz pracy?

Operator maszyn i monter półproduktów

Randstad Polska Sp. z o.o.

  • Dąbrowa Górnicza
Dodana

Elektryk

Schnellkraft Personalmanagement GmbH

  • Niemcy
Dodana

Pracownik fizyczny - czyszczenie wagonów

Randstad Polska Sp. z o.o.

  • Dąbrowa Górnicza
Dodana

Technical customer support specialist with Italian

Concentrix CVG International sp. z o.o.

  • Lublin
Dodana

(dś) Praca na produkcji, bez doświadczenia!

SGP GROUP

  • Mysłowice
  • 5 300-5 600 zł / mc
Dodana
Aplikuj bez CV

Video

Premia – czym jest i na jakiej podstawie się ją przyznaje?

Pracodawca, ustalając spełnienie przez pracownika ocennych warunków przyznania świadczenia, dysponuje pewnym zakresem swobody, lecz jeśli są to warunki konkretne i sprawdzalne, to świadczenie jest premią, a nie nagrodą.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2001 r. (sygn. akt II PK 13/2006)

Premia to rodzaj dodatkowego wynagrodzenia, które nie jest bezpośrednio zdefiniowane w prawie pracy, regulują ją inne dokumenty. Może to być regulamin pracy, regulamin wynagradzania, zakładowy układ zbiorowy pracy czy inne wewnętrzne zarządzenia dotyczące płac. Pracodawca nie ma obowiązku przyznawania premii.

Kluczową cechą tego dodatku jest to, że jest przyznawany na podstawie konkretnych, mierzalnych kryteriów. Powinny być jasno określone i sprawdzalne, co oznacza, że pracownik wie, co musi zrobić, aby premia mu się należała. Premia nie jest zatem zależna od subiektywnego uznania pracodawcy – jeśli pracownik spełni określone warunki, ma do niej prawo.

W odróżnieniu od nagrody, która ma bardziej subiektywny charakter i jest przyznawana na podstawie oceny pracodawcy, premia opiera się na obiektywnych kryteriach. W praktyce oznacza to, że jeśli pracownik spełni te kryteria, ma prawo do otrzymania premii, niezależnie od uznania pracodawcy.

Dlaczego premia nie powinna być uznaniowa?
Premia powinna być oparta na jasnych i mierzalnych kryteriach, a nie na uznaniu pracodawcy, co odróżnia ją od nagrody.

 

Premia stanowi świadczenie, które należy się pracownikowi, gdy spełni konkretne warunki. Takie pozwala uniknąć subiektywnego podejścia, które jest typowe dla nagród uznaniowych. Uznaniowy charakter premii mógłby prowadzić do niejasności i problemów w egzekwowaniu praw pracowniczych, a także naruszać zasady równego traktowania pracowników.

Dlatego ważne jest, by premie były przyznawane na podstawie transparentnych i obiektywnych kryteriów, a nie na podstawie osobistej oceny pracodawcy.

Nagroda – duże możliwości w jej przyznawaniu

W przyznawaniu nagród szef lub osoby decyzyjne mają szerokie pole do decyzji i dużą swobodę. Nie kierują się informacjami, które zostały zamieszczone w umowie o pracę lub też regulaminie wynagradzania, który to jest dostępny dla wszystkich pracowników. Przyjmuje się, że nagrodą mogą być zarówno pieniądze, jak i przedmioty materialne.

Nagroda zaliczana jest do świadczeń uznaniowych, co oznacza, że w praktyce trudno przed sądem wywalczyć jej wypłacenie. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy sam zakład pracy zawiadamia pracownika o jej przyznaniu i wskazuje termin wypłacenia. Wówczas też zatrudniony ma prawo dochodzić swoich roszczeń przed sądem, gdyż nagroda staje się wymagalna w terminie, który został wskazany przez pracodawcę.

Każdy pracodawca powinien też pamiętać, że z uwagi na bardzo lakoniczne informacje o kryteriach przyznawania nagrody może on być oskarżony o łamanie przepisów dotyczących równego traktowania zatrudnionych. Z tego właśnie względu, warto informować, dlaczego dana osoba została nagrodzona, a reszta załogi nie.

Premia może mieć charakter roszczeniowy

Zupełnie odrębnie traktowana jest premia. Przede wszystkim ma ona charakter roszczeniowy. Oznacza to, że pracownik nabywa do niej prawa w przypadku spełnienia określonych odpowiednio wcześniej warunków. Większość pracodawców ustanawia ją, aby wpłynąć na ambicje zatrudnionych, zwiększyć ich motywację i jednocześnie powielić zyski przedsiębiorstwa.

Premie i nagrody – opodatkowanie

W Polsce premie i nagrody dla pracowników podlegają opodatkowaniu, podobnie jak regularne wynagrodzenie. Obejmuje to zarówno podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT), jak i składki na Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).

W przypadku podatku dochodowego od osób fizycznych stawka podatkowa dla premii i nagród wynosi 12% dla dochodów do 120 tysięcy złotych rocznie oraz 32% dla kwoty przekraczającej tę granicę. To oznacza, że pracodawca jest zobowiązany odliczyć zaliczki na podatek dochodowy od premii i nagród w taki sam sposób, jak robi to dla wynagrodzenia zasadniczego.

Co ważne, premie i nagrody także wpływają na wysokość składek ZUS. Składki te obejmują składki emerytalne, chorobowe i zdrowotne. Opodatkowanie premii w Polsce odbywa się zatem w sposób zintegrowany z ogólnym systemem rozliczeń podatkowych i składkowych, a wypłaty te są traktowane jako część dochodów pracownika, podobnie jak regularne wynagrodzenie.

Podsumowanie

Pojęcia „nagroda” i „premia” nie są tożsame. O ile nagroda jest świadczeniem uznaniowym, o tyle premia ma charakter roszczeniowy. W praktyce nierozróżnianie tych dwóch zagadnień oznacza dla pracodawcy kłopoty.

Jeżeli premia ma być przyznawana za osiągnięcie określonych wyników, to warto informację taką zawrzeć w regulacjach wewnętrznych lub bezpośrednio w umowach pracowników.

To może Cię również zainteresować

Wynagrodzenie - wszystko co powinieneś o nim wiedzieć

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się premia regulaminowa od nagrody uznaniowej?

Premia regulaminowa to dodatkowe wynagrodzenie zgodnie z regulaminem firmy, a nagroda uznaniowa jest przyznawana za wyjątkowe osiągnięcia i uznaniem.

Jakie są zasady przyznawania nagród i premii?

Zasady przyznawania nagród i premii powinny być jasne, uczciwe i przejrzyste, aby zachęcać pracowników do osiągania lepszych wyników.

Czy nagrody i premie mogą motywować pracowników?

Tak, otrzymanie nagród i premii motywuje pracowników do osiągania lepszych wyników i wzmacnia ich zaangażowanie w pracę.

Jakie są korzyści dla pracowników z otrzymywania nagród i premii?

Otrzymywanie nagród i premii pozytywnie wpływa na motywację, zaangażowanie oraz może przyczynić się do dalszego rozwoju kariery.

Czy nagroda uznaniowa może być przyznana za wkład w projekty?

Tak, nagroda uznaniowa może być przyznana za wyjątkowe wkłady w projekty, pomysłowość i zaangażowanie społeczne.

Autor

Artykuł został opracowany i zmodyfikowany przez kilku autorów. Poniżej podajemy dane redaktora lub autora, który dokonał ostatniej modyfikacji.

Anna Różak

Copywriterka, autorka głównie dla branży HR. Piszę o rekrutacji, benefitach pracowniczych, jestem na bieżąco ze zmianami w prawie pracy.

Prywatnie mnóstwo czytam i opiekuję się najpiękniejszym kundelkiem po tej stronie Wisły.

5 komentarzy

remka

remka

Dla mnie to jest to samo a rzeczywiście to dwie różne sprawy czasami także się mówi podobnie premia czy nagroda.
Majkel

Majkel

Nigdy tego nie rozróżniam. Oczywiście wszystko związane jest zapewne z kosztami jakie pracodawca ponosi oraz regulaminem, gdzie zasady przyznawania są w ten sposób zawarte. Tak to wszystko wygląda.
Zofia M

Zofia M

Premia i nagroda jak się dostanie, to motywuje człowieka do pracy. Nagroda jest uregulowana w Kodeksie pracy. U nas w zakładzie jest kodeks pracy i wynagradzania. Wiemy, że szef może dać premię uznaniową i też wiemy, że jest premia regulaminowa.
Sekuiła

Sekuiła

To rzeczywiście coś innego zwykle premia może być stała a nagroda jest przekazywana z jakiegoś tytułu lub za określone działania by zmotywować i nagrodzić pracownika.
spotify

spotify

Dobrze wiedzieć czym to się różni. Tylko dla pracownika najważniejsze jest przyznanie takiego dodatkowego wynagrodzenia chyba bez względu na nazwę. Bardziej to dla pracodawcy.

Dodaj komentarz

Wszystkie pola muszą być prawidłowo wypełnione

Komentarz został dodany

Redakcja Aplikuj.pl zastrzega sobie prawo usuwania komentarzy obraźliwych dla innych osób lub zawierających wulgarne słowa, adresy www oraz adesy e-mail i numery telefonów.

Dbamy o Twoją prywatność

Serwis wykorzystuje pliki cookies, czyli pliki tekstowe, które za zgodą Użytkownika są przechowywane na komputerze lub urządzeniu mobilnym Użytkownika, co może wiązać się również z przetwarzaniem danych osobowych Użytkownika. Pliki cookies przetwarzane przez Aplikuj.pl Paweł Strykowski, zarejestrowany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej pod adresem: ul. Legionów 26/28, 43-300 Bielsko-Biała, NIP: 5471567654, REGON: 070776507, w celu umożliwienia korzystania z Serwisu, jak również na potrzeby analizy zachowań Użytkownika w Serwisie, personalizacji prezentowanych Użytkownikowi treści oraz reklam, zapewnienia działania funkcji mediów społecznościowych oraz do zarządzania Serwisem. Szczegółowe informacje dotyczące plików cookies, jak również dostęp do panelu zarządzania ustawieniami cookies znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.

Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych zawartych w plikach cookies jest zgoda na przetwarzanie danych osobowych wyrażona poprzez akceptację wykorzystania plików cookies (art. 6 (1)(a) RODO).

Zgoda udzielona poprzez wybór opcji "Wyrażam zgodę" oznacza akceptację wszystkich wykorzystywanych w Serwisie plików cookies. Zgoda Użytkownika może być w każdym momencie zmieniona poprzez kliknięcie w link umieszczony w Polityce Prywatności.

Użytkownikom przysługują następujące prawa: prawo do żądania dostępu do swoich danych, prawo do ich sprostowania, prawo do usunięcia danych, prawo do ograniczenia przetwarzania oraz prawo do przenoszenia danych. Więcej informacji na temat przetwarzania danych osobowych, w tym przysługujących Użytkownikowi praw, można znaleźć w naszej Polityce Prywatności.

Dostosowuję swój wybór

Dokonaj szczegółowego wyboru poniższych ustawień, aby zapisać indywidualne ustawienia prywatności. Więcej szczegółowych informacji na ten temat znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.

Pliki cookies niezbędne do świadczenia usług drogą elektroniczną Zawsze aktywne
Narzędzia statystyczne i marketingowe Google Tag Manager, Google Analytics, Google Ads, Facebook Piksel (remarketing)
Narzędzie analityczne HotJar Statystyka