Twoje wsparcie w rekrutacji
Znajdź wymarzoną
ofertę pracy i APLIKUJ
OGŁOSZEŃ: 1060        SUBSKRYBUJE: 7262
Tematy, które interesują czytelników:  Wypowiedzenie umowy zlecenia, Katalog zawodów, Co zabrać na rozmowę

Rodzaje urlopów. Poznaj swoje prawa.

Rodzaje urlopów. Poznaj swoje prawa.

Urlop pracowniczy to nieodłączny element świadczenia pracy przez osoby zatrudnione. Polskie prawo wyróżnia szereg rodzajów urlopów, a każdy z nich jest regulowany ścisłymi przepisami. Warto dowiedzieć się komu przysługują, kiedy można się o nie ubiegać oraz jakie są ich warunki.

Podstawową rolą urlopu jest umożliwienie pracownikowi regeneracji i zapewnienie odpoczynku od wykonywania codziennych obowiązków. Jednak ze względu na szczególne sytuacje życiowe, urlopy mają także inne zastosowania. Oprócz zaplanowanych urlopów wypoczynkowych wyróżnia się między innymi pojedyncze dni wolne przeznaczane na załatwienie spraw urzędowych, ważne wyjazdy czy uczestnictwo w uroczystościach rodzinnych. Inne rodzaje urlopów wiążą się także z pracą w szkodliwych warunkach, nagłą zgłoszoną nieobecnością pracownika czy narodzinami oraz opieką nad dzieckiem. Każdy z nich jest udzielany albo na wniosek pracownika albo odgórnie z tytułu przepisów i posiadanych przez niego uprawnień.  W zależności od bieżących potrzeb osoby zatrudnionej na umowę o pracę, może się ona ubiegać o urlop wypoczynkowy, okolicznościowy, szkoleniowy, a także macierzyński i rodzicielski.


Urlop wypoczynkowy

Najbardziej znanym typem urlopu jest urlop wypoczynkowy opisany w art. 152 Kodeksu pracy. Przysługuje on co roku każdemu pracownikowi, w nieprzerwanym wymiarze czasu. Podział urlopu może przyjąć różne proporcje, ale tylko jeśli jedna część wyniesie co najmniej 14 dni kalendarzowych. Za ten rodzaj urlopu pracownik otrzymuje wynagrodzenie. Pracodawca musi udzielić urlopu wypoczynkowego w tym roku, w którym pracownik uzyskał do niego prawo, jednak dokładny termin często jest zależny od obustronnych ustaleń. Od kilku lat długość urlopu wypoczynkowego jest naliczana w stosunku do stażu pracy. Osoby zatrudnione powyżej 10 lat posiadały prawo do 26 dni urlopu w ciągu roku, z kolei pozostali pracownicy mieli do dyspozycji 20 dni. Obecnie jest to jednak kwestia otwarta, ponieważ zmiany prawa pracy w pierwszym kwartale 2018 roku dotyczą  projektu ujednolicenia wymiaru urlopu wypoczynkowego do 26 dni dla wszystkich, bez względu na długość zatrudnienia.

To Cię powinno też zainteresować: Urlop bezpłatny czy urlop płatny - o jaki wnioskować?

W trakcie wypoczynku pracownik nie może wykonywać czynności zawodowych, ani podejmować pracy dla innego podmiotu. Oczywiście istnieje wyjątek umożliwiający powołanie zatrudnionego do obowiązków przez pracodawcę, jednak tylko wtedy, gdy w trakcie trwania urlopu pojawią się nagłe okoliczności wymagające obecności pracownika. W takim przypadku koszty odwołania pokrywa pracodawca. Z założenia urlop wypoczynkowy jest zaplanowany z dużym wyprzedzeniem i ma na celu regenerację oraz odpoczynek pracownika. Jednak ze względu na nagłe i nieprzewidziane sytuacje wprowadzono tzw. urlop na żądanie. Stanowi on część urlopu wypoczynkowego w wymiarze 4 dni. Zatrudniony może je wykorzystać w dowolnym czasie. Informacja o nieobecności może zostać przekazana  pracodawcy  zarówno osobiście, telefonicznie, mailowo, pisemnie, ale też przez osobę trzecią, jednak nie później niż w dniu początku nieobecności (art. 1672 Kodeksu Pracy).

 

Urlopy okolicznościowe

Zdarza się, że pracownicy mylą urlop na żądanie z urlopem okolicznościowym, a przecież mają prawo do obu form. Urlop okolicznościowy, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się do ważnych wydarzeń – najczęściej wyjazdów i uroczystości rodzinnych, a także sytuacji takich jak śmierć bliskich, własny ślub czy narodziny dzieci. Według zapisów Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej urlop trwa zazwyczaj od 1 do 2 dni ze względu na samo wydarzenie oraz to, kogo dokładnie dotyczy. Jest to urlop odpłatny, ale wiążą się z nim dodatkowe formalności. Przede wszystkim urlop okolicznościowy powinien odbyć się w terminie zaistnienia wskazanej okoliczności lub w terminie przybliżonym, a wniosek musi zawierać dokumentację potwierdzającą, np. akt zgonu. Kodeks pracy w art. 1031 opisuje także urlop szkoleniowy, który udziela się na podstawie podpisania z pracodawcą umowy szkoleniowej, w celu podniesienia przez pracownika kwalifikacji stanowiskowych.


Urlop związany z narodzinami dziecka

Kolejna forma urlopów  to urlop macierzyński oraz urlop rodzicielski. Coraz częściej postuluje się także prawa do urlopu ojcowskiego. Podstawę stanowi urlop macierzyński, gdyż jest związany z okresem ciąży. Kobieta ma prawo do 20 tygodni urlopu, z czego 6 tygodni może zostać wykorzystane przed porodem. Kodeks pracy w art. 180 rozwija kwestię wymiaru urlopu, który jest zależny od liczby urodzonych dzieci przy jednym porodzie, stąd na przykład w przypadku bliźniąt jest to okres 31 tygodni, a w przypadku trojaczków i więcej dzieci – 37 tygodni.

Z kolei urlop rodzicielski  wynosi maksymalnie 32 tygodnie przy jednym dziecku lub 34 przy kilkorgu, przy czym przebywać może na nim zamiennie matka i ojciec lub oboje rodziców równocześnie. Śmierć dziecka powoduje skrócenie urlopu, natomiast w przypadku śmierci pracownicy lub konieczności jej hospitalizacji, część urlopu macierzyńskiego może przejść na ojca.


Urlop bezpłatny

Urlopy bezpłatne stanowią osobną formę przerwania stosunku pracy. O ile za zwolnienie nie przysługuje  wynagrodzenie, a okres ten nie wlicza się do czasu pracy, to zatrudniony zachowuje część zawieszonych praw i obowiązków pracowniczych, a po powrocie należy mu się  to samo stanowisko i takie same warunki zatrudnienia. Urlop musi być dobrowolny i może być udzielony tylko na wniosek pracownika i za zgodą pracodawcy. Mimo, że kodeks pracy traktuje urlopy bezpłatne w sposób ogólny to wyróżnia się kilka ich typów – ze względu na wskazane przeznaczenie.

Najpopularniejsza forma to urlop udzielony na rzecz wykonywania pracy dla innego pracodawcy na mocy porozumienia. Często wiąże się to z pracami sezonowymi lub współpracą spółek. Z kolei szeroko rozumiany urlop bezpłatny na dowolny cel może mieć różne podłoża – w tym osobiste, ekonomiczne, psychospołeczne lub po prostu sytuacyjne takie jak budowa domu, remont mieszkania czy dłuższa podróż. To specyficzna forma urlopu, dlatego aby uniknąć nadużyć, pracodawca wyrażając zgodę na urlop bezpłatny nie może zwolnić nieobecnego pracownika, ani tym bardziej samowolnie wysłać go na bezpłatną przerwę. Ma to na celu zwrócenie uwagi na fakt, że każdy rodzaj urlopu jest przede wszystkim przywilejem pracownika, a nie wolą pracodawców.


Prawo pracy wraz z zapisami kodeksu pracy, rozporządzeniami ministra polityki społecznej i socjalnej oraz międzynarodowymi konwencjami zawsze ma na celu polepszenie standardu świadczenia stosunku pracy zarówno dla pracodawcy jak i pracowników. W kwestii urlopów zwraca się coraz większą uwagę na przekształcający się profil gospodarczy, style życia i co za tym idzie potrzeby osób aktywnych zawodowo. Dlatego w celu stworzenia legalnych relacji zatrudnienia, znajomość regulacji urlopowych, jako niezaprzeczalnych i niezbywalnych praw pracowniczych, stanowi obowiązkowy punkt dla wszystkich uczestników rynku pracy – zwłaszcza zatrudnionych, którzy dbają o zachowanie należnych im przywilejów i nie wiedzą jak z nich skorzystać.

Zobacz inne porady dla pracowników

Komentarze do wpisu

(brak komentarzy)
Redakcja Aplikuj.pl zastrzega sobie prawo usuwania komentarzy obraźliwych dla innych osób lub zawierających słowa wulgarne.