Twoje wsparcie w rekrutacji
Znajdź wymarzoną
ofertę pracy i APLIKUJ
OGŁOSZEŃ: 4229        SUBSKRYBUJE: 7517
Tematy, które interesują czytelników:  Rodzaje umów, Zakres obowiązków pracownika, Praca za granicą, Fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych

Wypowiedzenie umowy o pracę - omawiamy najważniejsze aspekty

Wypowiedzenie umowy o pracę - omawiamy najważniejsze aspekty
Zwolnienie z pracy na podstawie umowy zawsze wymaga od pozostających w stosunku pracy powzięcia formalnych kroków. Pracodawca, który chce rozstać się z pracownikiem, może jednostronnie rozwiązać umowę o pracę za wypowiedzeniem lub bez wypowiedzenia. To samo prawo posiada druga strona, czyli sam pracownik. Niemniej, towarzyszą temu różne regulacje – sprawdźmy jakie.

Najogólniej rzecz biorąc, wypowiedzenie umowy o pracę polega na decyzji jednej ze stron odnośnie gotowości do ustania stosunku pracy. Ważne przy tym, aby pamiętać o wskazaniu przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy oraz przestrzeganiu okresu wypowiedzenia, wskazanego przepisami Kodeksu pracy. Obok rozwiązywania umowy za porozumieniem, wypowiedzenie umowy o pracę stanowi główny sposób na zakończenie współpracy.

 

Jakie przyczyny mogą uzasadniać wypowiedzenie?
 

Jak głosi art. 30 § 3 k.p., świadczenie przygotowane przez pracodawcę wymaga uzasadnienia: "W oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas określony lub o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia, powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy". Warto przy tym zauważyć, że powodów, dla których pracodawca decyduje się o rozwiązaniu umowy z pracownikiem może być wiele, np. utrata zaufania, sposób wykonywania obowiązków zawodowych czy stan zdrowia, który uniemożliwia pracownikowi realizowanie poleceń służbowych. Istotnym elementem jest przy tym to, aby podmiot zatrudniający uzasadnił swoją decyzję, czyli wskazał na przyczyny tego, że nie jest zdolny do kontynuowania współpracy. Wiele zależy również od wybranej formy rozwiązania umowy. W przypadku zachowania okresu wypowiedzenia, liczy się wskazanie przyczyny konkretnej, uzasadnionej oraz zgodnej z prawdą.

Inaczej wygląda sytuacja przy decyzji o zwolnieniu bez zachowania okresu wypowiedzenia, czyli ze skutkiem natychmiastowym. Prawo pracy wskazuje na określone dopuszczalne obszary motywów. Jest to między innymi ciężkie naruszenie przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych, popełnienie przez pracownika w czasie trwania umowy przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnienie na danych stanowisku oraz zawiniona przez pracownika utrata uprawnień koniecznych do wypełniania obowiązków służbowych.

Nieusatysfakcjonowani swoją pozycją zawodową pracownicy, często szukają rozwiązań na to, jak zwolnić się z pracy. Zdarzyć się bowiem może, że udało im się dostać nową pracę i nie mogą pozwolić sobie na wyczekanie 3 miesięcy, aż minie okres wypowiedzenia. To niestety nie jest takie proste. Kodeks pracy jasno wskazuje, że rezygnacja z pracy wymaga złożenia wypowiedzenia. Uczynienie tego bez wypowiedzenia, czyli ze skutkiem natychmiastowym jest możliwe tylko w przypadku, jeśli zostanie wydane orzeczenie lekarskie, stwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie pracownika, a pracodawca nie przeniesie go w terminie wskazanym w orzeczeniu do innej pracy. Druga okoliczność następuje, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika. Oczywiście w wielu sytuacjach podanie konkretnych powodów zwolnienia nie należy do najprostszych i wymaga selektywnej interpretacji, jednak określenie przyczyn decyzji wypowiedzenia umowy o pracę stanowi podstawowy obowiązek składającego oświadczenie.

Forma oświadczenia? Tylko pisemna
 

Pracodawca, który zdecydował się rozstać ze swoim pracownikiem, musi pamiętać o wielu elementach. Podstawę stanowi oświadczenie woli, które nie wymaga zgody ani komentarza drugiej, zainteresowanej strony – nawet wtedy, gdy ta nie akceptuje w pełni zaistniałej sytuacji. Z tego względu tak ważne jest zachowanie formalnych wymagań. W efekcie zatem wypowiedzenie umowy o pracę na czas nieokreślony może być poważnym problemem i nie należą do rzadkości sytuacje, w których pracodawcy konsultują się z prawnikami czy profesjonalnymi biurami księgowymi. Wszystko po to, aby pracownik nie miał podstaw do zaskarżenia decyzji swojego szefa.  Przede wszystkim powinien on przestrzegać formy samego oświadczenia woli i kluczowych terminów procesu wypowiadania umowy.

Zgodnie z art. 30 § 3 Kodeksu pracy, oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę na czas nieokreślony wymaga formy pisemnej: "Oświadczenie każdej ze stron o wypowiedzeniu lub rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno nastąpić na piśmie". Warto przy tym dodać, że niezwykle istotne jest złożenie podpisu pod przygotowanym oświadczeniem. Dodatkowo, zgodnie ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Sąd Najwyższy, wskazać należy, że takiej formy nie posiada choćby dokument, który został wysłany drogą faksową czy za pomocą Internetu. W takim przypadku oświadczenie zawsze będzie nieskuteczne.

Oprócz formy oświadczenia bardzo ważna jest oczywiście sama treść. O ile przepisy nie wskazują jednoznacznie na konieczność zawarcia określonych informacji pod rygorem nieważności, o tyle wpisy odnośnie dokładnych dat lub nazw, mogą zapobiec problemom w przypadku wkroczenia na drogę sądową. Oświadczenie o wypowiedzeniu o pracę składane przez pracodawcę powinno zawierać pouczenie dla pracownika o możliwości odwołania się od rzeczonego wypowiedzenia do wskazanego Sądu Pracy w terminie 7 dni. Nieprawidłowe pouczenie lub jego brak może prowadzić do nakładania z wniosku pracownika dodatkowych terminów i wydłużać ogólny okres wypowiedzenia.

Gdy pracownik mówi: nie?
 

W praktyce może zdarzyć się, że pracownik nie zgodzi się ze swoim szefem i odmówi odbioru pisma. Warto zauważyć, że taka sytuacja wcale nie uchroni go przed rozwiązaniem stosunku pracy. Podmiot zatrudniający może powołać się na art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego: "Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej". W praktyce oznacza to, że pracodawca może, np. wręczyć pracownikowi wypowiedzenie przy świadku lub innym pracowniku.

Co jednak w sytuacji, gdy wypowiedzenie zostało wysłane przez operatora pocztowego, zaś pracodawca uchyla się od odbioru przesyłki? W takiej sytuacji prawidłowo awizowana przesyłka stanowi domniemanie tego, że pracownik miał możliwość zapoznać się z jej treścią. Problem nie rodzi się również wówczas, gdy pracownik zmienił adres zamieszkania i nie poinformował o tym swojego przełożonego. Dzieje się tak dlatego, że powinien on aktualizować swoje dane. Zatem nawet w sytuacji, gdy wypowiedzenie umowy o pracę wróci do pracodawcy z adnotacją: „zwrot – nie podjęto w terminie”, zatrudniający ma prawo do wystawienia świadectwa pracy z datą, w której upłynął termin dwukrotnego awizowania listu. Najpóźniej z upływem siódmego dnia, od chwili powtórnego awizowania przesyłki z wypowiedzeniem umowy, przyjmuje się, że pracownik mógł zapoznać się z jego treścią.

Jak złożyć wypowiedzenie umowy o pracę?
 

Złożenie wypowiedzenia o pracę polega na przekazaniu stronie pozostającej z nami w stosunku pracy oświadczenia woli o gotowości rozwiązania umowy. Z reguły, każdy kto decyduje się na złożenie wypowiedzenia, czyli zarówno pracodawcy jak i pracownicy, dążą do bezkonfliktowego profilu całego procesu. Aby zminimalizować ryzyko przykrych niespodzianek, warto się to tego odpowiednio przygotować. Po pierwsze należy przeanalizować terminy i ocenić potencjalne skutki wypowiedzenia. Po drugie przydatne jest sprawdzenie, czy dany pracownik nie podlega ochronie np. w związku z ciążą, wiekiem lub przynależnością do związków zawodowych. Kolejnym krokiem jest stworzenie kompletnego i zasadnego oświadczenia z decyzją o zachowaniu okresu wypowiedzenia. Można również przeanalizować potencjalne scenariusze wraz z prognozą reakcji pracownika, co pozwoli na mniej stresujący przebieg rozmowy. Ostatecznie wręczamy wypowiedzenie drugiej stronie, oczywiście w formie pisemnej.

Jeśli to pracownik jest stroną składającą wypowiedzenie umowy, również musi zastanowić się, kiedy złożyć wypowiedzenie. Rezygnacja z pracy może mieć poważne konsekwencje, dlatego warto przeanalizować wszystkie za i przeciw. Jeśli pracownikowi zależy na jak najszybszym zakończeniu trwającego stosunku pracy, przed złożeniem wypowiedzenia, może podjąć negocjacje z szefem, których efektem będzie uzyskanie porozumienia stron. To wyjątkowo korzystna sytuacja szczególnie wtedy, gdy pracownik chce jak najszybciej rozpocząć zatrudnienie w nowym miejscu pracy. Jeśli jednak nie uda się dojść do porozumienia, wypowiedzenie umowy o pracę przez pracownika powinno nastąpić zgodnie z regulacjami zawartymi w Kodeksie pracy – pracownik musi złożyć rezygnację pisemnie wraz z podpisem, a następnie dochować terminów okresu wypowiedzenia, które w zależności od rodzaju stosunku pracy, przyjmują inny wymiar.

Kiedy rozpoczyna się bieg wypowiedzenia?
 

Obecnie, w myśl niedawnych zmian przepisów prawa pracy, wyróżniamy 3 poziomy okresu wypowiedzenia. Stanowią wymóg formalny, który nie może być samowolnie modyfikowany, czyli skracany bądź wydłużany. Okres wypowiedzenia umowy o pracę zależy od stażu pracy zatrudnionej osoby oraz od rodzaju umowy. Tak więc:

  • okres wypowiedzenia umowy zawartej na okres próbny wynosi 3 dni robocze, jeżeli staż pracy wynosi mniej niż 2 tygodnie, 1 tydzień, jeżeli przepracowało się więcej niż 2 tygodnie oraz 2 tygodnie, jeśli okres próbny wyniósł 3 miesiące;
  • w przypadku umów zawartych na czas określony i nieokreślony, okres wypowiedzenia wynosi 2 tygodnie przy zatrudnieniu krótszym niż 6 miesięcy, 1 miesiąc dla pracy dłuższej niż 6 miesięcy oraz 3 miesiące, jeśli pracownik jest zatrudniony minimum 3 lata.

Z punktu widzenia zainteresowanych stron, istotny jest moment rozpoczęcia biegu wypowiedzenia. Ustawodawca uregulował tę kwestię bardzo dokładnie w Kodeksie pracy (art. 30-36). Zgodnie z przepisami, możliwość złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy następuje w dowolnym dniu, który poprzedza okres wypowiedzenia. Istotnym jest przy tym to, że okres wypowiedzenia może rozpocząć bieg dopiero następnego dnia po doręczeniu pracownikowi oświadczenia woli.

Kiedy złożyć wypowiedzenie?
 

Nie istnieją żadne regulacje ani przesłanki świadczące o optymalnym terminie złożenia wypowiedzenia. Zasadniczo, powinno się to zrobić bezpośrednio po podjęciu decyzji o chęci zakończenia współpracy. Podstawowym kryterium takiej decyzji mogą być indywidualne plany – na przykład ocena bieżących potrzeb kadrowych lub dostęp do zasobów nowych pracowników ze strony pracodawcy, czy też znalezienie nowej pracy lub zmiana sytuacji rodzinnej ze strony pracownika. Zazwyczaj gotowość do zwolnienia z pracy lub rezygnacji z pracy nie są spontanicznymi decyzjami, więc przedłożenie oświadczenia o wypowiedzeniu następuje w wyniku wcześniejszej, rozważnej analizy całego procesu.

W prawie pracy rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem nakłada rozszerzony zakres obowiązków na stronę pracodawcy, ale też obliguje pracownika do spełnienia pewnych warunków, gdy decyzja leży po jego stronie. Niezależnie więc od tego, czy to pracownik rezygnuje z pracy czy pracodawca chce zakończyć współpracę, istotna jest znajomość podstawowych zapisów formalnych, praw i obowiązków towarzyszących tej sytuacji.

Oceń ten wpis
Wypowiedzenie umowy o pracę - omawiamy najważniejsze aspekty
Ocena: 5.0, liczba głosów: 15

Zobacz inne porady

Opinie

(brak komentarzy)
Redakcja Aplikuj.pl zastrzega sobie prawo usuwania komentarzy obraźliwych dla innych osób lub zawierających słowa wulgarne.