Twoje wsparcie w rekrutacji

Zwolnienie lekarskie - ile można chorować i co oznaczają kody na zwolnieniach?

Zwolnienie lekarskie - ile można chorować i co oznaczają kody na zwolnieniach?
Zwolnienie lekarskie, czyli tzw. L4, możesz otrzymać od lekarza w celu usprawiedliwienia nieobecności w pracy z powodu choroby. Procedura wydaje nieskomplikowana, ale czy na pewno? Jest kilka ważnych kwestii, o których trzeba wiedzieć i pamiętać.

Zwolnienie mogą otrzymać osoby, które zostały ubezpieczone w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Można wziąć je stricte dla siebie, z powodu własnej choroby i niezdolności do pracy, albo w celu opieki nad chorym członkiem rodziny.

Jak długo można być na zwolnieniu lekarskim?

To, ile można być na L4 nie jest ściśle ustalone. Długość zwolnienia lekarskiego jest różna w zależności od przyczyny, przez którą byliśmy zmuszeni je wziąć. Trzeba jednak pamiętać, że pracownikom przysługuje maksymalnie 182 dni. Okres ten może być dłuższy, w zależności od kodów choroby. W przypadku, gdy niezdolność do pracy spowodowana jest gruźlicą lub występuje w trakcie ciąży. W wymienionych przypadkach pracownik może pobierać świadczenie przez maksymalnie 270 dni. Jeśli zastanawiasz się, ile dni zwolnienie lekarskie może trwać to podpowiadamy, że oprócz powyżej wspomnianych sytuacji, pracownikom zatrudnionym na umowę o pracę rocznie przysługuje 14 dni na opiekę nad chorym oraz do 60 dni na opiekę nad dzieckiem do 14. roku życia.

W czasie trwania zwolnienia nie wolno podejmować żadnej innej pracy, niezależnie od kodu choroby. Jednostki wypłacające wynagrodzenie mają prawo skontrolować stan i działania pracownika. Odpowiednio: w ciągu pierwszych 33 dni może to zrobić nasz pracodawca, od 34. dnia – pracownicy ZUS-u. Taka kontrola dotknąć może każdego chorującego pracownika.

Zwolnienie elektroniczne i konsekwencje zmian w ustawie

Według Ustawy z 9.11.2018 r. Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym wprowadzono zmiany w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w czasie choroby i macierzyństwa. Od tego czasu obowiązkowe jest wystawianie zwolnień elektronicznych, czyli tzw. e-ZAL. Dzięki temu usprawniono procesy informowania pracodawców o zwolnieniach chorobowych pracowników, ale także nadano większe możliwości kontroli dokumentów i zasadności ich wydania. Co to oznacza w praktyce?

Jakie nowe uprawnienia mają ZUS i pracodawca?

ZUS zyskał m.in. możliwość wezwania pracownika będącego na zwolnieniu chorobowym na badanie kontrolne przez telefon lub e-mail. Ignorowanie takich prób kontaktu upoważnia ZUS do wysłania do miejsca zamieszkania chorego upoważnioną osobę do kontroli. Takie samo prawo przyznano w tej kwestii pracodawcom.

Te regulacje znacznie usprawniają weryfikację ewentualnych nadużyć, bo pracodawca i pracownik ZUS mogą wychwycić nieprawidłowości i skontrolować osobę już w pierwszych dniach jej zwolnienia chorobowego, co wcześniej było niemożliwe.

Zwolnienie lekarskie a wynagrodzenie

Zwykle, gdy pracownik przebywa na zwolnieniu lekarskim, otrzymuje 80% swojej stałej pensji. Wyjątkowymi sytuacjami są zwolnienia, oznakowane kodami choroby, które wskazują na ciążę lub zwolnienie z powodu wypadków w pracy lub w drodze z/do niej. W tych sytuacjach pracownik zachowuje prawo do 100% wynagrodzenia.

Pełną wysokość wynagrodzenia otrzyma także osoba, która podczas trwania L4, które będzie oznakowane właściwymi symbolami choroby, podda się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów i podda się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów.

Warto wiedzieć i pamiętać, że przez pierwsze 33 dni w roku płaci nam pracodawca, a dopiero od 34 dnia – ZUS. Inaczej jest jednak w przypadku osób powyżej 55 lat – wtedy ZUS wypłaca wynagrodzenie wcześniej – od 15. dnia. Sytuacja jest wyjątkowa także w przypadku małych firm (do 20 osób zatrudnionych) i własnych działalności gospodarczych – wtedy ZUS płaci już od początku.

E-zwolnienia – kiedy trzeba dostarczyć tradycyjne zwolnienie papierowe?

Odkąd weszły w życie normy stosowania e-zwolnień, nie ma potrzeby przynoszenia do miejsca pracy papierowego zwolnienia od lekarza. Są jednak wyjątki, w których nadal może być to konieczne. Kiedy trzeba poprosić lekarza o wydruk elektronicznego zwolnienia i dostarczyć go bezpośrednio pracodwacy lub wykonać inne czynności regulowane prawem? Poniżej przykłady takich sytuacji:

  • jeśli pracodawca nie ma konta na PUE ZUS (pracodawcy zatrudniający do 5 pracowników nie mają obowiązku posiadania go), nie ma wówczas możliwości otrzymać informacji przez system informatyczny;
  • jeśli chory jest na zwolnieniu, a w międzyczasie przestał być pracownikiem (np. umowa zawarta na czas określony właśnie wygasła lub zakończył się okres wypowiedzenia) powinien złożyć w ZUS osobny wniosek o wypłatę zasiłku.

Chcesz wiedzieć więcej na temat funkcjonowania e-zwolnień? W poniższym filmiku zawarto najważniejsze informacje:

Zwolnienie lekarskie wstecz

Rzadko mamy pełny wpływ na stan zdrowia i różne wypadki losowe, dlatego zdarzają się sytuację, że nie przewidzieliśmy jak długo zajmie nam dojście do sił by wrócić do pracy. Niedyspozycja oszacowana na kilka dni może okazać się poważną przypadłością wymagającą dłuższego leczenia. Czy jest wtedy możliwe, by wziąć zwolnienie lekarskie z datą wsteczną, tj. wypisać je na datę, która nastąpiła wcześniej, niż dzień, w którym zwolnienie zostało wystawione? Tak, ale muszą być spełnione pewne warunki.

Zwolnienia lekarskie wystawia się zazwyczaj w dniu badania, które potwierdza niezdolność pracownika do pracy. Jeśli zaistnieje sytuacja, że badanie lekarskie i jego wyniki wyraźnie wskazują, że pracownik w danym terminie (poprzedzającym wystawienie zwolnienia) był faktycznie niedysponowany, zwolnienie może być wystawione ze wsteczną datą.

Jedynym wyjątkiem od powyższej zasady jest możliwość wystawienia przez lekarza ze specjalizacją z psychiatrii zwolnienia za okres wcześniejszy niż 3 dni poprzedzające dzień, w którym przeprowadzono badanie. Może się to zadziać w sytuacji stwierdzenia lub podejrzenia zaburzeń psychicznych ograniczających zdolność ubezpieczonego do oceny własnego postępowania.

Kod choroby

Na zwolnieniu lekarskim zaznacza się statystyczny symbol choroby, będący przyczyną zwolnienia. Od 1996 r. w Polsce stosuje się Międzynarodową Statystyczną Klasyfikację Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10. Jednakże kod ten wpisuje się tylko na oryginale, przesyłanym do ZUS i drugiej kopii L4, przechowywanej przez lekarza. Oznacza to, że na dokumencie, który dostaje pracownik i który trafia do pracodawcy, nie ma informacji o tym, na co choruje pracownik.

Czym są kody ZUS? Lekarz wystawiający L4 ma obowiązek określić wysokość wynagrodzenia na podstawie okoliczności, które mają wpływ na prawo do uzyskania go przez pracownika. W opisywaniu zaświadczeń stosowany jest system kodów literowych. Do zadań lekarza wystawiającego zwolnienie lekarskie należy wskazanie okoliczności, które mają wpływ na prawo do uzyskania przez chorego zasiłku, a także na jego wysokość. Każdy z kodów choroby, zgodnie z art. 57 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, ma bowiem przypisane określone znaczenie:

Warto wiedzieć, że na pisemny wniosek pracownika lekarz może nie umieścić na zwolnieniu kodu „B” lub „E”. Kody przypisane są tylko do bardzo określonych przypadków, więc zdarza się, że lekarz pozostawia to pole puste. Brak kodu nie powoduje utraty prawa do uzyskania zasiłku, ale uwaga – brak wpisu kodu „B” i „D” jest niekorzystny. Kobiety w ciąży dostaną bowiem mniejszy zasiłek, a chorzy na gruźlicę – krótszy okres przydzielania zasiłku (182 dni zamiast 270).

Podsumowując – na co uważać, biorąc zwolnienie lekarskie?

Każdemu zdarza się zachorować i gdy naprawdę źle się czujemy, lepiej pójść do lekarza, niż zostać w pracy – by podjąć leczenie zanim nam się pogorszy, a także nie narażać współpracowników na utratę zdrowia w przypadku chorób wirusowych.

Z poniższego zestawienia dowiesz się, o czym szczególnie warto pamiętać w kontekście zwolnień lekarskich:

  • Nie oszukiwać. Jeśli pracodawca lub pracownicy ZUSu dowiedzą się, że zwolnienie lekarskie zostało wystawione bez faktycznej przyczyny, można stracić wypłacony zasiłek, a nawet zostać dyscyplinarnie zwolnionym z pracy. Absolutnie nie można brać zwolnienia lekarskiego by wyjechać na wakacje, zrobić remont w domu itp. W szczególności niezgodne z prawem będzie także dorabianie w innym miejscu. Miejsce pobytu, wskazane na zwolnieniu lekarskim ma być miejscem faktycznego pobytu ubezpieczonego, bez względu na adres zameldowania na pobyt stały czy czasowy. Pracodawca powinien być powiadomiony o miejscu pobytu swojego pracownika w trakcie orzeczonej niezdolności do pracy.
  • Wiedzieć o kontrolach. Pracodawca w każdej chwili może skontrolować stan swojego pracownika i przebieg jego leczenia. Nie trzeba chyba wspominać o portalach społecznościowych, na których pracownik może nieopatrznie zamieścić informacje, które mogą zdradzić, że jego choroba jest symulowana. ZUS najczęściej kontroluje zwolnienia lekarskie wystawione z powodu schorzeń narządów ruchu, układu krążenia i oddechowego oraz na tle psychosomatycznym. Warto mieć świadomość, że kontroli z urzędu podlegają zwolnienia dłuższe niż 33 dni.
  • Pilnować terminów. Zaświadczenie od lekarza musi być wystawione najpóźniej 3 dni od zachorowania (z datą „wsteczną”) i dostarczone do pracodawcy w ciągu 7 dni. Zapominalscy nie dostaną świadczenia zdrowotnego, a spóźnialscy – mniejsze o aż 25%. Zwolnienie nie musi być dostarczone osobiście, więc w razie problemów z mobilnością warto poprosić o pomoc bliską osobę lub wysłać dokument pocztą. W wielu miejscach pracy możliwe jest także zgłoszenie tej sprawy drogą telefoniczną, mailową itp.
  • Pamiętać o wszystkich. Jeśli pracownik jest zatrudniony w kilku różnych miejscach, u różnych pracodawców, musi dostarczyć zaświadczenie każdemu z nich. Lekarz ma obowiązek na prośbę interesanta wystawić odpowiednią liczbę kopii, z odpowiednimi danymi pracodawców.
  • Wiedzieć o wyjątkach. Zwolnienie lekarskie przysługuje wyłącznie osobom opłacającym odpowiednie składki ubezpieczeniowe. Są jednak sytuacje, kiedy pracownik może otrzymać świadczenie z ZUSu, nawet gdy tego nie robi. Jest to możliwe, kiedy:
    • pracownik zachorował w ciągu (najwyżej) 14 dni od ustania ubezpieczenia (np. rozwiązania umowy o pracę) i jego niedyspozycja trwała (co najmniej) 30 dni;
    • pracownik zachorował na chorobę zakaźną w ciągu (najwyżej) 3 miesięcy od daty ustania ubezpieczenia (np. rozwiązania umowy o pracę) i chorował przez (co najmniej) 30 dni.

Zwolnienie lekarskie zawsze powinno być wykorzystywane w uzasadnionych przypadkach. Nie należy symulować czy przeciągać go, kiedy jest się w pełni sprawnym do wykonywania obowiązków służbowych. To, ile można być na zwolnieniu lekarskim jest uzależnione od decyzji lekarza, dlatego warto być wobec niego szczerym.

 

Oceń ten wpis
Zwolnienie lekarskie - ile można chorować i co oznaczają kody na zwolnieniach?
Ocena: 4.0, liczba głosów: 40
Tematy, które interesują czytelników:  Aneks do umowy, CV dla ucznia

Zobacz inne porady

Opinie

Kara
2019-05-28, 13:54
Teraz jest trudniej coś kombinować, w ten sposób także łatwiej jest do firmy wysyłać zwolnienie gdy człowiek idzie do lekarza wykorzystując prawnie swoje opcje z l4.
Iza
2019-05-15, 07:48
Zastanawiałam się - jak długo można chorować. Z tego artykułu wiem, że 182 dni. Co oznaczają kody- też teraz wiem. Jak się zachoruje powinno zgłosić nieobecność pracodawcy a dokument zwolnienia dostarczyć do 7 dni. Teraz jest chyba inaczej, bo lekarz droga elektroniczna do pracodawcy przesyła zwolnienie.
ida
2019-05-08, 15:02
Wszyscy wiedzą, że jeśli chorujesz na grypę, powinieneś zostać w domu, aby wyzdrowieć. Jasne jest również, że poród wymaga czasu wolnego od pracy. L4 to l4.
Monika
2019-05-02, 09:45
Płatne dni chorobowe pozwalają pracownikom na odejście z pracy, gdy są chorzy, bez utraty wynagrodzenia. Pracownicy gromadzą dni chorobowe w oparciu o politykę swoich pracodawców.
Wanda Giemza
2019-04-16, 10:03
Czas trwania zwolnienia chorobowego zależy od charakteru choroby. Czas nieprzerwanego pobytu na zwolnieniu lekarskim i leczenia w placówkach medycznych nie powinien przekraczać czterech miesięcy, chyba że obecne przepisy przewidują dłuższy okres pobytu w leczeniu.
TR5454454365765PK.
2019-04-10, 14:39
RTRTRYGUTHYJHUYIYITGUYGKHHJKHHGIYI
Jolanta
2019-04-09, 17:09
Chyba teraz automatycznie dostaje to pracodawca przez internet? Poza tym tak rzeczywiście jak np. się idzie do lekarza w poniedziałek i da łącznie do poniedziałku to jest to 8 dni po 80% i o 2 dni więcej niż pełne.
Omega
2019-04-01, 10:28
Zawsze trzeba się z czymś takim liczyć. Jest 80% wynagrodzenia wtedy jednak gdy to jest brane z weekendami to wcale nie traci się na tym a w niektórych przypadkach zyskuje.
LorD
2019-03-22, 10:48
pracodawca nie ma prawa cie sprawdzac ,moze jedynie poprosic o to ZUS .
Redakcja Aplikuj.pl zastrzega sobie prawo usuwania komentarzy obraźliwych dla innych osób lub zawierających słowa wulgarne.